Diễn văn kỷ niệm 70 năm trường dạy viết báo Huỳnh Thúc Kháng (04/4/1949-04/4/2019)

Thứ hai, ngày 8 tháng 4 năm 2019 | 9:59:0

(Đ/c Thuận Hữu - Ủy viên T.Ư Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam).

Thưa toàn thể các đồng chí, toàn thể nhân dân

Vào giờ này, ngày này, tháng này, tức sáng 04/4/1949 của 70 năm trước, ngay tại địa danh chúng ta đang có mặt hôm nay, bên bờ sông Công và giữa núi rừng xã Tân Thái huyện Đại Từ ATK Thái Nguyên đã diễn ra một sự kiện quan trọng do Tổng bộ Việt Minh tổ chức: Lễ khai giảng lớp đầu tiên của Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng.

Trường do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, đặt tên và chỉ thị cho Tổng bộ Việt Minh tổ chức thực hiện. Ban giám đốc trường được chỉ định thành lập gồm 5 người, trong đó ông Đỗ Đức Dục - Phó bí thư Tổng bộ Việt Minh làm Giám đốc, ông Xuân Thủy làm Phó giám đốc.

Do hoàn cảnh kháng chiến, Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng chỉ tổ chức được duy nhất một khóa học ngắn hạn. Học viên không đông, gồm 42(có tài liệu 43) người, là cán bộ chính trị, quân sự, báo chí của cả nước gửi về nhưng khoảng 29,30 giảng viên tham gia giảng dạy đều là những đồng chí lãnh đạo giầu kinh nghiệm chính trị và phong phú lý luận, thực tiễn,hoặc là những nhà hoạt động văn hóa văn nghệ có tên tuổi: Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Hoàng Quốc Việt, Lê Quang Đạo, Tố Hữu, Nguyễn Thành Lê, Quang Đạm, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Huy Tưởng, Xuân Diệu, Nam Cao, Thế Lữ, Nguyên Tuân …

Ba tháng học đã giúp các học viên lĩnh hội một chương trình đồ sộ gồm cả lý thuyết, chuyên môn và thực hành. Lý thuyết có các bài như: Báo chí là gì? Điều kiện người viết báo. Chuyên môn có: phóng sự, điều tra, phỏng vấn, xã luận, tiểu thuyết, thơ ca, tùy bút, nhạc, kịch, châm biếm, cách loan tin, viết tin, cấu tạo một tờ báo, tổ chức tòa soạn, phát hành, in báo. Thực hành là đi thực tế, viết bài và ra báo ở từng tổ. Các giảng viên đến lớp triển khai bài giảng theo từng chuyên đề: xã luận (Trường Chinh), viết tin chiến sự trên báo chí như thế nào (Võ Nguyên Giáp), lên trang (Trần Đình Thọ) vv...

Đến thăm học viên ngày 22/6/1949, Tổng Bí thư Trường Chinh viết: “Khóa thứ nhất Trường Huỳnh Thúc Kháng này là một thí nghiệm hay. Tôi tin rằng sau khi rút tỉa kinh nghiệm của khóa này, Tổng bộ Việt Minh sẽ thành công hơn trong việc đào tạo cán bộ chiến đấu với quân thù bằng ngòi bút và hướng dẫn dư luận quốc dân”.

Ngày 6/7/1949, Trường làm Lễ bế mạc. Chủ tịch Hồ Chí Minh bận công việc đã gửi thư biểu dương và nhắc 4 điểm chính về nhiệm vụ, tôn chỉ, mục đích, đối tượng của mỗi tờ báo, mục tiêu của báo chí. Người nhấn mạnh: Muốn viết báo thì cần: “1 - Gần gũi quần chúng, cứ ngồi trong phòng giấy mà viết thì không thể viết thiết thực. 2 - Ít nhất cũng phải biết một thứ tiếng nước ngoài, để xem báo nước ngoài và học kinh nghiệm của người. 3 - Khi viết xong một bài báo, tự mình phải xem lại ba, bốn lần, sửa chữa lại cẩn thận. Tốt hơn là đưa nhờ một vài người ít văn hóa xem và hỏi họ những câu nào, chữ nào họ không hiểu thì sửa lại cho dễ hiểu. 4-  Luôn cố gắng học hỏi, luôn cầu tiến bộ…”.

Những dặn dò của Người với các học viên Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng qua 2 lá thư đề ngày 09/6/1949 và 06/7/1949 đã trở thành cẩm nang cho người làm báo cách mạng, là giáo trình của mọi giáo trình cho đến ngày nay...

Kính thưa các đồng chí!

Có thể nói, Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng là điển hình của cách dạy và học nghiêm túc dù trong hoàn cảnh kháng chiến vô cùng khó khăn. 42 học viên và 29 giảng viên thực sự là những hạt nhân của báo chí cách mạng; họ đã góp phần to lớn làm nên những trang sử vẻ vang của báo chí nước nhà suốt 70 năm qua.

Từ mái trường mái nứa tranh tre giữa đại ngàn Việt Bắc này, các học viên của trường đã tỏa về muôn nẻo, có mặt ở những chiến trường ác liệt nhất, những mặt trận nóng bỏng và phức tạp nhất như các nhà báo Chính Yên, Trần Kiên (Báo Nhân Dân); Mai Thanh Hải, Mai Hồ (Báo Cứu Quốc) hay đạo diễn Bành Bảo, nhà văn Hữu Mai, nhà thơ Hải Như, nhà thơ Từ Bích Hoàng (Việt Phương)...

Những năm 80, 90 của thế kỷ trước, vài năm đầu thế kỷ này, các học viên của Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng tuổi dần cao, sức dần yếu vẫn đau đáu nỗi nhớ chiến khu, đã có lần về thăm lại chốn cũ trong các chuyến đi do Trung ương HNBVN và tỉnh Thái Nguyên tổ chức. Mặc dầu xóm Bờ Rạ, Gốc Mít xưa thuộc xã Tân Thái, huyện Đại Từ lúc đó phần lớn đã chìm sâu dưới lòng Hồ Núi Cốc mênh mang, nhưng nhiều học viên vẫn bày tỏ ước nguyện tha thiết được dựng trên mảnh đất cũ tấm bia di tích ghi dấu một phần lịch sử thiêng liêng của nghề báo, của lịch sử báo chí cách mạng…

Năm tháng dần trôi, hầu hết trong số các giảng viên và 42 học viên của Trường đã về cõi vĩnh hằng. Dù muộn nhưng chúng ta phải nỗ lực tôn vinh và khắc ghi địa chỉ đỏ này. Và như vậy, riêng trên địa bàn Thái Nguyên, báo giới văn nghệ đã có các di tích lịch sử là nơi thành lập các cơ quan Báo Nhân Dân, Báo Quân Đội Nhân Dân, Hội Nhà báo Việt Nam (Định Hóa), Hội Văn nghệ Cứu quốc và Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng (Đại Từ).

Từ dấu son đầu tiên của sự nghiệp đào tạo báo chí tại Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, đến nay chúng ta đã có hơn chục cơ sở đào tạo cán bộ báo chí cho cả 4 loại hình: Báo in, báo phát thanh, báo truyền hình, báo điện tử với trình độ từ cao đẳng tới tiến sỹ. Năm 1949, chúng ta có khoảng chục tờ báo với khoảng 300 người làm báo thì nay chúng ta có hơn 800 cơ quan báo chí và 50 nghìn người làm báo…

Với trách nhiệm cao trước lịch sử, nhân dịp sự kiện tròn 70 năm của Trường, Bảo tàng Báo chí Việt Nam đã xin ý kiến lãnh đạo Hội nhà báo Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh Thái Nguyên để triển khai việc sưu tầm, hoàn thiện và lập hồ sơ địa chỉ đỏ này. Mong rằng, sau khi Di tích được lập, Bảo tàng Báo chí Việt Nam sẽ tiếp tục sưu tầm ,bổ sung tư liệu; quản lý, nghiên cứu, phát huy giá trị di sản, giới thiệu một cách hiệu quả với công chúng trong và ngoài nước những nét độc đáo và đặc sắc của một ngôi trường đào tạo báo chí hình thành trong khói lửa kháng chiến từ giữa thế kỷ trước.

Với các tư liệu, hiện vật, thông qua lời kể trực tiếp của các nhân chứng, được sự giúp đỡ và hợp tác của cán bộ và nhân dân xã Tân Thái - huyện Đại Từ, các cơ quan chức năng của tỉnh Thái Nguyên, địa chỉ nơi tổ chức Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng năm 1949 đã định vị một cách tại lô đất đồi rừng số 32 tờ bản đồ 47, vị trí 21 độ 35 phút 20 giây Vĩ Bắc; 105 độ 41 phút 42 giây Kinh Đông - một khu đất ở lưng chừng núi, xa xưa thuộc đất ấp Bờ Rạ, nay phần ven sông Công nước ngập, dân rời đi, xóm không còn tên, dân xóm Gốc Mít liền kề làm rẫy, giữ rừng…

Nay, các thủ tục công nhận Di tích lịch sử cấp Quốc gia, dựng bia và làm các thủ tục cần thiết đã hoàn thiện, nhằm từng bước đưa Di tích thành hạt nhân tích cực trong phát triển du lịch khu vực Hồ Núi Cốc;

Tại buổi lễ trọng thể này, thay mặt báo giới Việt Nam, tôi chân thành cảm ơn những đóng góp của các học viên, các nhà nghiên cứu lịch sử kháng chiến trong đó có công sức suốt 40 năm tìm hiểu sự kiện này của nhà báo Phan Hữu Minh, để có kết quả hôm nay. Xin cảm ơn các thế hệ lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên, các huyện thành, thị; các ngành, đơn vị và nhân dân vùng di tích luôn ủng hộ, giúp đỡ; bảo vệ những giá trị truyền thống của báo chí…

Thưa quý vị đại biểu; thưa các đồng chí !

Tự hào với truyền thống và những đóng góp của báo chí cách mạng trong lịch sử dân tộc ta, đất nước ta; rất mong các cấp Hội, các cơ quan báo chí, nhà báo quan tâm đóng góp công sức, vật chất nhằm tôn tạo, gìn giữ và bảo vệ các di tích lịch sử báo chí, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá hình ảnh Thái Nguyên, quê hương cách mạng, mảnh đất tươi đẹp và giàu tiềm năng, một địa chỉ đỏ trong phát triển và hội nhập …

Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các quý vị khách quý và toàn thể các đại biểu!