Nhớ ngày lên pháo đài Đồng Đăng

Thứ sáu, ngày 8 tháng 3 năm 2019 | 15:33:39

Nhớ lại cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra vào ngày 17/2/1979, tôi đi trong nhóm do anh Lưu Thanh phụ trách lên tác nghiệp tại mặt trận Lạng Sơn. Chúng tôi đến Đồng Bành là trụ sở tạm thời của Tỉnh ủy và Bộ chỉ huy quân sự tỉnh.

 

Đoàn xe chở thóc giống của tỉnh Hải Hưng tiếp tế cho  Lạng Sơn khôi phục sản xuất (1979).

Các đồng chí lãnh đạo tiếp chúng tôi rất  niềm nở nhưng cho biết là  tình hình mặt trận đang rất ác liệt.  Phóng viên Nhật Bản là Ta-ka-nô mới đây bị hi sinh do giặc bắn, vì thế ngoài quân đội ra, cán bộ dân sự tuyệt đối không được vào vùng chiến sự. Ở Đồng Bành, các anh Lưu Thanh, Thế Long có thể khai thác các báo cáo để viết tin, bài. Nhưng tôi là phóng viên ảnh, cứ phân vân mãi không ra hiện trường thì làm sao chụp được ảnh.  

Hai ngày sau khi địch thấm đòn phải rút quân, tôi ôm máy ảnh đứng trên đầu dốc núi thấy một đoàn xe tải khoảng hai chục chiếc đang từ dưới xuôi  nối nhau  leo lên.  Hỏi ra thì biết đây là đoàn xe chở thóc giống của tỉnh Hải Hưng tiếp tế cho Lạng Sơn khôi phục sản xuất. Tôi  được anh Lưu Thanh đồng ý điều đình với trưởng đoàn xe cho tôi bám xe đi trước để tranh thủ chụp những sự kiện còn đang nóng hổi.  Lên đến Đồng Đăng, một cảnh tượng đập ngay vào mắt là có một cửa hầm dưới chân pháo đài, bao quanh toàn một màu xanh biếc. Thì ra màu của những đàn nhặng bâu chi chít, nhiều không tưởng tượng được. Phố xa tan hoang, nhất là các trụ sở cơ quan quân và dân sự, trường học bị phá gần như hoàn toàn. Nghe bộ đội kể lại mới biết đây là chiếc hầm khá rộng của bộ đội trực chiến ở pháo đài. Khi chiến sự xảy ra, đồng bào quanh vùng cũng  đổ xô vào ẩn nấp. Địch bao vây hầm liền bị các chiến sĩ ta xông lên đánh trả quyết liệt, nhưng vì giặc quá dông, anh em bộ đội hi sinh cả. Biết trong hầm có nhiều người, bọn chúng lấy xăng đổ vào rồi đốt. Nhiều người nấp trong hầm không bị chết cháy thi cũng chết ngạt.

Chiến sĩ pháo đài Đồng Đăng Nông Văn Phiao năm 1979 .  

Trong khung cảnh phố xá tan hoang, các nhân viên y tế chia thành các tốp phun thuốc tẩy trùng đề phòng dịch bệnh, ổn định cuộc sống cho nhân dân trở về. Tại đây, chúng tôi  được nghe có trận đánh lớn của quân ta ở đèo Khánh Khê, tiêu diệt gần nghìn tên giặc. Chúng tôi cấp tốc tới ngay. Bọn giặc tha xác chết đi hết để che giấu tang chứng, nhưng dưới dòng sông cạn ở chân đèo nhấp nhô các mỏm đá còn lưu la liệt những vũng máu tanh hôi của quân xâm lược. Trở về bộ chỉ huy  quân sự tỉnh, tôi được giới thiệu một chiến sĩ  kiên cường của pháo đài Đồng Đăng. Anh tên là Nông Văn Phi - ao, dân tộc Tày.  Anh kể khi bọn  giặc đốt  hầm, anh lấy lưỡi lê đào thành một cái ngách cho đỡ ngạt rồi lấy hai tay moi đất, kiên nhẫn tạo lối thoát. Ra  được ngoài, anh liền trở về với quân đội, xin tiếp tục chiến đấu. Nhân kỷ niệm 40 năm chiến tranh biên giới, tôi xem kênh QPVN tình cờ  thấy Nông  Văn Phi - ao xuất hiện với quân hàm đại tá. Tôi không ngờ thấy lại được người chiến sĩ  pháo đài Đồng Đăng tôi chụp 40 năm trước. Ảnh thấy rõ  bàn tay trái có ngón áp út và ngón út bị tóe máu nhiều đang còn băng bó do đào bới đất. Rất vui được thấy anh vẫn cường tráng tuy có già đôi chút. Chúc anh mạnh khỏe,  mãi xứng đáng  là anh bộ đội cụ Hồ./.   

                                         Trịnh Hải

                                                          Cựu phóng viên ảnh báo Nhân dân - Nghệ sĩ nhiếp ảnh