100 năm Cách mạng Tháng Mười: BÀI HỌC VỀ CÁCH MẠNG TỰ BẢO VỆ

Thứ tư, ngày 25 tháng 10 năm 2017 | 14:24

100 năm Cách mạng Tháng Mười

BÀI HỌC VỀ CÁCH MẠNG TỰ BẢO VỆ

 Hồ Quang Lợi       

Phó Chủ tịch Thường trực Hội nhà báo Việt nam

Đúng 100 năm trước đây, ngày 7-11-1917, cuộc Cách mạng XHCN Tháng Mười Nga thắng lợi đã làm rung chuyển cả thế giới. Đó là bước đột phá chưa từng có, mở ra thời đại mới - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội. Không còn nghi ngờ gì nữa, Cách mạng Tháng Mười là một trong những sự kiện vĩ đại nhất của thế kỷ thứ 20. Trong suốt chiều dài lịch sử, đã từng xẩy ra nhiều cuộc cách mạng có ảnh hưởng tới sự phát triển xã hội, nhưng cuộc cách mạng Tháng Mười Nga là cuộc cách mạng mang ý nghĩa lịch sử toàn cầu, đánh dấu bước ngoặt căn bản nhất của xã hội loài người.

   Trong 100 năm qua, lịch sử  thế giới đã trải qua biết bao thăng trầm, biết bao khúc quanh khắc nghiệt, nhưng Cách mạng Tháng Mười, với những giá trị bất diệt, vẫn là sự kiện vạch sáng thời đại, vạch sáng tương lai! 

   Cách mạng Tháng Mười Nga thắng lợi và sự ra đời của nhà nước XHCN đầu tiên trên thế giới đã làm cháy bừng lên ngọn lửa niềm tin trong một thế giới đẫy rẫy khổ đau và bất công, cổ vũ mãnh liệt đối với hàng ngàn triệu người thuộc các dân tộc, bị chủ nghĩa đế quốc, thực dân áp bức nô dịch, vùng lên đấu tranh tự giải phóng. Thế kỷ 20 đã chứng kiến nhiều kỳ tích lớn lao của loài người, trong đó không ai có thể phủ nhận được sự đóng góp  rất quyết định của Liên Xô và hệ thống XHCN. Dù có những sai lầm, khuyết điểm đã dẫn tới sụp đổ, nhưng chế độ XHCN trên đất nước có diện tích bằng 1/6 địa cầu, đã cơ bản xoá bỏ nạn người bóc lột người, dân tộc lớn áp bức dân tộc nhỏ, tư liệu sản xuất, cơ sở vật chất để làm ra của cải xã hội không còn nằm trong tay giai cấp bóc lột mà đã thuộc về nhân dân lao động. Từ khi xã hội loài người phân chia thành giai cấp, chưa từng có điều ấy. Đó là cái lớn lao nhất của thế kỷ thứ 20 mà ở những thế kỷ trước chỉ là điều mơ ước. Chính điều ấy quyết định chiều hướng phát triển của lịch sử! Điều vĩ đại nhất, ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc nhất của Cách mạng Tháng Mười chính là ở chỗ đó! 

    Đánh bại con quỷ dữ phát xít, chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược tàn khốc nhất trong lịch sử loài người là cống hiến vô song của Liên Xô. Chiến công lớn nhất trong lịch sử này không những chứng minh sức mạnh to lớn, mà còn là biểu hiện sáng ngời bản chất tốt đẹp và tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội. Cùng với sự ra đời và phát triển của nhiều nước XHCN, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã trở thành một lực lượng có ảnh hưởng to lớn đến xu thế vận động của thời đại.

Khúc quanh lịch sử kịch tính nhất, đau đớn nhất từ sau Cách mạng Tháng Mười đến nay chính là sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu.  Trong vòng xoáy của các biến động, khi tâm lý xã hội bị đốt nóng, các nhà "ảo thuật chính trị" mặc sức tung hoành, thì như một hệ quả tất yếu, các giá trị đã bị biến dạng và đảo lộn. Việc duy trì quá lâu cơ chế quan liêu bao cấp đã làm phát sinh những căn bệnh nguy hiểm trong bộ máy lãnh đạo Đảng và chính quyền như: chuyên quyền, độc đoán, đặc quyền, đặc lợi, trì trệ, bảo thủ...Tình trạng này đã làm tích tụ nhiều mâu thuẫn từ không đối kháng thành đối kháng trong lòng các nước XHCN, làm xói mòn uy tín của Đảng cộng sản đối với quần chúng nhân dân, làm cho CNXH không thể hiện được tính ưu việt của mình. Thấy được nguy cơ đó, nhiều nước XHCN đã tiến hành cải tổ, cải cách. Nhưng trong quá trình này, một số nước đã tạo ra "những khỏang trống quyền lực" để cho một số thế lực chống CNXH đủ mọi màu sắc ngóc đầu dậy, tập hợp lực lượng tạo thành các loại âm binh, ra sức lôi kéo quần chúng nhân dân bằng những khẩu hiệu mị dân, làm tê liệt và vô hiệu hoá bộ máy quyền lực và các công cụ quan trọng của chuyên chính vô sản.

   Sẽ là không thỏa đáng nếu giải thích nguyên nhân thoái trào cách mạng XHCN, sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu chỉ bằng cách nêu lên tính quanh co, phức tạp của các hình thái kinh tế-xã hội. Trong tổ hợp các nguyên nhân, sự trì trệ kém hiệu quả của nền kinh tế, tình trạng tập trung quan liêu, vốn là nhược điểm đã tích tụ thành khuyết tật tai hại của một mô hình CNXH dựa trên chế độ kế hoạch hoá tập trung cao phải được mổ xẻ, phân tích với một thái độ nghiêm túc nhất. Cải cách, cải tổ, thay đổi mô hình, sửa chữa khuyết tật là tất yếu. Nhưng bằng cải tổ, người ta đã đập tan ngôi nhà XHCN từ thượng tầng chính trị và tư tưởng đến hạ tầng cơ sở kinh tế. Cải tổ là tất yếu nhưng sụp đổ lại không phải là tất yếu nếu có đường lối đúng, không xa rời những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin. Đó là bài học lịch sử đắt giá nhất! Điều cực kỳ nguy hại là một bộ phận lãnh đạo chóp bu ở các nước này đã trượt vào con đường cơ hội và phản bội, liên tiếp phạm những sai lầm nghiêm trọng trong hoạch định và thực thi đường lối. Thay vì khắc phục những hạn chế để hoàn thiện hệ thống dân chủ XHCN, họ đã hoàn toàn đảo lộn nó bằng đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập. Thay vì đổi mới cơ cấu và cơ chế quản lý kinh tế theo định hướng XHCN, họ đã áp dụng các biện pháp cực đoan như liệu pháp sốc, tư nhân hoá và tư bản hoá, theo cách thức "đốt cháy"  khiến toàn bộ nền kinh tế ngày càng lún sâu hơn vào tình trạng suy sụp không lối thoát.

   Hơn một thế kỷ trước, khi nói về Công xã Pari, Các Mác đã khẳng định cách mạng có thể bị thất bại, nhưng cách mạng không bao giờ bị tiêu diệt. Việc mất chính quyền dẫn tới sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu trở thành bi kịch thời cuộc đau đớn nhất. Bước trầm này của lịch sử càng cho thấy lời dạy của V. I. Lênin từ ngày đầu cách mạng đến nay vẫn còn nóng hổi tính thời sự: giành chính quyền đã khó, giữ chính quyền còn khó hơn nhiều! Người cũng đã từng chỉ rõ: " Một cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi nào nó biết tự bảo vệ".

    Trước sự thoái trào của phong trào cộng sản quốc tế, một số học gỉa tư sản đã vội khẳng định rằng Cách mạng Tháng Mười là "một bước nhầm của lịch sử". Họ coi CNXH là "một quái thai dị dạng", một cuộc cách mạng diễn ra "không theo đúng qui luật khách quan", "không theo đúng tiến trình phát triển lịch sử tự nhiên".

    Cách mạng Tháng Mười đã chỉ rõ, để bảo vệ CNXH không chỉ dồn sức đánh bại các cuộc tấn công vũ trang của các lực lượng đế quốc thù địch từ bên ngoài mà còn biết làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn thẩm thấu hoà bình nham hiểm của chúng từ bên trong. Mặt khác, cách mạng tự bảo vệ không chỉ bằng những công cụ, biện pháp của chuyên chính vô sản mà cách tốt nhất là phải tăng cường sức mạnh nội sinh, luôn chủ động đổi mới một cách sáng tạo toàn diện cả trong tư duy lý luận lẫn hành động thực tiễn, tạo ra thế và lực đủ mạnh để tiến hành hiệu qủa công cuộc xây dựng CNXH. 

    Sự đổ vỡ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu cùng với sự thoái trào của phong trào cộng sản quốc tế đang gây ra những trở ngại, thử thách rất nặng nề đối với sự nghiệp cao cả của các dân tộc đang đấu tranh cho độc lập dân tộc, hoà bình, dân chủ, và CNXH. Nhưng tuyệt nhiên không thể vì thế mà cố tình phủ nhận ý nghĩa lịch sử vĩ đại của Cách mạng Tháng Mười

27 năm đã trôi qua kể từ khi chế độ XHCN ở Liên Xô sụp đổ, có một thực tế là một bộ phận không nhỏ người Nga vẫn không khỏi cảm thấy cay đắng, không nguôi nuối tiếc Liên Xô. Họ bày tỏ niềm tin vào CNXH, ký vào lời kêu gọi duy trì thi hài Lênin trong Lăng trên Quảng trường Đỏ. Việc đông đảo nhân dân Nga và các nước cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây đã kỷ niệm một cách long trọng và đầy xúc động 72 năm chiến thắng chủ nghĩa phát xít vào ngày 9-5-2017mới đây, cùng với những nỗ lực củng cố, tăng cường lực lượng, đổi mới phương thức hoạt động của các đảng cộng sản và cách tả ở nhiều nước trên thế giới đã một lần nữa chứng minh hùng hồn rằng, cho dù lịch sử đã phải chịu những cú sốc thời cuộc đau đớn, nhưng những giá trị cao đẹp đích thực của nhân loại vẫn được trân trọng và lý tưởng cộng sản vẫn có sức sống mãnh liệt, vẫn là ánh sáng niềm tin trong một thế giới còn nhiều bất công. Hiện nay nhiều nước châu Âu đang cố gắng lựa chọn mô hình tổ chức nhà nước thiên về xã hội. Rất đáng chú ý, tại khu vực Mỹ Latinh đã và đang hình thành một xu thế chính trị mới ở “vùng sân sau” của Mỹ - nơi có nhiều chính phủ cánh tả đang cầm quyền. Điều đó cho thấy nhân dân lao động tại nhiều nước trên thế giới vẫn đang đặt niềm tin mãnh liệt vào các lực lượng cộng sản, cánh tả trong cuộc chiến chống đói nghèo và bất công xã hội. Đặc biệt, hiện thực sống động và những thành tựu có ý nghĩa lịch sử trong công cuộc xây dựng CNXH ở Việt Nam, Trung Quốc... đang chứng tỏ sức sống bất diệt của lý tưởng cộng sản. Việc Đảng Cộng sản Trung Quốc - với 87,8 triệu đảng viên (tính đến cuối năm 2014) ở một đất nước 1,3 tỷ người - khẳng định tiếp tục con đường xây dựng CNXH đặc sắc Trung Quốc là một minh chứng thuyết phục cho nhận định trên đây.

   Nắm bắt được hơi thở của thời đại, Đảng ta đã sớm đề ra đường lối Đổi mới phù hợp với lợi ích tối cao của đất nước, của dân tộc. Chúng ta đã không tiến hành một cuộc thí nghiệm vĩ đại trên lưng nhân dân để tìm kiếm cơ may "lột xác" như ở đâu đó, hay như ai đó nói. Chế độ XHCN ở Việt Nam đã biết tự bảo vệ khi Đổi mới không còn là một khẩu hiệu chính trị khô khan mà đã trở thành cây đời xanh tươi ăn sâu bén rễ trong lòng người. Dù còn vất vả sớm tối lo toan, nhưng về cơ bản, các tầng lớp nhân dân lao động đã được hưởng những trái ngọt của đổi mới. CNXH cũng như công cuộc Đổi mới có sức sống, có khả năng vượt qua mọi thử thách cam go là vì vậy!

  Càng ngày, tiếng thơm Việt Nam càng vang khắp hành tinh. Sau sự kiện nước ta đã trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới, việc Việt Nam được bầu làm uỷ viên không thường trực HĐBA LHQ  với số phiếu ủng hộ rất cao (183/190), việc nước ta tham gia Hội đồng nhân quyền của LHQ, là thành viên tích cực, tiếng nói có trọng lượng tại nhiều tổ chức quốc tế lớn, tổ chức khu vực và liên khu vực… đã khẳng định vị thế mới của nước ta trên trường quốc tế. Vào tháng 11- 2017 này, Việt Nam sẽ là nước chủ nhà của Hội nghị cấp cao APEC với một chương trình nghị sự rất phong phú và thiết thực. Trong con mắt của thế giới là hình ảnh một đất nước Việt Nam thật sự khởi sắc thanh xuân trong thời Đổi mới, vững vàng đi lên khi thế nước mở ra trong cuộc hội nhập khu vực và toàn cầu. Việt Nam được đánh giá là đã thực hiện một cuộc chuyển đổi kinh tế thành công nhất trên thế giới. Trước đổi mới, cả nước phải lo chạy ăn từng bữa thì năm 2016 Việt Nam xuất khẩu gần 5 triệu tấn gạo, là một trong hai quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Những năm 80 của thế kỷ trước, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam chỉ khoảng 150 USD thì nay nước ta đã gia nhập nhóm nước có mức thu nhập trung bình với 2.215 USD/ người. Việc những chính khánh nổi tiếng cũng như những nhà kinh doanh sáng giá nhất trên thế giới hào hứng đến Việt Nam trong những năm qua càng làm sáng đẹp hơn hình ảnh một đất nước cởi mở, tự tin hội nhập, một đất nước với bề dày truyền thống lịch sử ngàn năm nhưng đang có một sức hút lạ kỳ trong thế giới hiện đại. Điều đó chứng tỏ niềm tin lớn lao của cộng đồng quốc tế vào thị trường Việt Nam, cũng như vào tương lai tươi sáng của đất nước Việt Nam.

    Các nhà khoa học, các học gỉa từ khắp nơi trên thế giới đến dự các cuộc hội thảo ‘Việt Nam học” trong những năm gần đây đã nhất trí khẳng định rằng: Đổi mới của Việt Nam là một tiến trình cách mạng đầy tính sáng tạo. Đó là một đóng góp lớn lao không chỉ cho phong trào cộng sản quốc tế mà còn cho cả nhân loại. Giáo sư tiến sĩ A. Lilốp (Bungari) đã nói: "Ý nghĩa siêu quốc gia của cuộc đổi mới ở Việt Nam cần được nhận thức không chỉ như một sự đánh giá mà trước hết phải nhận thức như một tầm quan trọng lịch sử của công cuộc đổi mới này, trách nhiệm đối với thắng lợi cuối cùng của cuộc đổi mới ấy." Sau khi phân tích ý nghĩa siêu quốc gia của công cuộc đổi mới trên các bình diện lý luận, lịch sử, kinh tế, chính trị, giáo sư Lilốp đã nhấn mạnh ý nghĩa này trên bình diện địa chiến lược như sau: " Thắng lợi của công cuộc đổi mới ở Việt Nam sẽ phục hồi lại ở mức độ lớn ý nghĩa chiến lược của CNXH trong sự phát triển thế giới, sẽ mở ra những triển vọng khắc phục cuộc khủng hoảng đang vướng phải, và thúc đẩy việc hình thành một thế giới đa cực và một trật tự thế giới chính nghĩa hơn".

Cho dù chủ nghĩa xã hội đang gặp bước thoái trào, cho dù chủ nghĩa tư bản đã có những bước điều chỉnh để thích ứng với bối cảnh mới, nhưng thực tiễn còn nhiều nhức nhối của thế giới hiện đại càng cho thấy rõ hơn rằng chủ nghĩa tư bản không phải là liều thuốc vạn năng để chữa trị những căn bệnh của chủ nghĩa xã hội, không phải là con đường đi tới tương lai của xã hội loài người.      

    Hiện có không ít người ngộ nhận rằng, cuộc đấu tranh ý thức hệ không còn đáng kể nữa, thậm chí đã kết thúc sau khi đối đầu Đông -Tây chấm dứt.   Thực tiễn của đời sống quốc tế hơn một phần tư thế kỷ qua cho thấy mũi tiến công ý thức hệ trực diện nhất và khốc liệt nhất, không chỉ nhằm vào các nước XHCN đang tồn tại như Trung Quốc, Việt Nam, Cuba… và những người đang hướng theo con đường XHCN mà còn nhằm triệt tiêu hoàn toàn tư tưởng XHCN, ngăn chặn khả năng phục hồi và vươn dậy của các lực lượng cộng sản tại các nước Đông Âu và Liên Xô trước đây. Như vậy, cuộc tiến công này nhằm một mục tiêu tổng quát là loại bỏ, tiêu diệt hoàn toàn CNXH như một hình thái ý thức và như một hệ thống xã hội thế giới, bảo đảm sự toàn thắng “vĩnh viễn” của CNTB trong cuộc chiến ý thức hệ.

   Đối với Việt Nam, bài học quý báu nhất sau 30 năm đổi mới  là bài học nhận biết đúng mình. Chưa bao giờ vấn đề hội nhập – tự chủ lại đặt ra nóng bỏng như hiện nay. Đã từng có những thế lực muốn biến Việt Nam thành ốc đảo nghèo đói và cô đơn trên đại dương thế giới. Giờ đây khi mưu đồ đó thất bại, họ lại muốn dùng chính làn sóng hội nhập để làm tiêu biến chúng ta. Chúng ta mong muốn hội nhập là làn nước mát, hội tụ mọi thiện chí, cơ hội tiềm năng hợp tác, làm bật dậy những sức mạnh mới. Nhưng một số thế lực bên ngoài vẫn chưa chấm dứt những cuộc chơi thiếu thiện chí và thù địch với Việt Nam.

     Rõ ràng, trận chiến ý thức hệ vẫn đang diễn ra rất quyết liệt. Nó đòi hỏi các lực lượng tiến bộ và dân chủ, các phong trào xã hội và toàn thể nhân dân tiến bộ trên thế giới đoàn kết lại chống lại các nguy cơ chia rẽ và nêu cao trách nhiệm đối với việc bảo vệ các giá trị xã hội, dân chủ và nhân văn.

    Trong dịp kỷ niệm 100 năm Cách mạng Tháng Mười, trên đất nước ta đã diễn ra nhiều hoạt động sôi nổi và có ý nghĩa như hội thảo khoa học, toạ đàm, giao lưu, gặp gỡ, biễu diễn nghệ thuật… và đặc biệt là một đợt tuyên truyền sâu rộng trên báo chí và các phương tiện truyền thông. Nhận thức và tình cảm của người Việt Nam đối với Cách mạng Tháng Mười, đối với Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay là vô cùng sâu sắc. Điều đó thể hiện sáng ngời bản lĩnh, ý chí, sự thuỷ chung son sắt của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đối với lý tưởng cao đẹp và giá trị lịch sử bất diệt của Cách mạng Tháng Mười. Đó mãi mãi là ánh sáng trên con đường đi tới tương lai của dân tộc Việt Nam. 

    Cách mạng Tháng Mười không chỉ mang ý nghĩa của một cuộc cách mạng chính trị, mà còn là thành quả của nền văn minh nhân loại. Ngọn gió thời đại từ Cách mạng Tháng Mười, thổi dọc theo suốt chiều dài của thế kỷ 20 sang những năm đầu cuả thế kỷ 21 và mãi mãi, đã và đang mang theo khát vọng cháy bỏng của nhiều dân tộc trên thế giới về một thế giới hòa bình, hợp tác, bình đẳng, công bằng, phồn vinh và hạnh phúc.

                    Hà Nội : Ngày 07 Tháng 10 Năm 2017