Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Nghề báo giúp tôi “lớn lên” và nỗ lực hơn để hái…“quả ngọt”

Thứ hai, ngày 18 tháng 6 năm 2018 | 14:32:4

Là một nhà báo trẻ, bằng lòng yêu nghề, dám xông pha, không quản ngại vất vả, gian nan, sẵn sàng tác nghiệp tại “điểm nóng” để đấu tranh, đòi quyền lợi cho người dân. Nhà báo Võ Mạnh Hùng đã hái được những “quả ngọt” trong nghề. Nhân dịp Kỷ niệm 93 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam, nhà báo Võ Mạnh Hùng- phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, Thông tấn xã Việt Nam đã chia sẻ với độc giả những trải nghiệm đáng nhớ trong nghề.

Nhà báo Võ Mạnh Hùng

PV: Xin chào nhà báo trẻ, tôi được biết, mặc dù còn rất trẻ nhưng anh đã cho ra đời rất nhiều bài báo có giá trị, và không ít những bài báo trong số đó đoạt giải cao trong một số cuộc thi báo chí. Anh có thể giới thiệu cho độc giả biết một số thành tích mà mình đạt được cũng như chia sẻ những kinh nghiệm mà mình có được?

Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Tôi bắt đầu vào làm việc tại Tòa soạn Báo điện tử VietnamPlus (Thông tấn xã Việt Nam) từ năm 2012, bằng tình yêu và niềm đam mê của tuổi trẻ. Chính môi trường làm việc năng động với những vị “thủ lĩnh” luôn sáng tạo, đổi mới và sâu sát trong công việc, đã giúp tôi “lớn lên” và nỗ lực hơn trong công việc để hái…“quả ngọt”.

Sau 6 năm công tác tại Báo điện tử VietnamPlus, quãng thời gian không hẳn là dài song cũng không hề ngắn để tôi tự tin “cháy” với nghề. Tất nhiên, phía sau mỗi con chữ trên mặt báo là bao vất vả, gian nan và cả những thách thức, cám dỗ, hiểm nguy, nhất là khi tìm hiểu những vụ việc nhạy cảm phải dẫn thân vào “điểm nóng”.

Và, nếu không đam mê, dũng cảm dẫn thân, không quyết tâm đeo bám vấn đề, không biết nhập vai, không giữ được “ngòi bút” trong sáng và “cái đầu lạnh” khi tác nghiệp, thì những tai nạn nghề nghiệp đáng tiếc có thể sẽ xảy ra. Những điều này tưởng chừng đơn giản, nhưng không phải ai cũng làm và cảm nhận được.

Trong từng vụ việc, tùy mức độ “nóng” của vấn đề cần điều tra phản ánh, có khi nhà báo phải lộ diện “xưng danh” để làm việc, nhưng cũng có khi cần phải “ẩn mình”, cũng như phải biết nhập vai và tạo dựng trước các mối quan hệ để vững tin xâm nhập vào “điểm nóng” với tầm nhìn dài hơi là…theo dõi tận cùng vụ việc.

Chỉ khi bản thân nhà báo nhận thức được bản chất vấn đề với cái nhìn biện chứng, bảo vệ được nguồn tin trên cơ sở tôn trọng sự thật, phản ánh thông tin khách quan, toàn diện thì mới có thể giúp xã hội ngày càng tốt đẹp hơn. Đồng thời bản thân nhà báo cũng sẽ tự bảo vệ được mình, tránh khỏi những tai nạn nghề nghiệp đáng tiếc.

Với cá nhân tôi, những chuyến đi điều tra, tìm hiểu về các vấn đề nhạy cảm, gai góc, không chỉ mang lại cho bản thân những trải nghiệm đáng nhớ, đúc rút kinh nghiệm tác nghiệp, mà còn giúp tôi có thêm kho tư liệu quan trọng để thực hiện các loạt bài phóng sự tác động tích cực cho xã hội.

Cũng nhờ những nỗ lực ấy nên từ năm 2013 đến nay, tôi đã có 5 năm liên tiếp được nhận các giải thưởng báo chí của ngành và quốc gia như: Giải A giải báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2013; giải B giải báo chí quốc gia năm 2013; giải A giải báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2014; Giải B và C giải báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2015; Giải B giải báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2016; Giải C giải báo chí quốc gia năm 2016; Giải A tác phẩm phóng sự xuất sắc về đề tài môi trường năm 2016; Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2016 Giải A giải báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2017; Giải B giải báo chí phòng chống tham nhũng năm 2017; Giải C giải báo chí quốc gia năm 2017...

Nhà báo Võ Mạnh Hùng nhận giải C Giải Báo chí quốc gia năm 2016

Nhà báo Võ Mạnh Hùng (đứng thứ 3 từ phải sang) nhận giải A Giải thưởng báo chí TTXVN năm 2017

PV: Có bao giờ anh gặp những trở ngại, khó khăn, nguy hiểm, đặc biệt với những bài điều tra gai góc, tác nghiệp tại những “điểm nóng”?

Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Có chứ, nghề báo mà!.

Thực sự, để có được những thành tích, giải thưởng báo chí trên, trong một số chuyến đi điều tra, triển khai các loạt bài phóng sự phản ánh các vấn đề phức tạp, bản thân tôi đã gặp phải không ít những trở ngại, khó khăn. Thậm chí, có những chuyến đi tác nghiệp còn bị các đối tượng xã hội đe dọa, nguy hiểm tới tính mạng.

Đơn cử như năm 2017, trong một lần tìm hiểu về hoạt động khai thác cát trái phép diễn ra rầm rộ cả ngày lẫn đêm ở ven sông Hồng tại khu vực tỉnh Hưng Yên, tôi và đồng nghiệp đã bị một nhóm xã hội đen đeo bám, đe dọa và cản trở tác nghiệp. Nhận thấy việc tác nghiệp không đảm bảo an toàn, tôi đã liên hệ cho một vị lãnh đạo cấp phường, đây cũng là người mà tôi đã “tạo mối quan hệ” trước lúc xác định xâm nhập vào khu vực khai thác cát trái phép để phòng khi xảy ra sự cố có thể liên hệ nhờ “giải cứu.” Ngay sau đó, vị lãnh đạo phường đã huy động lực lượng an ninh, tổ dân phố gần nhất ra can thiệp, bảo vệ, dẫn chúng tôi rời “điểm nóng.”  

Sau gần một tháng điều tra, ghi nhận tình hình thực tế, với đầy đủ hình ảnh, thông tin, tư liệu trong tay, tôi trở về và triển khai loạt bài “Bất chấp lệnh cấm, cát tặc vẫn rút ruột lòng sông Hồng ở khu vực Hưng Yên”, ngay sau đó Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình đã có Công văn yêu cầu Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng yên chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm theo quy định của pháp luật; báo cáo kết quả lên Thủ tướng Chính phủ.

Một tình huống khác để lại nhiều dấu ấn nhất trong quãng thời gian hơn 6 năm làm báo của tôi là, trong quá trình làm điều tra, phản ánh về tình trạng “Vỡ trận quy hoạch thủy điện nhỏ tại các tỉnh miền núi phía Bắc”, ngoài việc bị đe dọa, tôi còn bị doanh nghiệp ở tỉnh Hòa Bình gọi điện ngỏ ý “mua sự im lặng”. Khi tôi không đồng ý sự thỏa thuận, đối tượng này đã hăm dọa, lấy mối quan hệ với “ông lớn” và dọa sẽ kiện với những nội dung vu khống, làm ảnh hưởng đến uy tín của tôi.

Tuy nhiên, sau khi trao đổi với lãnh đạo Báo, những gì tôi điều tra, ghi nhận được trong suốt gần 4 tháng trời vẫn được phản ánh, đăng tải lên báo và được cơ quan bảo vệ. Ngay sau khi loạt bài phản ánh về những lỗ hổng của việc quay hoạch, phát triển ồ ạt thủy điện nhỏ tại các tỉnh miền núi được đăng tải lên Báo, Tổng cục Năng lượng, Bộ Công thương đã tổ chức một số cuộc hội thảo, tọa đàm để tìm hướng đi cho thủy điện nhỏ. Về phía địa phương, các tỉnh được đề cập như Hà Giang, Cao Bằng, Hòa Bình cũng đã nhanh chóng vào cuộc kiểm tra, xử lý các dự án thủy điện vi phạm, đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng do thủy điện gây ra.

Điều đáng mừng hơn là, loạt bài “Vỡ trận quy hoạch thủy điện nhỏ tại các tỉnh miền núi phía Bắc” được thể hiện theo hình thức Mega Story này, đã được lãnh đạo Báo lựa chọn gửi tham dự các Giải báo chí và đã đoạt một số giải thưởng đáng khích lệ như: Giải A, Giải báo chí Thông tấn xã Việt Nam năm 2017; Giải B, Giải báo chí phòng chống tham nhũng toàn quốc năm 2017. Loạt bài này đồng thời cũng được cơ quan lựa chọn gửi tham dự Giải báo chí Quốc gia năm 2017…

Nhà báo Võ Mạnh Hùng phỏng vấn người dân bị ảnh hưởng bởi dự án thuỷ điện nhỏ ở tỉnh Hòa Bình

PV: Trong quá trình tác nghiệp, không ít phóng viên đã không vượt qua được những cám dỗ. Quan điểm của anh về vấn đề này như thế nào?

Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Như tôi đã chia sẻ ở trên, đã làm báo đi điều tra, nhất là các vấn đề “nóng,” vụ việc nhạy cảm thì chắc chắn sẽ không tránh khỏi những mối đe dọa xung quanh trong quá trình tác nghiệp. Phóng viên điều tra về các vấn đề “nóng” cũng thường phải đối mặt trước cám dỗ về vật chất khi các cơ quan báo chí, khi các nhà báo cũng phải xoay trần lo cơm áo gạo tiền.

Vì vật chất, đôi khi, nhà báo vô tình trở thành người viết thuê, cố tình đưa thông tin phiến diện, có lợi cho doanh nghiệp này, bất lợi cho doanh nghiệp khác, mà quên mất rằng, cái mà dư luận cần là sự thật, chân tướng của sự thật. Và thế, nếu không tỉnh táo, không làm chủ được ngòi bút, không vượt qua những cạm bẫy về vật chất, sự yêu ghét trước những vụ việc mang tính tiêu cực, người làm báo có thể sẽ gặp phải các mối rủi ro, ảnh hưởng đến tính mạng, công việc, liên lụy đến gia đình.

Vì thế, điều quan trọng với nhà báo khi điều tra về các vấn đề phức tạp, hơn hết cần phải làm chủ được ngòi bút và vượt qua được cám dỗ.

Và để có được những loạt bài điều tra giàu hàm lượng thông tin, cũng như tự bảo vệ được bản thân, trước khi quyết định điều tra, nhà báo cần phải xác định một số yêu cầu như: Phải tìm hiểu kỹ thông tin; đam mê, dũng cảm dẫn thân, quyết tâm đeo bám vấn đề; biết nhập vai; chuẩn bị thiết bị ghi âm, ghi hình cần thiết; tạo dựng mối quan hệ với cơ quan chức năng gần nhất, đề phòng khi xảy ra sự cố, rủi ro có thể nhờ can thiệp kịp thời; và một điều quan trọng nữa là cần “điểm tựa” từ hậu phương tòa soạn..

Nhà báo Võ Mạnh Hùng phỏng vấn lãnh đạo phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng về tình trạng doanh nghiệp khoáng sản gây ô nhiễm môi trường

PV: Điều gì khiến anh trăn trở nhất trong quá trình làm báo hiện nay?

Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Trong hoạt động tác nghiệp hiện nay, nhà báo vẫn đang gặp phải rất nhiều trở ngại, mặc dù pháp luật luôn bảo vệ, nhưng thực tế bối cảnh, “cái bóng” quyền lực, mối quan hệ, quan niệm lại là những giới hạn trong hoạt động tác nghiệp của nhà báo.

Cũng vì lý do đó, người ta vẫn bắt gặp những thật-giả giữa những người làm báo chân chính và người lợi dụng danh nghĩa báo chí để trục lợi, cũng như mượn danh báo chí để giải quyết vấn đề, mà chưa tạo được ranh giới rõ ràng, gây hiểu lầm trong dư luận và làm ảnh hưởng xấu đến niềm tin của bạn đọc vào báo chí.

Ngoài ra, việc bảo vệ nhà báo tác nghiệp khi điều tra các vấn đề “nóng”, tiếp cận vào các khu vực nhạy cảm, nhất là khi không may xảy ra sự cố, nguy hiểm tới tính mạng…chưa kịp thời cũng là những trăn trở của không ít người làm báo hiện nay…

PV: Quan niệm của anh về nghề báo như thế nào?

Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Người ta vẫn thường nói, nghề báo là một nghề nguy hiểm nhưng cao quý, có “quyền lực” và đáng trân trọng. Tôi nghĩ không sai.

Nhìn từ thực tế hiện nay sẽ thấy, báo chí là một cái nghề mới chỉ nghe thôi đã có thể cảm nhận được nỗi vất vả, là cả sự phấn đấu bằng trí tuệ, sức lực, thậm chí có cả máu và nước mắt của những người làm báo. Nghề báo luôn cần ở người làm nghề ngòi bút sắc, tâm sáng và cái đầu “lạnh”, bởi nếu không có những yếu tố ấy, nhà báo có thể sẽ không vượt qua được những cám dỗ của gánh nặng “cơm áo, gạo tiền”, từ đó có thể làm mất đi cái giá trị của nghề báo là “vũ khí tư tưởng sắc bén.”

Đọc và tìm hiểu nghề làm báo, tôi nhận ra một điều, nghề báo đúng là một nghề không đơn giản chỉ “cầm bút, cầm máy”, hay với “bàn phím” mà đó là nghề của sự sáng tạo, nghề của niềm đam mê và cống hiến. Nói cách khác, nghề báo là nghề truyền tải thông tin, khai sáng tư tưởng, hoạt động theo tôn chỉ mục đích, định hướng của Đảng, nhà nước, vì nhân dân và đấu tranh chống lại các mặt trái của xã hội, góp phần làm cho đất nước ngày càng tươi mới, tốt đẹp hơn.

PV: Anh có thể chia sẻ dự định của mình trong thời gian tới?

Nhà báo Võ Mạnh Hùng: Là một nhà báo trẻ bước vào nghề báo bằng tình yêu và niềm đam mê, tôi luôn xác định sẽ nỗ lực, cống hiến hết mình vì nghề, vì công việc. Và đến nay, sau những giải thưởng có thể gọi là “quả ngọt” mà tôi đã gặt hái được, tôi càng trân trọng công việc mà mình đang làm.

Về dự định trong thời gian tới, tôi đặt mục tiêu là sẽ tiếp tục cố gắng tìm kiếm, triển khai các loạt bài viết chất lượng hơn theo xu hướng hiện nay là báo chí dữ liệu với các bài Mega Story, sản xuất các loại biểu đồ, bản đồ tương tác từ những biểu bảng phức tạp nhưng lại rất dễ hiểu với bạn đọc… để mỗi dịp đến ngày 21/6, lại có được những thành tích, giải thưởng báo chí, tôn vinh người làm báo./.

PV: Xin cảm ơn anh!

Hồng Hà (thực hiện)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam