Một tuyến đường "đang cụt"

Thứ năm, ngày 3 tháng 10 năm 2019 | 10:55:14

Ngân sách Nhà nước đã đầu tư rất nhiều để xây dựng trụ sở khang trang cho các cơ quan công quyền trên mọi miền tổ quốc và nguồn vốn trong xã hội đã chi cho “vô số” các lễ hội hàng năm… lẽ nào lại để tuyến đường cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn dang dở?, một tuyến đường lẽ ra đã phải được hoàn thành từ 5-10 năm trước…

Cách đây vài hôm, người viết bài này vinh dự được tham dự Lễ thông xe cao tốc từ thành phố Bắc Giang đến huyện Chi Lăng - tỉnh Lạng Sơn. Tuyến đường với chiều dài 64km thuộc dự án “Đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, theo hình thức BOT”. Ngày hôm đó, hành trình từ Hà Nội lên Lạng Sơn dự lễ, khi xe nhập làn vào đường cao tốc này, một cán bộ của Nhà đầu tư BOT ngồi cạnh nhỏ nhẹ “xe ta bắt đầu vào tuyến cao tốc, bác sẽ chứng kiến thành quả sau 2 năm của Nhà đầu tư và các Nhà thầu thi công”. Xe bon bon với tốc độ xấp xỉ 100km/h (tôi ngồi phía sau đoán vậy và đúng với thực tế sau chưa đầy 40 phút xe đã đến điểm cuối - nơi tổ chức Lễ thông xe). Là người đã từng tham gia xây dựng công trình giao thông (với các vai trò trực tiếp thi công, tư vấn giám sát, quản lý công trình) suốt cả tuyến đường cảm xúc trong tôi mỗi lúc một dâng lên. Quan sát qua cửa kính, mặt đường được trải thảm gọn gàng, phẳng phiu, sạch sẽ; dải bê tông giữa tim đường lần đầu trong đời tôi nhìn thấy trơn tru, đều đặn uốn lượn theo tuyến đường như một dải lụa dài trông rất đẹp mắt; hệ thống cọc tiêu biển báo được lắp đặt ngay ngắn, vững vàng…; gần ½ tuyến đường đi qua đồi núi với mái taluy được gia cố bằng khung bê tông và thảm cỏ xanh mướt tựa như một bức tranh làm mê hoặc lòng người. Các đoàn xe ô tô nối đuôi nhau lướt trên cung đường đẹp với cảm giác êm ái, vững chắc làm cho tôi có cảm nhận rằng đây là tuyến đường được thi công nghiêm túc và có thể yên tâm về chất lượng.

Điểm cuối của cung đường vừa hoàn thành là vị trí tổ chức Lễ thông xe. Ban tổ chức đã trang trí phần khán đài trang trọng. Tôi đặc biệt ấn tượng là bên trái khán đài có tấm pano cảnh báo “đường cụt”. Một sự ngỡ ngàng (Lễ thông xe sao lại cảnh báo đường cụt?) thoáng qua sau khi quan sát toàn cảnh khu vực và được nghe báo cáo của Nhà đầu tư. Hóa ra, từ điểm tổ chức Lễ thông xe đến Cửa khẩu Hữu nghị còn khoảng 43km nữa chưa được triển khai thi công. Ngồi cạnh một cán bộ của Nhà tài trợ vốn tín dụng cho đoạn cao tốc Bắc Giang - Chi Lăng, tôi được lý giải thêm: “Đoạn Chi Lăng - Cửa khẩu Hữu Nghị đã được lập Dự án với tổng mức đầu tư khoảng 8.200 tỷ đồng, Nhà đầu tư đã làm việc với vài ngân hàng để vay vốn tín dụng nhưng đều không được chấp thuận vì bài toán hiệu quả đầu tư không đảm bảo việc thu hồi vốn cho Nhà tài trợ tín dụng”. Người cán bộ đó khẳng định, trong cơ chế và quy định hiện hành, Nhà tài trợ tín dụng chỉ vào cuộc khi Dự án (đoạn Chi lăng - Hữu Nghị) được ngân sách Nhà nước hỗ trợ và vốn của Nhà đầu tư đáp ứng 50% tổng mức đầu tư.

Lễ thông xe diễn ra ngắn gọn nhưng long trọng bởi có sự tham dự của Phó thủ tướng Chính phủ, Tư lệnh ngành Giao thông, lãnh đạo các Bộ, ngành ở Trung ương và các tỉnh: Bắc Giang, Lạng Sơn, Cao Bằng và Phú Yên. Một sự trùng hợp làm cho buổi Lễ thông xe thêm ý nghĩa đó là, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc trên đường đến làm việc với tỉnh Lạng Sơn đã đi qua toàn bộ tuyến đường cao tốc vừa được cắt băng thông xe…

Trên đường về Hà Nội, trong tôi cảm giác vui buồn lẫn lộn. Vui mừng vì sau gần 45 năm kể từ khi đất nước thống nhất, lần đầu tiên có một Dự án xây dựng công trình giao thông với quy mô trên 12 ngàn tỷ đồng được hoàn thành sau 2 năm. Có thể nói, đây là “một trong những kỳ tích” của ngành Giao thông. Nhận thức được trách nhiệm, lãnh đạo các cấp và nhân dân 2 tỉnh Bắc Giang, Lạng Sơn đã tích cực trong việc giải phóng mặt bằng cùng với sự nỗ lực, cố gắng của Nhà đầu tư cũng như sự lao động hăng say, sáng tạo miệt mài của các Nhà thầu thi công đã giúp tiết giảm tổng mức đầu tư của Dự án nhưng đã vượt được tiến độ đề ra.

Bên cạnh đó vẫn có nỗi buồn! Đó là, trong buổi Lễ thông xe, đã không có phần thưởng nào từ Nhà nước hay Bộ ngành, địa phương ghi nhận những tập thể, cá nhân đã xuất sắc hoàn thành tốt nhiệm vụ trong quá trình 2 năm thi công tuyến đường. Người viết trăn trở vì, cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn là tuyến giao thông huyết mạch kết nối từ Thủ đô Hà Nội đến các tỉnh miền núi vùng Đông Bắc, là tuyến đường giao thương, là bộ mặt quốc gia, là động lực tiên quyết để phát triển kinh tế cho 2 tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng đến giờ vẫn đang là “con đường cụt”. Ngân sách Nhà nước đã đầu tư rất nhiều để xây dựng trụ sở khang trang cho các cơ quan công quyền trên mọi miền tổ quốc, nguồn vốn trong xã hội đã chi cho “vô số” cho các lễ hội hàng năm… lẽ nào lại để cao tốc này dang dở - một tuyến đường lẽ ra đã phải được hoàn thành từ 5-10 năm trước.

Trăn trở trong tôi hôm nay phần nào đã vơi đi, bởi tại Hội nghị Xúc triến đầu tư của tỉnh Lạng Sơn tổ chức vào hôm 30/9 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã phát biểu: “Chúng ta cần một nền kinh tế mạnh bởi không có tuyến phòng thủ nào vững chắc bằng tuyến phòng thủ mà một nền kinh tế mạnh… Lạng Sơn phải cùng với cả nước góp phần vào chiến lược này”.

Phát triển kinh tế, đảm bảo An ninh quốc phòng của các tỉnh “phên dậu” vùng Đông Bắc trong đó có Lạng Sơn, Cao Bằng sẽ hết sức khó khăn nếu thiếu hạ tầng giao thông, trong đó tuyến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn - Trà Lĩnh Cao Bằng cực kỳ quan trọng. Cũng tại Hội nghị này, UBND tỉnh Lạng Sơn đã cam kết bỏ ra 1.000 tỷ đồng, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Nhà đầu tư phân kỳ đầu tư và các Bộ liên quan nghiên cứu xem xét để tham mưu cho Chính phủ trong việc hỗ trợ đầu tư đoạn tuyến từ Chi Lăng đến Cửa khẩu Hữu Nghị. Vấn đề còn lại là nguồn vốn đầu tư chờ “cái tâm vào cuộc” của các Nhà tài trợ tín dụng, bởi vì bài toán “hiệu quả đầu tư” tuyến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn (trong đó có đoạn Chi Lăng - Hữu Nghị) ngoài các phép tính về chuyên môn nghiệp vụ cần có thêm trách nhiệm với xã hội, với vùng “phên dậu” của đất nước.

Thủ tướng Chính phủ đã có ý kiến chỉ đạo, tỉnh Lạng Sơn “thắt lưng bỏ ra ngàn tỷ”, chúng ta chờ đợi cái tâm cùng bản lĩnh của Nhà đầu tư, Nhà tài trợ vốn tín dụng để đoạn tuyến cao tốc từ Chi Lăng - Cửa khẩu Hữu Nghị sớm được triển khai thi công và toàn bộ tuyến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn sẽ được hoàn thành chậm nhất vào giữa năm 2021./.

Nguyễn Chí Thành