Hội thảo "Báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí" (28/4/2017)

Thứ hai, ngày 22 tháng 5 năm 2017 | 8:31:19

Báo chí với công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí  

Nhà báo Duy Thanh 

Những năm qua, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ quan trọng trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Xác định tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, diễn biến phức tạp, xảy ra ở nhiều cấp nhiều ngành, nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm lòng tin trong nhân dân, là một trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của chế độ…Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị đã thực hiện nhiều nhiều nhiệm vụ chiến lược từ việc hoàn thiện thể chế về công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng. Luật phòng chống tham nhũng ra đời và liên tục được sửa đổi, bổ sung hoàn thiện theo hướng tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Hệ thống các cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng cũng được kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động…

Song song với quá trình đó, vai trò của báo chí trong cuộc đấu tranh phòng chống, tham nhũng cũng được đề cao. Phát huy vai trò của báo chí trong công cuộc đấu tranh đầy cam go này không chỉ được đề cập nhiều trong các văn kiện quan trọng của Đảng, mà đã được Luật hóa. Điều 9 Luật phòng chống tham nhũng quy định rõ: Cơ quan báo chí có trách nhiệm tham gia vào việc phòng, chống tham nhũng; hợp tác với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong phòng, chống tham nhũng; khi đăng tin phải đảm bảo chính xác , trung thực, khách quan và phải chịu trách nhiệm về nội dung của thông tin đã đưa. Nghị định 47/2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật phòng, chống tham nhũng về vai trò, trách nhiệm của xã hội trong phòng chống tham nhũng quy định rõ hơn về điều này. Chưa khi nào việc phát huy vai trò của báo chí trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng lại được đề cập mạnh mẽ trong các văn kiện của Đảng cũng như được luật hóa với nhiều quy định rõ ràng và mạch lạc hơn.

Thực tiễn cũng cho thấy báo chí có nhiều đóng góp quan trọng và hiệu quả trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng và lãng phí. Từ việc phản ánh, góp ý phản biện trong việc xây dựng hoàn thiện thể chế về phòng, chống tham nhũng đến những phát hiện, đấu tranh,  đưa ra ánh sáng nhiều vụ việc tiêu cực, tham nhũng lớn góp phần cùng các cơ quan chức năng xử lý kiên quyết nghiêm minh, được dư luận nhân dân đánh giá cao. Thực tiễn dù có hình thành chuyên trang, chuyên mục đấu tranh phòng, chống tham nhũng hay không thì đa số các báo đều coi trọng các bài điều tra, chống tiêu cực, tham nhũng. Nhiều phóng viên không quản ngại khó khăn dấn thân vào lĩnh vực này. Các bài điều tra chống tiêu cực, tham nhũng thường dược dành diện tích trang trọng trên trang báo và thu hút bạn đọc hơn những chuyên mục khác.

Để việc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực đạt được hiệu quả cao, tránh bị lôi kéo, kích động, gây chia rẽ nội bộ, xâm hại lợi ích của tập thể, cá nhân, nhà báo viết bài về đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực cần nắm vững phương châm: Xây là chính, xây để mà chống, chống để xây tốt hơn. Khi viết bài đấu tranh với các nạn này, nhà báo phải có trách nhiệm và nghĩa vụ tuân theo các nguyên tắc: phải mô tả trung thực, khách quan, chính xác về  về tiêu cực; bảo vệ lợi ích của Đảng, Nhà nước và tập thể nhân dân. Người viết phải có cái nhìn  nhân bản; bài viết phải mang tính nhân văn, vì mục tiêu xây dựng; tuyệt đối không được lợi dụng chống tiêu cực, tham nhũng để thương mại hóa báo chí, để “vùi dập”, để “nói cho hả”, gây nghi ngờ, mất đoàn kết nội bộ, làm vô hiệu hóa sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, làm nhụt ý chí của người đang đứng mũi chịu sào.

Chống tham nhũng, lãng phí chính là chống lại sự tha hóa, biến chất của cán bộ đảng viên có chức có quyền trong bộ máy nhà nước, đây là một vấn đề hết sức phức tạp, nhạy cảm. Điều đó đòi hỏi người viết phải có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, có cái tâm trong sáng, có động cơ xây dựng, đặt mình vào trong cuộc để tháo gỡ; phải hết sức thận trọng, tỉnh táo và nhạy cảm. Đồng thời, phải có năng lực nghề nghiệp: diễn đạt và trình bày vụ việc một cách rõ ràng, chính xác, phải biết cái độ, cái ngưỡng của vấn đề. Viết đầu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, đòi hỏi nhà báo phải nắm vững pháp luật, tuân thủ pháp luật, am tường nhiều vấn đề từ Hiến pháp, pháp luật, chế độ, chính sách đến các vấn đề quản lý, cách thực điều tra, xem xét…đặc biệt là khi thể hiện. Nhà báo không phải là tòa án, không thể dùng từ ngữ kết tội ngay được mà chỉ có thể nêu sự kiện, chi tiết, lý lẽ sắc bén, thuyết phục. Mỗi chi tiết sự kiện trong tác phẩm báo chí đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực phải có chứng cứ, tài liệu chứng minh mới có đủ sức thuyết phục, không được phép suy diễn, áp đặt…Tất cả điều đó đòi hỏi phải có năng lực nghiệp vụ và sự công phu rèn luyện rất nhiều mặt của người làm báo.

Trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, các nhà báo, tòa soạn đối diện với nhiều cám dỗ. Để vượt qua sự cám dỗ này bên cạnh việc nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, các tòa soạn phải xây dựng được quy trình điều tra, tác nghiệp đảm bảo sự minh bạch và có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ

Trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí hiện nay nhà báo và cơ quan báo chí không thể tự thân và đơn phương. Thiếu sự vào cuộc của cơ quan chức năng, bài báo sẽ bị rơi vào im lặng. Cơ quan báo chí, nhà báo không có quyền xử lý vi phạm. Đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng sợ nhất “alo, vỗ vai”. Chỉ có sự minh bạch, sự vào cuộc trách nhiệm của cơ quan chức năng mới làm cho các thông tin báo chí trở thành căn cứ, chứng cứ đưa ra ánh sáng các vụ việc tiêu cực, tham nhũng góp phần cùng Đảng, Nhà nước trong thực hiện mục tiêu ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng, lãng phí…/.

Nhà báo Duy Thanh

Phó tổng biên tập Báo Đại Đoàn kết