Đầu tư hạ tầng giao thông: Doanh nghiệp làm ăn chân chính sao vẫn bị tai tiếng ?

Thứ sáu, ngày 8 tháng 3 năm 2019 | 13:17:17

BOT Ninh Lộc. Nguồn Internet
 
1. Nhìn thiên lệch do đâu?
         Trên thế giới rất nhiều nước thực hiện thành công việc xây dựng hạ tầng giao thông theo hình thức BOT. Thành công của họ không chỉ bởi những công trình giao thông hiện đại cùng với hiệu quả về kinh tế - xã hội do BOT mang lại, mà còn là sự ghi nhận của xã hội đối với những doanh nghiệp, doanh nhân đã dấn thân đầu tư vào lĩnh vực này.
        Thế giới là thế, nhưng ở Việt Nam ta, hiện đa số đồng bào, đồng chí đang có những nhìn nhận thiên lệch và định kiến với BOT? Báo chí và Truyền thông xã hội thường xuyên chỉ trích nhà đầu tư và cơ quan chức năng của nhà nước. Rất ít bài báo và các ý kiến xuất hiện trên mạng xã hội ghi nhận sự nỗ lực, cống hiến của các tổ chức, cá nhân, những kinh nghiệm, điển hình trong lĩnh vực đầu tư xây dựng quan trọng được ví là “mạch máu của nền kinh tế” này.
         Phần lớn các bài viết xuất bản trên các trang báo và những hình ảnh trên mạng xã hội gần đây đã làm lu mờ, thậm chí là làm cản trở chủ trương đúng đắn về phát triển hạ tầng giao thông của Đảng và Nhà nước ta. Thường khi nói đến BOT là họ có dụng ý nói đến sự gian dối, nói đến lợi ích nhóm, có một vài tờ báo đã đưa tin theo kiểu “bắc cầu” khi có một vụ việc thường dẫn tràn lan từ Dự án này sang Dự án khác nhằm dụng ý gì đó chắc nhiều người cũng hiểu…?  
        Công bằng mà nói, không trách được sự bức xúc của người dân, sự chỉ trích mạnh mẽ của Báo chí và Truyền thông xã hội về những tiêu cực trong thực hiện hợp tác công tư (PPP), trong đó có hợp đồng BOT. Sự thật khách quan được phản ánh, phơi bày trên báo chí và mạng xã hội là chuyện có thể hiểu được.
       Nguyên nhân chính của sự nhìn nhận sai lệch nói trên là do quá trình thực hiện chủ trương đúng đắn này, việc xây dựng luật pháp, chính sách chưa theo kịp yêu cầu, còn để tồn tại quá nhiều vướng mắc, bất cập. Sự suy thoái, tham nhũng của bộ máy công quyền và sự tham muốn lợi nhuận cao của một số nhà đầu tư nên đã hình thành nhóm lợi ích và sự gian dối để đạt được mục đích riêng là điều dễ hiểu.
       Tuy nhiên việc chỉ trích, lên án tràn lan vô căn cứ, tạo thành phản ứng lan rộng, hiệu ứng kiểu domino khi chỉ có một xung đột nhỏ từ một số trạm thu phí tưởng chừng bình thường, nhưng một số cơ quan báo chí đã vô tình hay hữu ý đẩy vấn đề đi quá xa, thậm chí đi ngược lại đường lối chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Nhiều kẻ xấu đã lợi dụng kích động, nhân danh người dân mong muốn Đảng, Nhà nước ngừng chủ trương xã hội hóa trong hợp tác công tư theo hình thức BOT. Đây là định kiến xã hội rất nguy hiểm về một vấn đề lớn của quốc gia mà chúng ta hiện chưa hóa giải được.
       Vấn đề đặt ra hiện nay, Đảng, Nhà nước cần phải làm gì để chủ trương về PPP (BOT) tiếp tục được thực hiện một cách minh bạch, tích cực? Làm sao loại bỏ lợi ích nhóm trong BOT? Làm sao để BOT không còn các bất cập, rào cản?... Và hơn nữa là trả lại sự công bằng cho các nhà đầu tư BOT chân chính. Chúng ta làm thế nào để người dân khi nghĩ đến BOT là nghĩ đến một chủ trương đúng, đem lại nhiều lợi ích thiết thực cho đất nước, cho từng người. Làm thế nào để các nhà đầu tư khi đã bỏ vốn liếng, chấp nhận rủi ro, niềm tin và lòng nhiệt huyết vào những dự án thì họ không còn phải lo vượt các rào cản cơ chế, lo đối phó với công luận,...; họ yên tâm, hào hứng đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng giao thông, tạo động lực phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh đất nước.
 
2. Tai tiếng
        Xin dẫn ra đây một thí dụ cụ thể để thấy rằng, những nhà đầu tư BOT chân chính, tử tế vẫn bị tai tiếng, vạ lây. Trạm thu phí BOT Ninh Lộc, mấy ngày gần đây báo chí và mạng xã hội thi nhau đưa chuyện “người dân” tổ chức dựng lán trại đếm phương tiện qua trạm. Ở đây tác giả không đề cập người tổ chức kiểm đếm đã có những hành vi ngăn cản, gây rối có hệ thống. Tác giả cũng không bàn sâu về mục đích động cơ và phương pháp kiểm đếm, cũng như trách nhiệm của các cơ quan chức năng, người dân giám sát hoạt động BOT.
       Vấn đề mà người viết muốn nói ra chính là sự “vơ đũa cả nắm“ nghi ngờ của cộng đồng xã hội đối với nhà đầu tư làm ăn minh bạch. Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả đang là chủ đầu tư dự án, trong đó có trạm thu phí Ninh Lộc.
        Sự kiện người dân dựng lán đếm phương tiện qua trạm thu phí Ninh Lộc đã làm dư luận “nóng lên” về những góc nhìn thiếu khách quan. Nhiều lời bình, thậm chí có cả thơ, vè về sự kiện này thiếu tính xây dựng, nặng về đã kích, ám chỉ sự gian lận trong tổ chức khai thác vận hành công trình giao thông. Trong khi đó, thực chất việc giám sát phương tiện qua trạm, hoạt động doanh thu của nhà đầu tư đều được cơ quan chức năng giám sát sát sao. Đơn cử: mới đây nhất, trong 10 ngày liên tục trong tháng 10-2018, biên bản của đoàn thanh tra liên ngành của Tổng cục Đường bộ VN cùng các cơ quan chức năng đã theo dõi, giám sát và ghi nhận lượng xe qua trạm, doanh thu mỗi ngày. Theo đó, tại thời điểm đó, bình quân doanh thu của trạm dao động mức 700-800 triệu đồng/ngày.
         Những số liệu đó công khai, minh bạch, đâu có gì úp mở, sao lại có dư luận rộ lên chuyện doanh thu không rõ ràng để bày ra chuyện “đếm xe” lùm xùm những ngày qua? Vậy Đèo Cả có đáng phải chịu những tai tiếng như vậy? Trong khi không ai hiểu và biết được sự thật, thực tế mà Đèo Cả đang triển khai thực hiện.
        Qua theo dõi thông tin trên báo chí, tiếp cận nguồn thông tin từ nội bộ của tập đoàn, được biết đây là một đơn vị kinh tế tư nhân, điển hình trong tiết giảm chi phí đầu tư dự án. Dường như tất cả các công trình dự án mà Đèo Cả là chủ đầu tư, tổng mức đầu tư cho dự án đều được tiết giảm với một số lượng “khủng “.
       Ví dụ: Dự án Hầm đường bộ qua Đèo Cả ban đầu có tổng mức đầu tư khoảng 15.000 tỷ đồng; trong khi nhà đầu tư thực hiện khoảng 11.000 tỷ đồng, tiết giảm được một lượng kinh phí hơn 4.000 tỷ đồng. Số vốn tiết giảm này tập đoàn Đèo Cả đã đầu tư thi công hầm Cù Mông, Hải Vân 2 đã tiết giảm được trên 800 tỷ đồng. Phải nói điều này là hiếm hoi – nếu không nói là duy nhất ở nước ta thời điểm này! Trong khi nhiều công trình khác thường rơi vào tình trạng đội vốn, kéo dài thời gian đầu tư, thì Tập đoàn Đèo Cả đã làm được điều ngược lại: tiết kiệm chi phí đầu tư, bảo đảm chất lượng công trình, rút ngắn tời gian thi công…
     
       Mới đây, tập đoàn Đèo Cả đã nghiên cứu dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, đơn vị này đã đưa ra một con số bất ngờ. Theo tài liệu của Bộ Giao thông vận tải thì, tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đã được nghiên cứu dự toán cách đây nhiều năm với tổng mức đầu tư là 47 ngàn tỷ đồng. Trong khi tập đoàn Đèo Cả đưa ra là 21 ngàn tỷ giảm 26 ngàn tỷ. Chính Nhà đầu tư cũng đã đề xuất chọn hình thức đầu thầu Nhà đầu tư để minh bạch và khuyến khách các Nhà đầu tư khác.  
        Việc tiết giảm tiền đầu tư cho các công trình trọng điểm quốc gia không chỉ có ý nghĩa kính tế - xã hội mà còn tạo ra “rung chấn có tính cảnh báo” trong thời điểm hiện nay - Thời điểm mà Đảng, nhân dân đang tập trung chống tham nhũng, đột phá nhóm lợi ích... Với tư duy “Nghĩ khác biệt, tạo cách biệt“ Tập đoàn Đèo Cả đã làm được nhiều việc lớn, quan trong cho đất nước mà không có nhà đầu tư nào về hạ tầng giao thông ở Việt Nam làm được.
       Thế mà báo chí và truyền thông xã hội mấy ngày gần đây có nhiều bài báo, trang mạng nêu vấn đề thiếu trách nhiệm, khách quan, làm cho cộng đồng xã hội hiểu lầm sự minh bạch của nhà đầu tư, qua sự việc người dân “dựng lán đếm xe” qua trạm thu phí Ninh Lộc. Thậm chí, có tờ báo đã không ghi nhận sự nỗ lực của Tập đoàn Đèo Cả đã tham gia giải quyết các dự án đã gặp sự cố và đình trệ bởi các nhà đầu tư trước đó như Bắc Giang - Lạng Sơn, Trung Lương – Mỹ Thuận…
 
3. Tiếng nói từ trong cuộc
        Trước sự hoài nghi của công chúng qua phản ánh của báo chí và truyền thông xã hội về thrạm thu phí Ninh Lộc, buộc nhà đầu tư phải ra thông cáo báo chí. Trong thông cáo báo chí ngày 07/3/2019 của Tập đoàn Đèo Cả có đoạn:
“Từ ngày 26/02/2019 đến nay, tại khu vực thu phí của Trạm thu phí Ninh Lộc xuất hiện một nhóm khoảng 10 người, tiếp cận cabin thu phí, thực hiện việc kiểm đếm xe qua lại và phát tán thông tin lên mạng xã hội, trả lời các trang mạng nước ngoài, tự cho là “giám sát hoạt động của doanh  nghiệp”, nhân danh đòi hỏi tính minh bạch của hoạt động thu phí.
“Nhưng những thông tin mà nhóm người này đưa lên mạng xã hội, thông tin cho các trang mạng nước ngoài là hoàn toàn không chính xác, có tính chất gây nhiễu loạn thông tin, làm người dân bất an và hoài nghi về tính minh bạch của Nhà đầu tư, mất niềm tin vào chủ trương kêu gọi hình thức đầu tư theo hình thức công-tư (PPP) của Đảng và Nhà nước ta” – ông Trần Văn Thế, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư BOT Đèo Cả Khánh Hòa bày tỏ.
Theo ông Thế, những thông tin mà nhóm này đưa ra sai lệch và hoàn toàn không có cơ sở về tổng mức đầu tư, thời gian thu phí hoàn vốn và số tiền thu hàng ngày... Về các số liệu này, Nhà đầu tư đã yêu cầu Bộ GTVT, cơ quan chức năng cung cấp cho các cơ quan thông tấn báo chí công khai cho người dân và trên thực tế, những số liệu này đã được thanh tra của các Bộ, ngành và cơ quan kiểm toán nhà nước hàng năm giám sát sát sao, hoàn toàn minh bạch.
Ông Trần Văn Thế cho biết thêm: “Điều chúng tôi ngạc nhiên là nhóm người trên nhân danh là “người dân giám sát” nhưng trên thực tế, họ chỉ là một nhóm rất nhỏ. Trong đó, người đóng vai trò chủ chốt là ông Nguyễn Minh Hùng, sinh năm 1979, địa chỉ thường trú tại thôn Phong Thạnh, xã Ninh Lộc, thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, một người “rất quen” trong việc xuất hiện trong các “sự cố” làm nhiễu loạn hoạt động của trạm, không chỉ ở trạm thu phí BOT Ninh Lộc mà còn ở nhiều dự án BOT khác trên toàn quốc như Trạm Bắc Hải Vân (Thừa Thiên Huế), trạm Bến Thủy (Nghệ An), trạm Bắc Thăng Long – Nội Bài (Hà Nội)...”. Ông Thế hoài nghi về tính khách quan cũng như mục đích trong sáng của nhóm người trên.
Trước tình hình đó, một mặt Trạm thu phí BOT Ninh Lộc vẫn hoạt động bình thường, một mặt báo cáo cơ quan chức năng sẵn sàng hỗ trợ một cách ôn hòa phòng khi có sự cố gây ra ách tắc, gián đoạn lưu thông.
Rất đáng tiếc, về việc làm trên của nhóm “đếm xe”, không chỉ một số facebooker thiếu thông tin đã dễ dãi đăng tin, một vài trang báo, tờ báo chính thống cũng chưa kiểm chứng thông tin một cách chính xác, hoặc thiếu thông tin – đã đưa thông tin vội vàng, thiếu kiểm chứng, càng làm người dân hoang mang, ảnh hưởng uy tín và làm nản lòng Nhà đầu tư.
“Việc kiểm đếm xe qua trạm của nhóm người tự phát bằng cách thủ công rất khó đoán định về tính chính xác. Chúng tôi sẵn sàng cung cấp những số liệu này cho bất cứ cơ quan chức năng hoặc cơ quan báo chí nào quan tâm” – ông Trần Văn Thế, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư BOT Đèo Cả Khánh Hòa, nói. Ông Thế cũng đưa ra biên bản làm việc ngày 03-11-2018 của Đoàn kiểm tra giám sát của Tổng cục Đường bộ VN về việc kiểm đếm xe qua trạm này suốt 10 ngày trong tháng 10/2018, cho thấy: bình quân mỗi ngày, mức thu của trạm trong 24 tiếng đồng hồ là 758.194.500 đồng/ ngày (thời điểm đó).
Ông Trần Văn Thế bày tỏ: “Chủ trương của chúng tôi là minh bạch trong đầu tư và toàn bộ số liệu kiểm đếm. Để thực hiện một Dự án BOT phải thực hiện qua nhiều công đoạn mới tính toán ra phương án tài chính và thời gian thu phí; các kết quả đầu tư để vay được vốn phải qua nhiều khâu thẩm định xác định vốn góp và vốn vay mới hình thành ra sản phẩm... Đó là một quá trình diễn ra chặt chẽ, có sự giám sát của rất nhiều Bộ, ngành và cơ quan chuyên môn. Những nhà đầu tư chân chính như chúng tôi luôn cam kết về tính minh bạch và lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân”.
Trước sự việc diễn ra dai dẳng, liên tục và gây ảnh hưởng đến hoạt động của trạm thu phí, Công ty Cổ phần đầu tư BOT Đèo Cả Khánh Hòa quan ngại nếu để vụ việc kéo dài sẽ là vấn đề lớn về trật tự an ninh, an toàn xã hội, phá vỡ chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước trong việc kêu gọi các nguồn lực xã hội cùng tham gia đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng giao thông theo hình thức công – tư (PPP).
“Chúng tôi không can thiệp vào quyền giám sát của người dân nhưng chúng tôi không chấp nhận việc giám sát đó ảnh hưởng đến hoạt động thu phí của nhà đầu tư, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và cả cố tình gây nhiễu loạn thông tin, làm xã hội bất an, nhà đầu tư chân chính nản lòng và tổn hại nghiêm trọng đến chủ trương lớn về thu hút nguồn vốn xã hội cho hình thức đầu tư PPP, hợp đồng BOT, gây thiệt hại cho môi trường đầu tư cũng như làm cản ngại sự phát triển của đất nước” – ông Trần Văn Thế - Phó Tổng giám đốc chia sẻ “./.
 
PV