Làm báo trong xu thế cách mạng công nghiệp 4.0

Thứ bảy, ngày 17 tháng 3 năm 2018 | 17:30:21

Trong khuôn khổ Hội Báo toàn quốc năm 2018, sáng 17/3, tại Bảo tàng Hà Nội, diễn ra tọa đàm với chủ đề “Làm báo trong xu thế cách mạng công nghiệp 4.0” do Tạp chí Người Làm Báo phối hợp với Ban Nghiệp vụ và Cổng thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức.

Quang cảnh tọa đàm

Tham dự chương trình tọa đàm có các nhà báo Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; TS Mai Đức Lộc, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; nhà báo Nguyễn Bé, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; TS Trần Bá Dung, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Nghiệp vụ Hội Nhà báo Việt Nam; PGS,TS Nguyễn Thành Lợi, Ủy viên BCH Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Người Làm Báo và nhà báo Nguyễn Hòa Văn, Giám đốc Cổng thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam.

Cùng tham gia chương trình tọa đàm có các nhà báo Lê Quốc Minh, Phó Tổng Giám đốc TTXVN; ông Nguyễn Thanh Lâm - Cục trưởng Cục Phát thanh Truyền hình, Bộ Thông tin Truyền thông cùng đại diện các học viên, các trường đại học có khoa chuyên ngành báo chí, đại diện một số doanh nghiệp, các nhà báo, phóng viên và sinh viên báo chí.

Nhà báo Hồ Quang Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu khai mạc buổi tọa đàm

Nhà báo Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Ban Chỉ đạo, Trưởng ban Tổ chức Hội Báo toàn quốc 2018 cho biết: Đây là một trong những nội dung quan trọng nhất của Hội Báo toàn quốc 2018; là cơ hội để các nhà quản lý báo chí, cơ quan báo chí, nhà báo giao lưu, gặp gỡ, trao đổi thông tin về những tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đến nền báo chí cũng như quá trình tác nghiệp của nhà báo; tạo ra mối quan hệ gắn kết giữa các cơ quan báo chí với cơ sở đào tạo báo chí nhằm cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng sự thay đổi của báo chí.

Tại buổi giao lưu, một số vấn đề được đưa ra bàn luận như các nội dung của Cách mạng Công nghiệp 4.0; vấn đề làm báo đa phương tiện; vấn đề giảng dạy cho sinh viên báo chí trong thời đại 4.0 hiện nay; vấn đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công nghệ làm báo mới...

Làm báo trong xu thế cách mạng 4.0

TS Trần Quang Diệu phát biểu tại Tọa đàm

Phát biểu tại Tọa đàm, TS Trần Quang Diệu, giảng viên khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho biết: Cách mạng Công nghiệp 4.0 liên quan đến Internet kết nối vạn vật (IoT). Con người, máy móc, thiết bị, công việc được kết nối mọi nơi để sinh ra sản phẩm hay dịch vụ mới một cách  thông minh. Trong khái niệm mới này nhà ở, trường học, nhà máy, doanh nghiệp, hệ thống logistics, cơ quan truyền thống ... được chuyển đổi thành đối tượng thông minh hơn. Chính cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 này đã làm xuất hiện nhiều xu thế như: Xu thế của video trực tuyến; sự kết hợp của các nền tảng dịnh vụ mạng xã hội; sự giao tiếp của con người dần thay đổi; thực tại ảo sẽ được tăng cường; cá nhân hóa; sự gia tăng của các người ảnh hưởng…Đối với “báo chí 4.0”, dễ dàng nhận ra có sự hội tụ của nền tảng công nghệ trong việc sản xuất các sản phẩm báo chí. Tuy nhiên, để đáp ứng xu thế mới này, các cơ quan chức năng, đơn vị báo chí cũng cần phải quan tâm hơn đến việc đầu tư hạ tầng cơ sở; đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; có môi trường pháp lý rộng mở; phát triển đến kinh tế báo chí truyền thông và an ninh truyền thông. 

Ông Nguyễn Đức Hoàng - Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT- Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông Việt Nam cho rằng, báo chí truyền thông đa phương tiện mang những trải nghiệm mới cho khán giả. Với việc trong cùng một sản phẩm báo chí có cả text, video, audio… kết hợp, khán giả được trải nghiệm và tương tác đa chiều. Trước đây, độc giả đọc tin tức dưới con mắt của phóng viên; trong tương lai, độc giả có thể được nhìn cái tin với con mắt của khán giả. Khán giả được tự mình trải nghiệm, cảm xúc của khán giả sẽ khác hẳn, không đơn thuần như đọc một cái tin kiểu cũ, tình cảm của độc giả sẽ được khơi gợi nhiều hơn.

Nhà báo Lê Quốc Minh, Phó Tổng Giám đốc TTXVN phát biểu

Phó Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, nhà báo Lê Quốc Minh đặt ra câu hỏi, liệu trước sự tác động của CMCN 4.0, phóng viên có dễ bị mất việc hay không khi mà máy móc có thể thay thế được cả con người? Ông cũng cho biết, trong thời đại Kỷ nguyên số, một nhà báo hiện đại phải có đủ kỹ năng: vừa biết viết, biết chụp, biết quay, biết sử dụng đồ họa, thậm chí biết cả lập trình.Tuy nhiên, hiện  tìm được một phóng viên hội tụ đầy đủ cả những kỹ năng đó rất hiếm.

Theo ông Minh, nhà báo hiện đại không chỉ biết kỹ năng 3 trong 1 (viết báo hay, chụp ảnh đẹp, quay video ngắn). Ngoài ra, họ cần phải biết những kỹ năng khác như tương tác mạng xã hội, lập trình…

Do đó, các nhà báo cần được học vấn đề này ở mức độ nhất định bởi việc tương tác với mạng xã hội là cần thiết để bài báo được lan tỏa rộng rãi. Thậm chí, cách thức để có vị thế trên mạng xã hội cũng cần phải được học, nghiên cứu chứ không hề dễ dàng. Câu chuyện 4.0 là câu chuyện rất thiết thực với những người làm báo. Hiện nay khá nhiều cơ quan báo chí chưa đạt được tiêu chí về tòa soạn hội tụ. Tuy nhiên, ở nhiều nơi trong khu vực, trên thế giới, nhiều tòa soạn đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để viết tin. 

Sau nhiều năm nghiên cứu về xu hướng báo chí và công nghệ trong báo chí, nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng, thực tế những ứng dụng truyền thông của công nghệ 4.0 là rất tiềm năng, hiệu quả, song đòi hỏi ý chí, quyết tâm và cả những đầu tư không nhỏ của lãnh đạo cơ quan báo chí.

Công nghệ cũng không thể thay đổi được cái tâm của người làm báo

Ông Nguyễn Thanh Lâm phát biểu tại tọa đàm

Ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng cho rằng, với sự phát triển của công nghệ, người làm báo hiện nay đang bị tác động, "rung lắc" hơn bao giờ hết.

Với sự bùng nổ của mạng xã hội, chưa bao giờ việc lọc thông tin, tìm sự thật khó như hiện tại. Nhiều sự việc chỉ 2-3 tiếng có hàng triệu bình luận, nhưng có khi hai ba hôm sau lại đảo chiều. Có một vấn đề nguy hiểm, là nhiều nhà báo không đủ thời gian để suy nghĩ khi mà áp lực đưa tin điện tử ngày một nhanh.

Bên cạnh đó, ông Lâm cho biết nhiều nhà báo dùng mạng xã hội để chia sẻ bài viết để tiếp cận độc giả, bản thân họ cũng chơi face, để tăng lượt like, share, một số cũng dùng những status câu view. Bên cạnh tích cực, lại có một hiện tượng là trong bài viết đăng báo thì nội dung không có vấn đề nhưng dòng trạng thái của nhà báo lại viết khác, giật gân để hút cộng đồng. Đây cũng là điều đáng lo ngại.

PGS,TS Đỗ Thị Thu Hằng - Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Báo chí, Học viện Báo chí Tuyên truyền phát biểu

PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, người làm báo phải là người tiên phong định hướng công chúng. Công nghệ là phải phục vụ con người, và những người là báo cần cân nhắc để sử dụng chúng thế nào cho hiệu quả, đừng mải nghĩ tới công nghệ mà quên đi nền tảng. Cơ quan báo chí đưa ra nội dung gì, hình thức tiếp cận thế nào, vấn đề gì nên nói… để định hướng cho công chúng, giúp họ tiếp cận đúng bản chất của thông tin được báo chí chuyển tải.

Nhà báo Lê Quốc Minh thừa nhận công nghệ cũng không thể thay đổi được cái tâm của người làm báo. Mỗi người làm báo có nhận định về một vấn đề theo cách riêng. Để làm tốt nhiệm vụ trong thời đại hiện nay, nhà báo phải luôn luôn giữ được những tiêu chuẩn quan trọng của người làm báo là sự thật, công bằng và cân bằng. 

Trong lĩnh vực báo chí truyền thông, cách mạng 4.0 đã và đang tác động trực tiếp đến sự “sinh tồn” của các phương tiện truyền thông truyền thống, ảnh hưởng mạnh mẽ đến kỹ năng tác nghiệp của nhà báo. Để nắm bắt được xu thế mới này, rất cần những cuộc trao đổi, tọa đàm để giới báo chí, các cơ quan quản lý báo chí và công chúng báo chí hiểu sâu hơn về những tác động của cuộc cách mạng 4.0 mang lại, từ đó có những bước đi phù hợp với xu thế chung của thế giới. Đồng thời, đưa ra một số giải pháp hữu hiệu trong việc nâng cao chất lượng các tác phẩm báo chí cũng như kỹ năng tác nghiệp của nhà báo.

Tọa đàm là dịp để các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí, cơ quan báo chí, nhà báo, phóng viên, cơ sở đào tạo báo chí, sinh viên có thể gặp gỡ, trao đổi hiểu hơn về những tác động của Cách mạng 4.0 đến báo chí nước ta. Đồng thời, tạo mối quan hệ gắn kết giữa các cơ quan báo chí với cơ sở đào tạo báo chí nhằm cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng sự thay đổi của báo chí nước ta.

Hồng Hà/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam