NSƯT - Đạo diễn Phạm Việt Tùng: Nhà báo dũng cảm trong chiến tranh đến thời bình

Chủ nhật, ngày 22 tháng 12 năm 2019 | 10:18:32

Trong đạn bom chiến tranh, NSƯT Phạm Việt Tùng là một quay phim chiến trường xông pha trên mọi mặt trận. Đến thời bình, ông càng có nhiều đóng góp quan trọng trong việc “lật lại” các sự thật lịch sử, qua những bộ phim tài liệu nhân văn.

Người chép sử bằng hình năm ấy

Đạo diễn Việt Tùng là lớp học sinh đầu tiên của nền điện ảnh kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Thầy của ông là những ánh dương đầu tiên của điện ảnh nước nhà như Đạo diễn Khương Mễ, Mai Lộc, Hải Ninh, Hồng Sến, Khánh Dư... Từng tham gia làm công tác ánh sáng trong các phim “Vợ chồng A Phủ” (1961); “Chị Tư Hậu” (1962), sau đó ông trở thành quay phim chính trong một số bộ phim như “Cuộc đọ sức 5 ngày” - giải thưởng Bông Sen Bạc trong liên hoan phim Việt Nam 1973; “Tiếng trống trường” – giải thưởng “Bồ Câu Vàng” tại liên hoan phim quốc tế tại Leizig 1973; “Điện Biên Phủ trên không” - giải đặc biệt tại liên hoan phim quốc tế tại Tiệp Khắc 1974; “Gửi trọn niềm tin” - phim truyện đầu tiên của truyền hình, Quay phim chính trong phim truyện đầu tiên của truyền hình Việt Nam 1974... Đạo diễn, NSUT Phạm Việt Tùng đã có những đóng góp không nhỏ đối với nền điện ảnh, truyền hình của ta trong những ngày còn thô sơ nhất.

Năm 1968, ông có mặt ở trận địa Vĩnh Linh, nơi từng bị Đế quốc Mỹ ném bom dữ dội nhất để ghi hình. Với hiện thực cuộc chiến tranh khốc liệt, oai hùng, qua những góc máy của người quay phim chiến trường Phạm Việt Tùng, những hình ảnh ấy vẫn hiện lên chân thực nhất, mà cũng đẹp đẽ nhất. Những thước phim quý giá có được vì người quay phim dũng cảm ấy đã lăn lộn ở chiến trường, sống với bom đan và bảo vệ chiếc máy quay phim hơn cả tính mạng của mình, ghi lại được những hình ảnh chân thực nhất của quân đội và nhân dân Việt Nam.

Quay phim Phạm Việt Tùng ở tuyến lửa Vĩnh Linh

Trong đợt máy bay Mỹ ném bom bắn phá miền Bắc dữ dội nhất, nhà quay phim Phạm Việt Tùng luôn có mặt ở những điểm nóng để kịp thời ghi lại, phản ánh tính hình chiến sự lên cấp trên. Tiếng đạn bom nghe nhiều thành quen, chiến tranh đã tôi luyện cho ông một tinh thần thép, một đôi chân vững để chạy tên các mặt trận, đôi bàn tay linh hoạt để lên dây cót máy quay, mọi tội ác, âm mưu của giặc ngoại xâm đều bị ta thu vào ống kính.

Đạo diễn Phạm Việt Tùng luôn chia sẻ với chúng tôi về những giây phút hiếm có của người quay phim khi ghi lại được hình ảnh những người lính lạc quan trên chiến trường, trong những phút nghỉ ngơi họ xem văn công biểu diễn ngày tại trận địa. Giữa sự sống và cái chết, những người lính vẫn luôn lạc quan yêu đời, khát khao niềm hạnh phúc đơn sơ như tiếng nhạc, điệu nhảy dập dìu giữa lúc giải lao ở trận địa. Ông nói với chúng tôi rằng: Để quay được thước phim chân thực về người lính cụ Hồ, ta phải cùng ăn, cùng ở, cùng làm với họ.

Những bộ phim về trận Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không đã làm nức lòng người dân và bạn bè quốc tế. Như một cơ duyên, hình ảnh có một không hai: cảnh máy bay B52 rơi bên cột truyền hình tại 58 Quán Sứ đã lọt vào ống kinh của chàng quay phim Việt Tùng – một hình ảnh đã trở thành biểu tượng của ngành Phát thanh – Truyền hình Việt Nam thời kì kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

nsut dao dien pham viet tung nha bao dung cam trong chien tranh den thoi binh

Hình ảnh máy bay B52 của Mỹ bốc cháy rực trời bên cột Truyền hình 58 Quán Sứ, Hà Nội năm 1972 do quay phim Phạm Việt Tùng ghi lại

Sau này, Sài Gòn được giải phóng, non sông thu về một mối, Đạo diễn, NSUT Phạm Việt Tùng cùng đoàn của nhà báo Huỳnh Văn Tiểng lên đường vào Nam quay giải phóng. Mỗi lần nhắc lại về những thước phim màu được quay ngày giải phòng miền Nam, giọng người quay phim Phạm Việt Tùng càng trở nên hào sảng khiến người nghe cảm giác như ông đang sống trong từng giây phút lịch sử, ôn lại những chiến công lẫy lừng của quân và dân ta. Những thước phim xe tăng của ta nghiến lên lá cờ 3 sọc của Ngụy quyền, những gương mặt rạng rỡ của nhân dân miền Nam, không khí Dinh Độc lập trưa 30/4/1975 mà ta vẫn thường thấy trên truyền hình là đóng góp của người quay phim Phạm Việt Tùng.

nsut dao dien pham viet tung nha bao dung cam trong chien tranh den thoi binh

Quay phim Phạm Việt Tùng quay Giải phóng miền Nam (ảnh: Phạm Khắc)

Những bộ phim tài liệu nhân văn: “lật lại” sự thật lịch sử

Bước ra từ cuộc chiến với trách nhiệm của một “người chép sử bằng hình”, đạo diễn Việt Tùng vẫn luôn trăn trở, đấu tranh cho sự thật lịch sử theo đúng những gì nó đã diễn ra. Có lẽ bộ phim tài liệu “Người lính xe tăng 390 ngày ấy” và số phận của 4 người lính trên chiếc xe tăng húc đổ cổng Dinh Độc Lập trưa ngày 30/4/1975 đã làm ông trăn trở nhất. Một trật tự đã “ngủ yên” 20 năm, một đề tài nhạy cảm, nhưng Đạo diễn Phạm Việt Tùng đã quyết tâm “xới tung” và phủi lớp bụi thời gian cho nó. Nếu sự thật về chiếc xe tăng 390 mãi ngủ yên, nếu không có những thuớc phim quý giá của Đạo diễn Phạm Việt Tùng, có lẽ những người lính trên chiếc xe tăng đó phải chịu thiệt thòi trong cuộc sống rất nhiều. Mãi 20 năm sau, xe tăng 390 và 4 người lính trên chiếc xe tăng đó cuối cùng cũng được ghi danh vai trò của mình trong thời khắc lịch sử linh thiêng của cả dân tộc.

Nhắc đến “chiến tích” lật lại các sự thật lịch sử của Đạo diễn Việt Tùng, không thể quên được việc ông đã đấu tranh gay gắt cho sự thật “Ai là người thảo bản đầu hàng cho Dương Văn Minh”. Ông quyết tâm tìm lại các nhân chứng, tư liệu để làm sáng tỏ sự thật lịch sử, lấy lại công bằng cho những “anh hùng” đúng nghĩa. Sau những tranh cãi không hồi kết, bộ phim “Sài Gòn trưa 30/4/1975” khẳng định việc Trung tá, Chính ủy Bùi Văn Tùng mới là người thảo bản đầu hàng cho Dương Văn Minh và văn bản chấp nhận đầu hàng của Quân Giải phóng chứ không phải ông Phạm Xuân Thệ.

Những chia sẻ vô cùng xúc động của đạo diễn Phạm Việt Tùng: “Trả lại cho lịch sử những gì như nó đã diễn ra, đó không chỉ là việc làm để tránh những nhầm lẫn đáng tiếc cho hậu thế, mà còn là lương tri của người nghệ sĩ”.

Hai bộ phim ra đời với tinh thần làm việc sôi nổi, quyết liệt của Đạo diễn Việt Tùng đã lật trở lại sự kiện lịch sử được định sẵn, góc khuất của lịch sử được mang ra. Với quá trình cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh, giải phóng của đất nước, năm 2013, Đạo diễn Phạm Việt Tùng đã được trao thưởng Giải thưởng Nhà nước về văn học – nghệ thuật, là phần thưởng xứng đáng cho sự cống hiến của một đời người nghệ sĩ, chiến sĩ.

Một người thầy “truyền lửa nghề” dù đã tuổi 80

Đất nước đổi mới và chuyển mình rõ nét qua từng thập kỉ, và quá khứ tự hào của dân tộc mãi sống trong kí ức của những con người thật, việc thật đã từng kinh qua nó. Vậy, nếu thế hệ anh hùng qua đi, điều gì sẽ làm thế hệ sau ghi nhớ những điều mà cha anh họ đã trải qua sau hai cuộc chiến, mà không phải qua những trang sách? Câu trả lời chính là những hình ảnh, thước phim chân thực của những người quay phim chiến trường để lại, đó là sự thật lịch sử vững bền. Những thước phim được ghi bằng máu, thậm chí là bằng tính mạng của biết bao chiến sĩ quay phim, họ ngã xuống dể tận hiến cho nghề làm báo ở chiến trường.

Thời gian – quy luật của tự nhiên khiến con người ta già đi về thể chất, nhưng càng khiến con người ta trẻ lại với quá khứ hào hùng, nhất là với người quay phim chiến trường Phạm Việt Tùng. Hôm nay, bước đi của ông chẳng còn sự nhanh nhẹn của chàng quay phim năm nào xông pha các mặt trận, nhưng tinh thần quyết liệt của người chiến sĩ vác bên mình chiếc máy quay vẫn chưa bao giờ đổi khác.

Ở tuổi 80, người ta vẫn thấy ngọn lửa nghề nhiệt huyết của ông miệt mài lan tỏa đến từng thế hệ sau. Ông đi nói chuyện về nghề với các cán bộ, nhân viên các Đài truyền hình; chia sẻ bài học kinh nghiệm mà mình đúc rút được trong suốt cuộc đời làm nghề. Không nghỉ ngơi, ông cho biết mình thỉnh thoảng vẫn đến nói chuyện, trao đổi kinh nghiệm với các cán bộ, phóng viên các đài truyền hình trung ương và địa phương như Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh, Đài Phát Thanh và Truyền hình Tuyên Quang... để đỡ “nhớ nghề”. Với những người trẻ chúng tôi, thực sự rất may mắn khi có cơ duyên được ông chỉ bảo về nghề. Đạo diễn Phạm Việt Tùng là người ông, người thầy tận tâm và vô cùng kính mến của chúng tôi.

nsut dao dien pham viet tung nha bao dung cam trong chien tranh den thoi binh

NSƯT, Đạo diễn Phạm Việt Tùng tham gia nói chuyện tại Đài Truyền hình thành phố Hồ Chí Minh

Bộ phim tài liệu: “Phạm Việt Tùng – Nghệ sĩ, chiến sĩ”

Nhân dịp kỉ niệm 47 năm ngày chiến thắng “Hà Nội Điện Biên Phủ trên không” (12/1972 – 12/2019), bộ Phim Tài liệu “Phạm Việt Tùng – Nghệ sĩ, chiến sĩ” do kênh Truyền hình Đài Tiếng nói Việt Nam sản xuất sẽ chính thức lên sóng. Bộ phim gửi đến khán giả thông điệp về nghề báo, đặc biệt là nghề quay phim chiến trường gian khổ nhưng rất vinh quang và đáng tự hào. Qua đó, khán giả sẽ hiểu rõ hơn về từng chặng đường phát triển của ngành điện ảnh, Phát thanh – Truyền hình nước nhà thông qua bức chân dung về cuộc đời, sự nghiệp của chiến sĩ, nghệ sĩ quay phim Phạm Việt Tùng.

Theo: Bích Ngọc/ Tamnhin.net.vn

https://tamnhin.net.vn/nsut-dao-dien-pham-viet-tung-nha-bao-dung-cam-trong-chien-tranh-den-thoi-binh-82636.html?fbclid=IwAR2pmz8URqtXq9v2I2UKOFCL13yWIXtkgPJRVJlGBXBADa_IdmsGLx1qcwI