Để báo chí địa phương đoạt Giải Báo chí quốc gia

Thứ hai, ngày 18 tháng 6 năm 2018 | 12:11:0

Năm 2018, Giải Báo chí quốc gia đã ở năm thứ XII, mỗi năm giải thêm phát triển, đổi mới và tiến bộ. Giải không chỉ là sân chơi cho báo chí mà còn là nơi khẳng định sự trưởng thành, vị thế của cơ quan báo chí và “thương hiệu” cho tác giả.

Lãnh đạo Đảng và nhà nước tham quan Hội Báo toàn quốc năm 2018. Ảnh: TL

Tỷ lệ còn thấp

Có thể khẳng định, Giải Báo chí quốc gia đã kích thích sự tìm tòi, lao động sáng tạo, lòng dũng cảm và công sức đầu tư điều tra, tìm hiểu cho những đề tài, vấn đề phức tạp đang diễn ra. Sau mỗi mùa giải, qua các tác phẩm đoạt giải cao, công chúng báo chí, cơ quan quản lý một lần nữa nhìn rõ hơn về những khoảng tối, góc khuất của cuộc sống; thấy rõ hơn sự đóng góp to lớn của báo chí cho một xã hội công bằng, văn minh. Hội Nhà báo Việt Nam từ Trung ương đến địa phương với tinh thần trách nhiệm cao nhất đã giúp giải ngày càng sinh động, phong phú và có chất lượng hơn.

Những năm gần đây, năm nào cũng có trên 1.500 tác phẩm tham dự Giải, khoảng 1/10 số đó được chấm và lựa chọn vào vòng Chung khảo.

Để tạo sự công bằng, 11 thể loại báo chí được phân định để thiết lập thứ hạng giải, đó là: Giải tin, bài phản ánh, phỏng vấn; Giải bình luận, chuyên luận, xã luận báo chí; Giải phóng sự, phóng sự điều tra, bút ký báo chí, ghi chép (báo in); Giải tin, bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, chuyên luận, tọa đàm, chuyên đề phát thanh tổng hợp; Giải phóng sự, phóng sự điều tra, bút ký (phát thanh); Giải tin, phóng sự, ký sự; Giải bình luận, giao lưu, tọa đàm; Giải phim tài liệu truyền hình (báo hình); Giải tin, bài phản ánh, phỏng vấn, bình luận, tọa đàm, giao lưu trực tuyến (báo điện tử); Giải phóng sự, phóng sự điều tra, ký báo chí, ghi chép (báo điện tử) và Giải về ảnh báo chí.

“Bó đũa chọn cột cờ”, chỉ hơn trăm tác phẩm được trao giải từ khuyến khích trở lên. Hội đồng Sơ khảo và Chung khảo luôn quán triệt “lấy tác phẩm làm đích”, vì vậy, những tác phẩm được vinh danh luôn đảm bảo chất lượng, yêu cầu do Hội đồng chấm giải đề ra.

Không phải không có giải cao, nhưng tỷ lệ báo chí địa phương (đặc biệt các tỉnh) đoạt giải là khá thấp, có tỉnh nhiều năm chưa thể đoạt giải. Nhiều đồng nghiệp hỏi tôi (vì biết đã nhiều năm tham gia giám khảo tại Giải Báo chí quốc gia), có bí quyết nào để nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí tại địa phương để hy vọng đoạt giải. Sau nhiều năm công tác tại địa phương, suy ngẫm, quan sát, tôi xin có vài đề xuất như sau:

Thứ nhất, điều kiện tác nghiệp báo chí, trình độ nghiệp vụ, ý chí và lòng dũng cảm giữa phóng viên cơ quan báo chí Trung ương, địa phương là không có khoảng cách đáng kể. Đây không phải nguyên nhân của việc làm nên chất lượng tác phẩm. Hội đồng chấm giải không chia tách tác phẩm báo chí của ai, ở đâu, Giải Báo chí quốc gia là sân chơi bình đẳng.

Thứ hai, lợi thế của phóng viên địa phương là nắm bắt thông tin, tiếp cận sự kiện nhanh hơn, hiểu về bản chất sự kiện hơn. Nhưng hạn chế của phóng viên địa phương là khi thông tin sự kiện, chưa và không dám nói thẳng, nói thật về sự kiện. Trong khi đó, nhiều lãnh đạo cơ quan báo chí lo ngại hệ lụy, không động viên kịp thời phóng viên xông trận ở những đề tài nhạy cảm. Trong khi đó, phóng viên báo Trung ương, báo ngành không bị chi phối nhiều như phóng viên địa phương. Thông thường các tác phẩm về chủ đề chống tiêu cực thường hay đoạt giải...

Báo chí địa phương cần sự đầu tư mạnh cho các tác phẩm có nội dung tốt và công phu. Ảnh: Sơn Hải

Đầu tư tác phẩm báo chí chất lượng cao

Vậy để nâng cao chất lượng tác phẩm báo chí địa phương cũng như để đoạt Giải Báo chí quốc gia, Hội Nhà báo, các cơ quan báo chí địa phương nên làm gì?

Với tổ chức Hội, coi đây là công việc quan trọng của tổ chức, có kế hoạch cụ thể, chỉ đạo cụ thể cho từng đề tài. Ví dụ, việc đầu tư đặt hàng các tác phẩm báo chí chất lượng cao hàng năm vào những đề tài, lĩnh vực có chủ đề để hợp đồng sản xuất. Theo dõi đời sống xã hội, tác phẩm báo chí đã công bố hoặc đang thực hiện để chỉ đạo đầu tư trở thành tác phẩm báo chí chất lượng cao nhất. Đồng thời, nắm bắt “hơi thở” của Giải để điều hòa, ví dụ, lĩnh vực phát thanh ít tác phẩm tham gia, ta đầu tư dự giải.

Với cơ quan báo chí, coi tham dự Giải Báo chí quốc gia là trách nhiệm trước báo giới và từng cây bút của mình. Có chính sách đầu tư kinh phí cho các tác phẩm có nội dung tốt, công phu. (Ví dụ: phim tài liệu, chương trình văn nghệ, giao lưu, tọa đàm... phải có kinh phí mới làm được). Không đầu tư không thể có chất lượng. Thậm chí, tổ chức tập huấn tay nghề cho phóng viên, tọa đàm, xây dựng kế hoạch để sản xuất tác phẩm dự giải. Ban Biên tập, tòa soạn luôn có ý thức bảo vệ chân lý, lẽ phải cho tác giả, giúp tác giả vững tâm xông pha vào những lĩnh vực khó, nhạy cảm, cần chấm dứt việc tham gia cho có, trông chờ vào vận may...

Với các tác giả, khi gặp các đề tài hay, tác phẩm công bố chắc chắn sẽ có hiệu ứng xã hội cao nên đầu tư theo chiều sâu, tìm hướng đi hợp lý cho tác phẩm thuyết phục, hấp dẫn. Chú ý giảm thiểu những nhầm lẫn, sai sót không đáng có...

Phan Hữu Minh

Theo: Tạp chí Người Làm báo