Hội thảo: “Môi trường và sức khỏe: Sự độc hại của Amiăng trắng trong tấm lợp Fibro- Xi măng”

Thứ tư, ngày 8 tháng 1 năm 2020 | 17:4:3

Sáng 7/1, Viện Tài nguyên, môi trường và phát triển Cộng đồng (đại diện chi nhóm hành động vì công lý, môi trường và sức khoẻ JEH) phối hợp với Cổng thông tin điện tử (Hội nhà báo Việt Nam) tổ chức Hội thảo: “Môi trường và sức khoẻ: Sự độc hại của Amiăng trắng trong tấm lợp fibro-xi măng.

Tham dự Hội thảo có Ông Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển Cộng đồng; TS. Trần Bá Dung - Ủy viên ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam; Ông Nguyễn Hòa Văn - Giám đốc Cổng Thông tin Điện tử Hội Nhà báo Việt Nam; Ông Hoàng Xuân Lương - nguyên Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quyền con người Vùng dân tộc và miền núi; cùng sự có mặt của các đại biểu, khách mời, các cơ quan, đơn vị liên quan và đông đảo phóng viên, nhà báo tại các cơ quan báo chí, truyền hình tới dự và đưa tin.

Hội thảo có sự mặt của các đại biểu, khách mời là cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số đến từ các tỉnh Hòa Bình, Cao Bằng, Sơn La, Lai Châu… Với tiếng nói của mình, họ đã mang đến Hội thảo một cách nhìn mới và toàn diện hơn về sự độc hại của amiăng.

Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo, Phó chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi cho biết: "amiăng có những đặc tính vật lý đáp ứng được nhiều yêu cầu trong xây dựng công trình dân dụng, như tính chất hấp thụ âm thanh, độ bền kéo trung bình, cách nhiệt, cách điện và khả năng chống cháy, giá cả lại rẻ. Những đặc tính mong muốn này đã làm cho amiăng trở thành vật liệu được sử dụng rất rộng rãi từ thế kỷ XIX. Tuy nhiên, có những khuyến cáo cho rằng, hít phải các sợi amiăng có thể gây ra các bệnh nghiêm trọng và gây tử vong, bao gồm ung thư phổi, u trung biểu mô, bụi phổi amiăng…Ở Việt Nam chúng ta đang đối mặt với nhiều vật liệu xây dựng chứa hợp chất xây dựng độc hại này. Đặc biệt là ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa vẫn đang dùng tấm lợp fibro-ximăng để lợp mái”, ông Hồ Quang Lợi nêu thực trạng.

Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), amiăng kể cả amiăng trắng, là một trong những chất gây ung thư nghề nghiệp, là nguyên nhân gây ra ung thư phổi, ung thư trung biểu mô, bệnh bụi phổi amiăng, ung thư vòm họng và ung thư buồng trứng. Thế giới mỗi năm có trên 107.000 người chết vì các bệnh ung thư có liên quan đến amiăng. Trước những hậu quả về sức khỏe, tính mạng do amiăng gây ra cho con người, đến nay đã có 64 nước cấm sử dụng amiăng toàn bộ hoặc một phần, 56 nước đã cấm hoàn toàn amiăng trong sản xuất và sử dụng.

Tuy nhiên, hiện còn 35 nước sử dụng, trong đó có Việt Nam (từ 10 năm trở lại đây luôn đứng thứ 5 trong top 10 nước sử dụng amiăng - chất gây ung thư nhiều nhất thế giới). Việt Nam đang đối mặt với nhiều loại vật liệu xây dựng chứa hợp chất độc hại amiăng - một trong những chất gây ung thư nhiều nhất trên thế giới. Trong đó tấm lợp Fibro-xi măng đang có một khối lượng lớn hiện có trong mọi vùng miền đất nước, nhất là ở các vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Quang cảnh tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Phillip Hazeton - Giám đốc Tổ chức Nhân dân về y tế, giáo dục và phát triển Hải ngoại Ô-xtrây-li-a (APHEDA) cho biết, ngoài khu vực châu Á, các quốc gia đều biết amiăng bị cấm trên toàn cầu. Việt Nam đã xây dựng lộ trình ngừng sử dụng amiăng vào năm 2023. Tuy nhiên, các nhóm lợi ích về vấn đề amiăng vẫn tìm mọi cách để đánh đổi sức khỏe dài hạn lấy lợi ích kinh tế ngắn hạn. “Đây là thời điểm để hành động dừng sử dụng amiăng trắng bảo vệ sức khỏe của chính mình và con người. Hi vọng rằng, Việt Nam sẽ thúc đẩy lộ trình cấm sử dụng amiăng trắng trong lĩnh vực xây dựng để có những bước chuyển dịch tiếp theo tiến tới cấm sử dụng hoàn toàn amiăng trắng”, ông Phillip Hazeton mong muốn.

Tại Hội thảo các đại biểu được lắng nghe các báo cáo, tham luận của các nhà khoa học đã nêu rõ sự độc hại của amiăng trắng và các bệnh liên quan đến Amiăng, đặc biệt là bệnh ung thư, các giải pháp phòng chống tác hại của amiăng. Các đại biểu cũng nhấn mạnh tính cấp thiết của tuyên truyền, nâng cao nhận thức về độc hại của amiăng; áp dụng giải pháp thay thế vật liệu có Amiăng; tính pháp lý của quyết định cấm sử dụng amiăng, tiến tới ngừng sử dụng amiăng trắng ở Việt Nam trong tương lai gần. Trên thế giới, nhiều nước đã cấm sử dụng amiăng.

Phát biểu tham luận tại Hội thảo, Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Thúy Linh (Viện nghiên cứu ung thư, Bệnh viện K) cho biết: “Theo nghiên cứu, 80% trường hợp mắc ung thư trung biểu mô là do tiếp xúc với amiăng sau 20-30 năm. Người mắc ung thư trung biểu mô thường có tiên lượng rất xấu, tử vong nhanh sau 21 đến 24 tháng khi phát hiện, việc điều trị khó khăn…”, Bộ Y tế đã có công văn, báo cáo gửi Chính phủ khẳng định tác hại của amiăng đối với sức khỏe con người. Tất cả các loại amiăng, trong đó có amiăng trắng đều là chất gây ung thư trung biểu mô (ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư thận, vòm họng...) và không có ngưỡng an toàn cho các chất này - bác sĩ Thúy Linh cho biết thêm.

Trong bài tham luận của mình, ông Nguyễn Hòa Văn - Giám đốc Cổng Thông tin Điện tử Hội Nhà báo Việt Nam đã nêu ra những quan điểm, những nhận định về vai trò của báo chí truyền thông trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng nói chung và truyền thông ngăn chặn sự độc hại của chất amiăng nói riêng. Đối với sức khỏe cộng đồng vai trò truyền thông lại càng quan trọng, vì đây là lĩnh vực liên quan đến lợi ích thiết thân của mọi thành phần xã hội. Với trách nhiệm phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức, hướng dẫn con người thực hiện theo các chuẩn mực khoa học về các lĩnh vực, các yếu tố tác động đến sức khỏe cộng đồng. Truyền thông không chỉ thông tin thật, thông tin đúng và thông tin đủ để phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức và hướng dẫn thực hiện mà còn làm nhiệm vụ khích lệ cộng đồng xây dựng lối sống tích cực, lành mạnh, văn minh để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, truyền thông còn có một vai trò rất quan trọng đó là đấu tranh với những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Phát biểu tại Hội thảo, Luật sư Đặng Đình Bách (Trung tâm Nghiên cứu pháp luật và chính sách phát triển bền vững) cho biết, các tấm lợp có chứa amiăng hiện còn dùng để nuôi hàu, nếu người dân ăn phải sẽ rất nguy hiểm. Thậm chí, do thiếu hiểu biết, khi những tấm lợp bị hỏng, người dân còn đập nát để rải ra đường. Làm như vậy là hàng tỉ sợ amiăng trắng phát tán ra môi trường. Nếu con người hít phải, thì 10-20 năm sau có thể gây ra ung thư. Luật sư Bách cũng cho rằng hiện nay có đủ cơ sở pháp lý để đưa amiăng vào nhóm chất thải nguy hại.

TS. Trần Bá Dung - Ủy viên ban Thường vụ, Trường Ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.

Cũng tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Vân - Chủ tịch UBND xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng cho biết, hầu hết các hộ gia đình ở địa phương đều lợp nhà bằng tấm fibro-xi măng vì dễ vận chuyển và giá thành rẻ, tiện lợi. Tuy nhiên, trước những tác hại của amiăng nguy hiểm cho sức khỏe con người, bà Vân mong muốn Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan tìm kiếm loại vật liệu khác thay thế, không gây độc hại cho sức khỏe người dân. Hướng dẫn nhân dân chôn cất đúng cách những tấm lợp fibro-xi măng mục nát, hỏng để tránh gây tác hại cho sức khỏe và môi trường.

PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển Cộng đồng phát biểu kết luận và cảm ơn các tham luận và ý kiến của đại biểu, khách mời tại Hội thảo. Các ý kiến trên đã phân tích rõ hơn, sâu hơn về tính nguy hại của hợp chất amiăng trong tấm lợp fibro-xi măng, từ đó giúp các cơ quan chức năng có những chính sách, kế hoạch, chương trình cụ thể để hoá giải thực trạng này ở Việt Nam và thực hiện nghiêm chỉ đạo của thủ tướng Chính phủ.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau Hội thảo.

Ảnh: Sơn Hải - Tùng Lâm