Hành trình giải mã “Nano vàng và những cuộc thử nghiệm mờ ám”

Thứ sáu, ngày 21 tháng 6 năm 2019 | 8:44:42

Suốt 2 năm miệt mài tìm tòi, thu thập chứng cứ, nhóm phóng viên Truyền hình Công an nhân dân (ANTV) đã vén một bức màn bí ẩn về đường dây buôn bán “dược phẩm rởm”, một sự thực thức tỉnh niềm tin đã được đặt nhầm chỗ và thức tỉnh cả lương tri của con người. Tác phẩm này đã được nhận Giải A- Giải Báo chí Quốc gia năm 2018.

Nhóm tác giả họp lên phương án thực hiện phóng sự“Nano vàng và những cuộc thử nghiệm mờ ám” (Ảnh: ANTV)

Nói về sự bắt đầu đề tài này, nhà báo Nguyễn Trọng Hùng- người tổ chức sản xuất chính của chương trình “Nano vàng và những cuộc thử nghiệm mờ ám” cho biết: Khi phát hiện được thông tin về việc sử dụng Nano vàng việc đầu tiên chúng tôi làm là tìm cách thâm nhập vào nhóm kín CLB cuộc chiến chống ung thư trên mạng, và khó khăn hơn là vượt được qua khâu kiểm duyệt thành viên vô cùng gắt gao.

Thời gian sau đó nhóm phóng viên đã lên kế hoạch tiếp cận bệnh nhân Đào Thị Thủy ở Vĩnh Phúc. Qua những thông tin chị Thủy cung cấp nhóm đã bắt đầu lờ mờ hiểu rằng có một đường dây rất kinh khủng và có những con người bí ẩn nào đó đang đứng sau các thương vụ mua bán niềm tin này… Thêm nhiều lần tiếp cận, nhóm được giới thiệu tới cô Vũ Thị Dự, ở Sóc Sơn, Hà Nội - người đang chăm nom anh rể từ Vũng Tàu ra điều trị ung thư. Qua lời cô Dự nhóm thấy rằng đối tượng đứng sau được nhắc đến là Tiến sĩ Hà Doãn Thắng, lúc ấy là Chánh văn phòng Ủy ban Vũ Trụ (thuộc Bộ Khoa học & Công nghệ). Vị tiến sĩ này đã gây dựng được niềm tin rất lớn, một niềm tin đến thần kỳ cứu cánh cho những người đang chữa trị bệnh ung thư. Từ những phát hiện trên nhóm quyết định thực hiện đề tài để tìm ra câu trả lời xác đáng nhất, nano vàng chữa bệnh ung thư, câu chuyện ở đây chính xác là gì.

Tất nhiên đây là công việc không hề dễ dàng bởi lẽ đối tượng là một Tiến sĩ khoa học có trình độ với học thức cao, trong quá trình tìm hiểu thông tin nhóm cũng biết được rằng để tiếp cận được đối tượng cần phải trải qua các vòng kiểm soát khá ngặt nghèo vô cùng tinh vi cho nên không thể tiếp cận một cách thông thường được. Nhóm đã phải xây dựng lên một kịch bản là đôi vợ chồng trẻ ở Hà Giang có cô con gái 9 tuổi bị ung thư. Tuy nhiên vẫn phải mất rất nhiều công đoạn và thời gian thì nhóm mới tiếp cận được đến những chai nano vàng và phát hiện ra một đường dây khép kín không chỉ có ông tiến sĩ Thắng mà còn có cả một số cán bộ những người mặc áo blue của Bệnh viện 354 tham gia.

Để nhập vai nhân vật, nhà báo Nguyễn Minh Sơn phải tìm hiểu một số địa danh ở Hà Giang để có thể nói đến trong các cuộc trò chuyện, cùng với đó là phải ăn mặc tuềnh toàng, xuề xòa, nhếch nhác, cách ăn nói phải chất phác, chân chất và làm sao đấy để tạo ra một vỏ bọc bên ngoài với chất miền núi nhất có thể.

Nhóm cũng rất phải cầu kỳ trong việc thuyết mục bằng được gia đình một bệnh nhân ung thư 9 tuổi với bệnh án thật để khớp thông tin. Nhưng nỗi lo khác lại ập đến khi phải đưa bé vào phòng chụp cắt lớp theo yêu cầu của đối tượng chúng tôi lo lắng thực sự rằng nhỡ cháu bé hồn nhiên nói ra thì bại lộ hết, tất cả công sức trong hai năm trời của hơn 20 anh em phóng viên sẽ đổ sông đổ bể.

Quá trình tác nghiệp phải nói rằng nhóm gặp bộn bề khó khăn. Cũng có những lúc việc điều tra cũng rơi vào vào bế tắc. Có rất nhiều những buổi vác máy đi rồi lại vác máy về, không được hình nào mà cũng không vào được địa điểm cần tiếp cận. Các đối tượng cực kỳ tinh vi và thủ đoạn trong việc xây dựng nang lớp bảo vệ, có nhiều buổi phóng viên vào được thì camera dày đặc thêm vào đó là sự canh phòng cẩn mật trong khi một trong nhưng yêu cầu hàng đầu vẫn phải là bảo đảm an toàn nên cũng không thể ghi hình được.

Nhóm tác giả dựng hình cho phóng sự“Nano vàng và những cuộc thử nghiệm mờ ám” (Ảnh: ANTV)

Hơn 2 năm cho một phóng sự, chặng đường đó là không biết bao lần nhóm phải tự kìm nén bản thân không được vội vã phát sóng chương trình để lại trong âm thầm và lặng lẽ tìm kiếm những chứng cứ đầy đủ, thuyết phục hơn. Đặc biệt là không biết bao lần hoang mang khi chứng kiến những nhân vật đã gặp gỡ, cứ từng tháng từng ngày ra đi, những con người mới đấy giờ chỉ còn là tấm ảnh sau làn sương khói.

Nhóm không khỏi ám ảnh câu nói của nhân vật Đào Thị Lan: “Tâm lý người bệnh thì như kiểu sắp chết đuối vớ được cái cọc, người ta bấu víu vào”. Nhóm đã ghi lại được chia sẻ của chị Thủy rằng: “Khi đứng giữa ranh giới của sự sống và cái chết, mới hiểu người ta khao khát sống như thế nào”, và rồi “cái cọc” cho người tuyệt vọng bám víu không giúp họ kéo dài được sự sống mà còn gây thêm đau đớn và lụi tắt hoàn toàn tia hy vọng vốn dĩ và mong manh. Như lời chị Thủy cứ văng vẳng: “Đó là sự lừa dối giữa con người với con người với nhau, lợi dụng trên chính thân xác của người bệnh. Đó là một nỗi đau vô cùng lớn, một nỗi đau mà thực sự phải là bệnh nhân như tôi mới có thể hiểu được…”.

Trên thực tế trong quá trình làm chương trình nhóm rất sốt ruột. Trong quá trình thực hiện tác phẩm ê kíp đã chứng kiến nhiều sự ra đi, nhóm rất nhiều lần thúc giục nhau cần phải phát sóng ngay, phát sóng sớm chứ để tìm kiếm cho đầy đủ chất liệu, đầy đủ bằng chứng thì rất sốt ruột khi số người tin theo sự lôi kéo đang ngày càng tăng lên, số người mất vẫn liên tiếp.

Tuy nhiên, theo nhà báo Nguyễn Văn Long - người chịu trách nhiệm sản xuất chương trình thì, tôi cũng nói với anh chị em mình không vội được nhất là khi làm báo chí điều tra, khi mà chứng cứ vẫn yếu thì rồi cũng chỉ dừng lại ở mức độ phản ánh thôi, kiểm chứng thông tin không thực sự thận trọng thì nó nguy hiểm lắm. Đặc biệt là khi những đối tượng trong phóng sự bằng cách này hay cách khác đã thử nghiệm hàng loạt trên người, đó không chỉ là vi phạm đạo đức người làm khoa học, vi phạm pháp luật mà còn là tội ác. “Vì thế bên cạnh việc tìm hiểu, thâm nhập thực tiễn, chúng tôi còn gửi mẫu xét nghiệm và tìm hiểu những nghiên cứu của các nước hàng đầu thế giới về công nghệ chữa bệnh về nano, trong đó có Mỹ để cũng cố vững chắc thêm thông tin. Bởi vậy mà anh chị em đều thống nhất, có chậm một chút nhưng thông tin nhiều hơn, bền hơn và rộng rãi hơn. Và đúng như dự đoán khi có đầy đủ căn cứ cơ sở sức lan tỏa sâu rộng hơn trong cộng đồng”, nhà báo Nguyễn Văn Long nhấn mạnh.

Nói về những hoàn cảnh nhân vật, nhà báo Nguyễn Thị Hồng- người đã lên kịch bản cho tác phẩm bùi ngùi tâm sự: “Chúng tôi gặp những nhân vật vào thời điểm lúc đấy họ đã không còn hy vọng gì nữa, tức là ở chỗ nào có bất kỳ điều gì hoặc là một ai đó nói về một phương thuốc hay một sự hỗ trợ nào đó thì họ sẽ tìm đến. Trong quá trình tiếp cận chúng tôi mới hiểu được rằng khao khát sống của những người đã mang án tử trong mình rôi nó mãnh liệt đến như thế nào. Và thực sự là dù rằng có rất nhiều khó khăn mỗi lần khó khăn cùng làm cho mọi người suy nghĩ rằng có nên tiếp tục hay không thế nhưng chúng tôi lại ngồi lại với nhau để nói với bản thân mình nếu không làm thì rất là có lỗi. Khi làm chương trình này làm chúng tôi phải chứng kiến rất nhiều cái chết nên nếu không đưa được sự thật ra ánh sáng, làm nguôi ngoai phần nào nỗi đau của người còn sống, còn người đã mất cũng sẽ thanh thản hơn mà ra đi. Bỏ cuộc lúc này là có lỗi với những con người đó. Thế cho nên cái mà chúng tôi theo đuổi đến cùng không có gì khác chính là vì con người”./.

PV/Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN