Định hình thể loại “Quảng bá” trên sóng truyền hình hiện nay

Thứ tư, ngày 14 tháng 6 năm 2017 | 8:22:46

Sự đa dạng về thể loại, sự phong phú về nội dung, sự độc đáo về phương pháp thể hiện, tính hiện đại trong tất cả quy trình sản xuất và truyền dẫn phát sóng…là bước phát triển mới của truyền hình những năm gần đây. 24h một ngày cùng hằng trăm kênh truyền hình trên sóng đã đáp ứng rất nhiều nhu cầu và thị hiếu của khán giả. Chọn kênh gì ! chương trình nào ! không còn quá khó khăn với khán giả vì thế không phải ai cũng có thể biết hết lịch phát sóng các chương trình yêu thích để xem. Vậy, quảng bá chương trình đã giúp cho khán giả điều này để bố trí thời gian theo dõi một cách thuận lợi nhất.

Trong lý luận báo chí học hiện nay, “Quảng bá” thường được sử dụng bằng tên tiếng Anh là Trailer (đoạn phim quảng cáo) chưa được xem là một thể loại của báo chí. Như vây, về mặt lý luận thì không công nhận “Quảng bá” là thể loại báo chí. Nhưng về mặt thực tiễn thì cho “Quảng bá “ là một thể loại báo chí. Vậy, ở bài viết này chúng tôi phân tích dưới góc độ thực tiễn: Các đài truyền hình đã và đang sản xuất thể loại “Quảng bá” mà theo chúng tôi nó có nét khu biệt riêng với thể loại “Quảng cáo” và đầy đủ các yếu tố để thành một thể loại riêng: Thể loại Quảng bá.

Trong thực tiễn hoạt động ở các đài truyền hình “Quảng bá” đã được định hình và phát triển mạnh khoảng hơn mười năm trở lại đây. Ban đầu các đài truyền hình sản xuất các quảng bá còn chưa nhiều, chưa thường xuyên, chưa có tính đa dạng mà chủ yếu là quảng bá về các chuyên đề, chuyên mục, tạp chí trong tuần. Mấy năm trở lại đây, quảng bá đã có sự phát triển, thay đổi nhanh chóng. Quảng bá đã vượt ra ngoài việc giới thiệu các chương trình truyền hình mà còn gắn với nội dung của những sự kiện cụ thể như: Quảng bá về Festyval Huế; Quảng bá về Lễ đón nhận Bằng công nhận Di sản Thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long hay Quảng bá chương trình Về miền Quan họ… hoặc quảng bá về Ngày truyền thống của một ngành, một địa phương thậm chí một sự kiện, sự việc cụ thể của một đơn vị…

Dù hình thức để nhằm quảng cáo về một chương trình truyền hình hay về một sự kiện nhưng về tính chất nó khác quảng cáo các sản phẩm thương mại. Điểm khác biệt nhất là: Nội dung quảng bá là những thông tin sự kiện chân thực, có kiểm chứng và dễ kiểm chứng được, nó là thông tin sự kiện…của báo chí. Qua thực tiễn hoạt động có thể định hình một số tiêu chí của Quảng bá trên truyền hình ở những khía cạnh sau:

- Về mặt nội dung: Quảng bá rất ngắn gọn, thông tin cô đọng, rõ ràng, chân thực.

- Về thời lượng: Quảng bá thường từ 30 giây đến 60 giây cũng có thể quảng bá từ 1,5 - 2 phút tùy theo yêu cầu nội dung cần quảng bá.

- Về mặt hình ảnh: Quảng bá được sử dụng đa dạng các hình thức kỹ xảo hình ảnh kết hợp âm thanh, âm nhạc, lời bình, chữ viết, đồ họa…tạo sự hấp dẫn lôi cuốn người xem.

- Về thời điểm phát sóng: Không cố định, đan xen vào các khoảng cuối chương trình trước và đầu chương trình sau, thậm chí chèn ngang vào giữa một chương trình nào đó.

- Về tần suất phát sóng: Phát sóng nhiều lần trong ngày và thông thường kéo dài khoảng một tuần. Một số sự kiện đặc biệt có thể kéo dài nhiều tuần tùy theo tính chất của sự kiện, như: Quảng bá về Đại hội Đảng các cấp; về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp

- Về mục đích: “Quảng bá” mang tính phổ biến kiến thức, nâng cao cao hiểu biết, chỉ dẫn và định hướng người xem về một sự kiện quan trọng nào đó sắp diễn ra hoặc đang diễn ra.

Còn mục đích của “Quảng cáo” : mang tính rao bán, thương mại, chạy theo lợi nhuận, ít được kiểm chứng, mang tính rủi ro cao, thậm chí chiêu bài lừa lọc ngụy trang dưới vỏ bọc ngôn từ và hình ảnh, dễ bị đánh lừa.

-Về Ngôn ngữ : “Quảng bá” ngôn ngữ chuẩn mực và được kiểm chứng.

Ngôn ngữ trong “Quảng cáo” ngoa dụ, mỹ từ, không hiếm khi mập mờ 2 mặt, hiểu thế nào cũng được.

 “Quảng bá” hiện nay được sử dụng hết sức rộng rãi trong kết nối các chương trình hằng ngày ở các đài truyền hình trong cả nước. Với tính đa dạng về nội dung, thời điểm phát sóng liên tục giúp khán giả nắm bắt thông tin cốt lõi, địa điểm và thời gian diễn ra sự kiện.

Cùng với việc nâng cao chất lượng nội dung chương trình truyền hình thì yếu tố quan trọng trong kết nối tổng thể chương trình truyền hình hằng ngày chính là Quảng bá. Trong thư mục (Folder) phát sóng của từng ngày đều có cố định mục quảng bá để đảm bảo kịp thời, đúng nội dung và tạo sự sinh động của chương trình truyền hình. Trong đó, nội dung các quảng bá rất phong phú, đa dạng như: Quảng bá sự kiện, quảng bá chương trình chuyên mục, chuyên đề, quảng bá giới thiệu phim…

Quảng bá về sự kiện lớn.

Việc cố định mục quảng bá trên khung lịch phát sóng mới chỉ là kết quả bước đầu trong khi việc sử dụng các quảng bá linh hoạt đan xen trong các chương trình còn tạo hiệu quả thông tin cao hơn, kết nối chương trình truyền hình mềm mại hơn, hấp dẫn hơn. Thông qua sự đa dạng về nội dung quảng bá, các sự kiện chính trị lớn, các ngày lễ kỷ niệm của đất nước, của địa phương, của các ngành hay các chương trình phát thanh, truyền hình mới, hấp dẫn…đều đã được cập nhật liên tục, giúp cho khán giả nắm bắt thông tin một cách nhanh chóng và dễ nhớ nhất…Đặc biệt, dù phát đi phát lại nhiều lần nhưng vì đều là những thông tin hữu ích, sắp xảy ra… khán giả trông chờ nên có sự tiếp nhận dễ dàng hơn.

Quảng bá không chỉ tạo sự đa dạng, hấp dẫn cho sóng truyền hình, nâng cao hiệu quả tuyên truyền mà qua đó cũng đóng góp một phần đáng kể vào việc tăng thời lượng chương trình tự sản xuất hình hằng ngày của các đài. Mỗi ngày khung giờ phát quảng bá được các đài xây dựng nhiều lần. Trung bình 5-7 lần với tổng thời lượng đạt khoảng từ 20-30 phút/phát sóng, thậm chí có thời điểm thời lượng của quảng bá đạt tới 10 phút/lần/khung giờ.

Quảng bá, giới thiệu về chương trình trước khi phát sóng.

Trong xu thế phát triển của truyền hình hiện nay, Quảng bá đã thực sự đóng vai trò quan trọng trong đạo diễn kết nối các chương trình truyền hình hằng ngày. Nó không chỉ cung cấp thông tin cô đọng, súc tích, hình ảnh, âm thanh sinh động mà còn là những giây phút ngừng nghỉ hữu ích cho khán giả trong cả chuỗi các chương trình dài, đồng thời bật mí những chương trình tiếp theo hấp dẫn đang chờ khán giả ở phía trước. Với ý nghĩa đó, một số đài truyền hình sử dụng liên tục các quảng bá chương trình hay, quảng bá phim mới…vào những “khung giờ vàng”, thậm chí cắt ngang một chương trình đang hấp dẫn nhất để phát xen quảng bá. Điều này đã tạo nên những phương pháp mới trong kết nối chương trình và khẳng định vị trí, vai trò của quảng bá đối với xu thế phát triển của truyền hình hiện đại trong giai đoạn hiện nay.

  Nhà báo Trần Quý Thuân/Phòng TKBT, Đài PT&TH Bắc Ninh