Chỉ thị 43/CT/TW và dấu mốc mới của chặng đường 70 năm phát triển Hội Nhà báo Việt Nam

Thứ hai, ngày 20 tháng 4 năm 2020 | 15:12:17

Hội Nhà báo Việt Nam đang tích cực chuẩn bị cho Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI (nhiệm kỳ 2020-2025), đồng thời kỷ niệm 70 năm thành lập (1950-2020) trong bối cảnh cùng nhân dân cả nước chống đại dịch COVID-19. Ngày 8/4/2020, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 43-CT/TW về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam trong tình hình mới”. Đây là một văn bản rất quan trọng mang tính định hướng hoạt động của Hội.

1. Suốt chặng đường 70 năm hình thành và phát triển, Hội Nhà báo Việt Nam từng có nhiều thời điểm phải đối mặt với những khó khăn, thử thách thật sự to lớn, như sự ghi nhận của Ban Bí thư: “Hội Nhà báo Việt Nam không ngừng được củng cố và phát triển, tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng...”. Nhưng dù trong điều kiện ra sao, thách thức lớn thế nào thì được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta, Hội vẫn vững vàng vượt qua tất cả, góp phần công sức rất to lớn trên “mặt trận tinh thần”, cùng quân và dân cả nước vượt qua các cuộc chiến chống giặc ngoại xâm, thống nhất và tái thiết đất nước; góp phần quan trọng xây dựng thể chế Chủ nghĩa xã hội trong thời bình và tiếp tục đóng vai trò xung kích trong công cuộc mở cửa nền kinh tế và hội nhập quốc tế.

Bác Hồ với các đại biểu dự Đại hội lần thứ III Hội Nhà báo Việt Nam (tháng 9/1962)

Trong công cuộc đổi mới đất nước, báo chí đã có những đóng góp to lớn và đạt được nhiều thành tựu quan trọng vào sự nghiệp chung của cả dân tộc. Chính trong quá trình đổi mới đất nước, báo chí và đội ngũ những người làm báo nước ta đã không ngừng phát triển và trưởng thành về mọi mặt. Những người làm báo tiếp tục là đội quân chủ lực trong việc định hướng dư luận xã hội, tuyên truyền, cổ vũ, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo.

Các nhà báo luôn bám sát thực tiễn, lăn xả ở những điểm nóng như thiên tai, dịch bệnh… để có được hình ảnh và thông tin kịp thời, chính xác về những vấn đề đang diễn ra ở các lĩnh vực, trên khắp mọi miền của Tổ quốc. Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí cũng thường xuyên phản ánh, tuyên truyền về các điển hình tiên tiến; có các loạt bài đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, trì trệ, tham nhũng, lãng phí cũng như đấu tranh bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc cũng như tham gia phản bác các luận điệu thù địch, xuyên tạc nhằm bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng.

Suốt quá trình hình thành và phát triển của mình, báo chí đã đóng góp công lớn trong việc mở rộng quan hệ đối ngoại, đưa Việt Nam đến với thế giới. Nhiều tờ báo đã rất tích cực quảng bá, giới thiệu đất nước, con người, văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế, đồng thời là cầu nối quan trọng giúp độc giả trong nước có nhiều thông tin về tình hình khu vực và thế giới.

Vai trò, vị trí và hiệu quả hoạt động của các cấp hội ngày càng được nâng cao, thực sự đóng góp quan trọng trong việc đào tạo bồi dưỡng, nâng cao nhận thức chính trị, trình độ nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho hội viên; tham gia tích cực vào việc chuẩn bị và hoàn thiện các cơ chế, chính sách về thông tin, báo chí, quản lý báo chí của nhà nước; bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp và chính đáng của nhà báo - hội viên; trong đó có việc tham gia xây dựng và tổ chức thực hiện các Luật Báo chí, Quy hoạch báo chí, ban hành và tổ chức thực hiện các quy ước (trước đây), các quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam (hiện nay).

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc làm việc với Hội Nhà báo Việt Nam nhân kỷ niệm 94 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Tới nay, với khoảng 5 vạn người công tác tại hơn 900 cơ quan báo chí cả nước, trong đó có hơn 25.000 người là hội viên, Hội Nhà báo Việt Nam đã thật sự lớn mạnh, có vai trò và ảnh hưởng to lớn tới tình hình kinh tế - chính trị - xã hội cũng như sự phát triển của đất nước.

Tuy nhiên, Ban Bí thư cũng đã chỉ rõ những mặt còn hạn chế như: “Chất lượng, hiệu quả hoạt động của một số tổ chức hội còn hạn chế, chưa phát huy đầy đủ vai trò và vị thế của Hội. Công tác tập hợp những người làm báo còn gặp nhiều khó khăn. Một số tổ chức hội, cơ quan báo chí chưa chú trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ... Vẫn còn tình trạng hoạt động báo chí xa rời tôn chỉ, mục đích, thiếu tính định hướng; một số người làm báo thiếu tu dưỡng, rèn luyện, vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp...”.

Kèm theo đó là những nguyên nhân, cả chủ quan lẫn khách quan, đặc biệt là trong bối cảnh đã và đang có nhiều sự thay đổi lớn về tình hình chính trị - xã hội (cả trên thế giới lẫn Việt Nam ta), đòi hỏi những người làm báo cả nước vừa cần nâng cao sự tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp, vừa cần có thêm nhận thức để hành động một cách đúng đắn.

Vì vậy, Chỉ thị 43-CT/TW của Ban Bí thư vừa là một sự nhắc nhở đối với những người làm công tác báo chí về những thách thức trong tình hình mới, vừa đưa ra những yêu cầu, gợi ý tuy mang tính khái quát nhưng cũng rất rõ ràng về “những việc cần làm ngay” để thích ứng với bối cảnh ấy.

2. Ban Bí thư đã đưa ra những lưu ý trọng tâm đối với Hội Nhà báo Việt Nam cũng như những người làm báo cả nước.

Chỉ thị nêu rõ những thử thách trong bối cảnh mới: “Thời gian tới, tình hình thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, tác động mạnh đến nước ta... Báo chí có nguy cơ bị truyền thông xã hội chi phối, lấn át, gây ra nhiều tác hại. Các thế lực thù địch không ngừng chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ ta”.

Phóng viên Trung tâm Truyền thông tỉnh Quảng Ninh tác nghiệp phản ánh tình hình mưa bão

Bởi vậy, việc quan trọng đầu tiên chính là cần có sự nhìn nhận nghiêm túc việc trung thành và bám sát tôn chỉ, mục đích trong quá trình hoạt động, tác nghiệp báo chí. Do bị cuốn vào “dòng thời sự” và guồng quay hối hả của nhịp sống, một số cơ quan báo chí thiếu tinh thần “phê và tự phê”, để rồi không đảm bảo tốt nhiệm vụ của mình, thậm chí sai đường, chệch hướng.

Ý thức tu dưỡng, rèn luyện các phẩm chất, bản lĩnh chính trị của một bộ phận người làm báo vì vậy cũng chưa tốt, dẫn tới chất lượng tác nghiệp không cao, trên thực tế vừa thiếu những tác phẩm mang tính “chiến đấu” để bảo vệ công bằng xã hội, biểu dương gương tốt, vừa thừa những tác phẩm mang tính “PR”, “tô hồng” một cách không cần thiết...

Một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao bản lĩnh chính trị cho những người làm báo chính là cần đẩy mạnh công tác Đảng. Chỉ thị nêu rõ cần: “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam. Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với báo chí theo hướng bảo đảm báo chí phát triển đúng định hướng chính trị, tư tưởng của Đảng và quyền tự do, dân chủ của nhân dân...”.

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ở đây không chỉ đối với Trung ương Hội mà cũng đồng nghĩa với sự tăng cường ở tất cả các cấp Hội, đặc biệt là các Hội Nhà báo của toàn bộ 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Các phóng viên được tòa soạn trang bị đầy đủ đồ bảo hộ khi tác nghiệp tại Nhà ga quốc tế - sân bay Nội Bài trong đợt dịch COVID-19. Ảnh: Phương Thảo

Công tác xây dựng, củng cố tổ chức của Hội Nhà báo Việt Nam (không chỉ ở Trung ương mà cả các địa phương) cũng được nêu rõ như một giải pháp quan trọng trong thời gian tới. Chỉ thị nêu rõ: “Củng cố, xây dựng hệ thống tổ chức Hội Nhà báo Việt Nam thống nhất, chặt chẽ theo Điều lệ Hội. Phát huy dân chủ, tăng cường kỷ cương, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động bằng nhiều hình thức, biện pháp phong phú, sáng tạo, thiết thực. Việc kết nạp và cấp thẻ hội viên Hội Nhà báo Việt Nam phải bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định của Điều lệ Hội. Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm minh người làm báo vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức nghề nghiệp...”.

“Lãnh đạo các cấp hội phối hợp với các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển và quản lý báo chí, đội ngũ người làm báo. Tham gia công tác quy hoạch, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo cơ quan báo chí, lãnh đạo các cấp hội, có cơ chế để thu hút cán bộ có kinh nghiệm, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, quản lý làm công tác hội”.

Đạo đức người làm báo cách mạng là một nội dung quan trọng trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh mang giá trị cả về lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần to lớn vào việc định hướng và đào tạo cho các thế hệ nhà báo Việt Nam đủ đức, tài, trở thành lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng.

Bên cạnh Luật Báo chí 2016, Hội Nhà báo Việt Nam đã đề ra Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam. Mười điều Quy định này là những tiêu chí phổ quát nhất, cơ bản nhất, tương ứng với ý thức công dân, nền tảng đạo đức nghề nghiệp của người làm báo nước nhà.

Do vậy, các cấp Hội có 2 nhiệm vụ quan trọng, đó là vừa tích cực XÂY DỰNG (lực lượng) vừa kiên quyết CHỐNG (những trường hợp vi phạm). Và chỉ có xây dựng được một nền tảng chính trị - tư tưởng vững vàng (bên cạnh đó là trình độ nghiệp vụ cao) thì người làm báo mới có thể “miễn nhiễm” với những tác động tiêu cực trong xu thế phát triển mới.

Tiếp tục phát huy những thành tựu đã đạt được trong 70 năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta có thể tin tưởng rằng: Hội Nhà báo Việt Nam đang và sẽ tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, đáp ứng những yêu cầu trong Chỉ thị 43/CT/TW của Ban Bí thư về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam trong tình hình mới”!

Nhà báo DOÃN HỮU BÌNH/CTV Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam