Mấy vấn đề khi tác nghiệp báo chí tại APEC 2017

Thứ tư, ngày 19 tháng 4 năm 2017 | 10:57:7

Năm 2017, Việt Nam đăng cai tổ chức Năm APEC 2017 (Diễn đàn kinh tế châu Á Thái Bình Dương) thu hút sự quan tâm của dư luận toàn thế giới. Báo chí cũng là cơ hội để thể hiện bản lĩnh thông tin của mình. Nếu như tờ báo, nhà báo nào không có kế hoạch, không có mục tiêu trước, chỉ làm theo kiểu “thờ ơ”, thì chẳng bao giờ moi ra bài hay, vấn đề mới.

Đợt họp APEC 2017, tổ chức lần đầu tại TP Nha Trang, Khánh Hòa, có một số ít nhà báo “kiên trì báo trụ” nên đã viết được bài báo thông tin mới hấp dẫn. Nhưng có nhiều nhà báo tác nghiệp theo kiểu “dòm ngó” cho vui mắt, rốt cuộc chỉ viết được vài cái tin thông tấn, theo số liệu và sự kiện của Ban thư ký APEC 2017 chuẩn bị sẵn, “bắn” sang email vào cuối buổi. Vì sao vậy?

Lập nhóm "tác chiến" tại hiện trường

          Nếu như tòa soạn có điện thoại hỏi bài của phóng viên đang tác nghiệp tại hiện trường APEC 2017. Gặp phóng viên giỏi “đeo bám” thì họ sẽ liệt lê hàng loạt đề tài, vấn đề mới đã và đang theo. Còn gặp phóng viên “dòm ngó” thì họ đổ ngay: Theo qui định của Ban thư ký APEC, phóng viên chỉ được tác nghiệp 10 phút đầu khai mạc, sau đó bị mời ra khỏi phòng họp. Chỉ 10 phút thì đủ chụp được mấy kiểu ảnh dạng “hiếu hỉ”, làm sao giò hỏi, phỏng vấn, tranh luận cho “ra ngô, ra khoai” đủ thông tin viết thành bài chuyên sâu?

          Mỗi lần APEC nhóm họp, có khoảng 2.000 quan chức (Tuần lễ cấp cao APEC 2017 tại Đà Nẵng, tháng 11 tới sẽ có gần 10.000 người) đến từ 21 nền kinh tế thành viên và các tổ chức quốc tế, có những ngày gần 10 cuộc họp khác nhau. Việc đầu tiên, phóng viên phải chọn chủ đề tờ báo và mình quan tâm. Người phóng viên phải đến sớm trước khi khai mạc từ 30 – 60 phút, mới có thời gian để “giò la” thông tin qua Ban thứ ký APEC 2017, người điều hành hội nghị, nếu như gặp các bộ, ngành của VN chủ trì thì rất thuận lợi.

          Bám nắm ngay những nội dung chính được các đại biểu sẽ thảo luận. Hỏi cho ra đại biểu nào sẽ phát biểu buổi sáng hay buổi chiều? Có được “tọa độ” rồi, phóng viên phải chọn đại biểu. Ví dụ, chủ đề “kinh tế kỹ thuật số” nên chọn đại biểu ở nền kinh tế phát triển tốt, như: Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc,… họ mới hiểu sâu vấn đề và trả lời tốt cho bạn.

Tác giả bài viết đang phỏng vấn đại biểu quốc tế tại APEC 2017, TP Nha Trang, Khánh Hòa.

          Vấn đề rắc rồi xảy ra, phóng viên không biết mặt các đại biểu, thậm chí đoàn VN chủ trì cũng chưa biết mặt luôn. Lúc này nhìn vào bảng ghi tên nền kinh tế để ở bàn, đại biểu vào hội trường sẽ đến chỗ của họ ngồi, phóng viên tới đặt vấn đề cần sự trợ giúp thông tin, sau giờ giải lao hoặc cuối buổi sẽ thực hiện.

          Lúc các đại biểu đến phòng họp chưa khai mạc, thường hay bắt tay chào hỏi, nói chuyện với nhau vui vẻ. Phóng viên phải bám sát chụp ảnh nhiều khoảng khắc, máy kỹ thuật số nên bấm thật nhiều sẽ có những tấm ảnh đẹp. Đừng chơi kiểu bấm hà tiện, về nhà chẳng được ảnh nào đúng nghĩa “có thông tin báo chí”.

          Trường hợp phóng viên bị an ninh mời ra khỏi khu vực họp ở giờ giải lao. Lúc này, phóng viên đừng đưa ra “lý” tranh cải (nên nhớ vào đây ai cũng được cấp thẻ, ai cũng có lý lẻ riêng của mình) Phóng viên muốn được việc,  tốt nhất nói nhẹ nhàng với anh chị làm an ninh tạo thuận lợi giúp đỡ, vì đã lỡ hẹn đại biểu quốc tế trước rồi. An ninh vẫn không hợp tác. Phóng viên trước đó phải có “phương án 2” dự phòng, làm việc trước, lấy số điện thoại các bạn phục trách báo chí tại khu vực họp của Ban thứ ký APEC 2017, nhờ các bạn này can thiệt trực tiếp với an ninh.

          Tuần lễ cấp cao APEC 2017, tại Đà Nẵng vào tháng 11 năm nay, các báo có thể chọn phóng viên thiện chiến nhất, lập nhóm “tác chiến” tại hiện trường. Trưởng nhóm tác chiến phân công rõ ràng: phóng viên ảnh theo mũi nào, biên dịch kèm theo phóng viên phỏng vấn, phóng viên sự kiện tại phòng họp, phóng viên thực hiện sự kiện bên bề, sự kiện nào quan trọng cần tăng thêm phóng viên. Cần chuẩn bị sớm, khởi thảo đề cương trình ban biên tập và chủ động mọi vấn đề, sẽ làm nên những chuỗi bài lớn, hấp dẫn.

“Vũ khí” của nhà báo TTXVN tại APEC 2017

          Trở ngại tiếng Anh

          Đa phần phóng viên thường trú và phóng viên lăn lộn, vốn tiếng Anh rất ít, chỉ xài được giai đoạn chào hỏi. Còn đi vào phỏng vấn, tranh luận chuyên sâu, đa phần là nỗi sợ hãi. Đây cũng là một bức tường ngăn cách giữa phóng viên và các đại biểu quốc tế “ngại” gặp nhau. Tốt nhất nói các “xếp” ở Vụ quan hệ quốc tế - bộ, ngành chủ trì, nhờ cán bộ vụ này làm phiên dịch, hoặc những cán bộ người VN làm việc với các tổ chức quốc tế. Đây là nhũng người dịch tốt nhất, vì họ sẽ nói đúng chuyên ngành của cuộc họp. Nếu “cửa” này không được, chuyển sang “làm bạn” với các bạn phụ trách báo chí của Ban thư ký APEC 2017, nhờ làm phiên dịch.

           Lưu ý khi phỏng vấn với các đại biểu quốc tế, chỉ có một thời gian rất ngắn, từ 5 – 7 phút, phóng viên phải chuẩn bị những câu hỏi “sắc bén” trước, chọc thẳng vào vấn đề, không đi lòng vòng, tập trung cao độ lắng nghe. Nếu như đủ ý của một câu phỏng vấn, phải ngắt và chuyển sang câu hỏi khác ngay. Tránh tình trạng họ “nổ” quá đà, mà không chứa đựng thông tin cần thiết, hết thời gian. Mục tiêu, 5 phút làm nên một bài phỏng vấn tròn trịa.

APEC là "cái cớ" để bàn chuyện của ta 

           APEC 2017, sẽ bàn rất nhiều vấn đề, lĩnh vực kinh tế: Phát triển nông nghiệp biền vững, Khai thác kinh tế biển, Kinh tế kỹ thuật số, Tự do thương mại, Thủ tục hải quan,… Họp APEC là “cái cớ” để phóng viên bàn chuyện của ta. Phóng viên sẽ gặp nhiều nhà quản lý cấp bộ, nhà khoa học, doanh nghiệp,… phỏng vấn, tranh luận để “nổ” ra nhiều bài viết mới. 

Bài và ảnh: Hải Luận