Câu chuyện trong tuần: “Chết” vì thông tư

Chủ nhật, ngày 4 tháng 11 năm 2018 | 18:30:14

Theo dõi các kỳ họp Quốc hội, qua báo chí phản ánh hàng ngày, xem trả lời chất vấn các Bộ trưởng (Tư lệnh ngành) tại Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIV, tâm trạng xã hội bộc lộ những lo ngại về cán bộ, công chức non kém năng lực và đạo đức công vụ trong quản lý và điều hành và thực hiện nhiệm vụ được giao. Dẫn chứng, hai năm nay, xuất hiện nhiều chuyện xung quanh các văn bản quy phạm pháp luật cấp bộ ban hành:

Thông tư 33 của Bộ Tài nguyên & Môi trường về “Ghi tên các thành viên trong hộ gia đình vào sổ đỏ giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất ”; 

Thông tư 57 của Bộ Công an về việc “Bình chữa cháy trên xe ô tô”,”Xử phạt vì vượt đèn vàng”, “Ngực lép không được đi xe máy”;

Vụ việc Cục Nghệ thuật biểu diễn thuộc Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch cấp phép cho bài hát “Tiến quân ca” (đã trở thành Quốc ca của Việt Nam);

Đầu tháng 11/2018, lại có thông tư của bộ Giáo dục - Đào tạo quy định sinh viên sư phạm bán dâm quá 4 lần bị đuổi học; 

Và rất nhiều điều khoản của văn bản quy phạm pháp luật khác không thể thống kê hết về những bất cập và tính chuẩn mực trong soạn thảo và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật.

Đó là những văn bản bộc lộ sự non yếu về bản lĩnh chính trị, về năng lực nghiệp vụ của công chức, viên chức và những người chỉ đạo, soạn thảo, thẩm định, thông qua, phê duyệt của các bộ,ngành.

Và cũng lạ, khi các thông tư được đưa ra, lập tức bị dư luận xã hội lên án, chỉ trích mạnh mẽ, có những sự kiện pháp lý gây khủng hoảng truyền thông, bất bình công chúng, thế nhưng chắng thấy cán bộ nào tham gia quy trình ban hành thông tư bị kỷ luật cả? Chí ít công chúng bạn đọc cũng phải biết được thông tin cơ bản như: Công chức nào soạn thảo? Cục, Vụ nào kiểm duyệt trước khi trình “Tư lệnh ngành” ký ban hành? Đã có hình thức kỷ luật như thế nào với những công chức không đủ năng lực này?

Không chỉ bộc lộ sự non yếu về chính trị, kém cỏi về trình độ chuyên môn, thiếu trách nhiệm về đạo đức công vụ, trong “sản xuất” thông tư mà cán bộ, công chức, chuyên gia của các bộ, ngành còn thiếu trách nhiệm trong ban hành cơ chế chính sách, đã gây hậu quả khôn lường cho doanh nghiệp. Thông tư số 35/2016/TT-BGTVT ngày 15/11/2016 của Bộ GTVT là một thí dụ điển hình. Nội dung thông tư này không quy định mức giá tối đa đối với dịch vụ sử dụng hầm đường bộ, nhưng Bộ GTVT yêu cầu Nhà đầu tư hầm đường bộ phải áp dụng thông tư này để thu phí qua Hầm đường bộ. Trong khi tính chất, quy mô đầu tư của Hầm và Đường là rất khác biệt. Vấn đề này các nhà đầu tư đã kêu gần 2 năm nay, và đã được Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo tại Thông báo số 61/TB-VPCP ngày 10/2/2018. Tuy nhiên cho đến nay, mặc dù Nhà đầu tư tiếp tục có nhiều kiến nghị nhưng Bộ GTVT vẫn chưa có những động thái tích cực.

Đại biểu Bạch Thị Hương Thủy - Đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình chất vất Thủ tướng Chính phủ tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV - (Ảnh Internet)

Sự thiếu trách nhiệm, vi phạm quy định giải quyết các kiến nghị của nhà đẩu tư của bộ GTVT đã gây thiệt hại lớn cho nhà đầu tư. Nhà đầu tư bỏ ra hàng chục nghìn tỷ đồng để đào hầm xuyên núi, tạo nên những công trình hầm giao thông mang tầm vóc lịch sử. Đổi lại, lẽ ra họ phải được hưởng cơ chế, chính sách ưu đãi và bình đẵng theo tinh thần hợp tác “Công - Tư”, nhưng họ lại bị “chôn” vào đây một lượng vốn lớn, trong đó có vốn cổ đông, vốn vay ngân hàng, mà phương án tài chính theo cam kết ban đầu của cơ quan nhà nước với họ không được thực hiện. Những rủi ro họ đang phải gánh chịu từ nguy cơ phá vở phương án tài chính mà họ đã xác định từ khi xây dựng dự án là do thiếu trách nhiệm, vi phạm đạo đức công vụ từ phía công chức nhà nước. Một thực tế bất hợp lý trong triển khai các dự án BOT là đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng cũng giống đầu tư mấy trăm tỷ đồng. Vì thế, nhà đầu tư thực hiện các dự án khó khăn, phức tạp hơn lại phải chịu rủi ro cao hơn.

Bao giờ Thông tư 35 được sửa đổi, khi chưa có quy định mới thì việc phá vở nhiều phương án tài chính của hợp đồng hợp tác “Công - Tư”  ai sẽ chịu trách nhiệm? Ai chịu trách nhiệm vẫn là chịu trách nhiệm thôi, còn thiệt hại nặng nề thì nhà đầu tư đã phải gánh. Bất cập về cơ chế chính sách không được sửa đổi kịp thời thì có nhà đầu tư nào lại lựa chọn cho mình con đường có nhiều rủi ro, nguy hiểm? 

Chỉ nói một việc này thôi, chúng ta cũng đủ thấy chính phủ kiến tạo đang ở trên giấy, đang là tư tưởng của Thủ tướng, của nhóm tư vấn cho Chính phủ, trên thực tế, đang xa vời với khẩu hiệu mà báo chí nói tới hàng ngày.

Nguyễn Hoà Văn