PGS,TS Văn Như Cương: Nhà giáo đồng hành cùng báo chí

Chủ nhật, ngày 19 tháng 11 năm 2017 | 5:33:21

Trong không khí hân hoan chào đón ngày Hiến chương nhà giáo Việt Nam (20/11), chúng tôi lại bâng khuâng nhớ về nhà giáo – nhà toán học Văn Như Cương với bộ râu dài, tóc bạc như cước, vầng trán rộng, đôi mắt tinh anh, khuôn mặt phúc hậu, giọng nói trầm ấm... Phong thái và dáng vẻ của Ông toát lên tính bác học, lại có cốt cách thâm trầm của thiền sư cửa Phật. Ngày nhà giáo 20 – 11 năm nay, những người làm báo chúng tôi chạnh lòng nhớ tới Ông như là một đồng nghiệp thực thụ. Bởi Ông là người thầy hết lòng thương yêu học trò và tâm huyết với ngành giáo dục nước nhà; nhưng lại là người bạn đồng hành tri kỷ của giới báo chí. Cũng từ những phân tích sâu sắc ông đã góp phần giúp các nhà báo kịp thời cho ra tác phẩm báo chí phục vụ công chúng.

Cố PGS,TS Văn Như Cương lúc sinh thời (ảnh Internet)

Nghe tin PGS,TS Văn Như Cương qua đời, không chỉ các nhà quản lý giáo dục, thầy trò, các bậc phụ huynh mà cho tới anh chị em làm báo, đều cảm thấy quá đỗi bất ngờ, hụt hẫng, mặc dù biết ông mang trong mình căn bệnh hiểm nghèo về gan. Ông qua đời khi năm học mới vừa khai giảng không lâu, công tác giáo dục vẫn còn nhiều bề bộn, đời sống xã hội còn nhiều nút thắt khó gỡ... Sự mất mát ấy thật to lớn và khó có thể lấp trống được trong thời gian một sớm, một chiều.

Có lẽ chẳng phải giới thiệu thêm nhiều về người thầy giáo xứ Nghệ nổi tiếng này. PGS,TS Văn Như Cương sinh năm 1937 trong một gia đình Nho học ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Ông là một nhà giáo, nhà biên soạn sách giáo khoa phổ thông và giáo trình đại học bộ môn hình học, Ủy viên Hội đồng Giáo dục quốc gia Việt Nam. Ông còn là người thành lập và giữ chức hiệu trưởng liên tục nhiều năm liền (1989 - 2014) trường dân lập trung học phổ thông đầu tiên tại Việt Nam mang tên danh nhân Lương Thế Vinh. Cho đến hôm nay, mái trường đó luôn nằm trong tốp những ngôi trường dân lập hàng đầu nước ta. Và cũng chính Trường Lương Thế Vinh đã “đặt viên gạch đầu tiên” cho các trường dân lập sau này thành lập, thực hiện chủ trương “xã hội hóa” giáo dục của Đảng và Nhà nước ta, chung tay gánh vác nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của hệ thống trường công lập đã quá tải.

Thế nhưng tên tuổi của ông thực sự được biết đến qua những lời phát biểu thẳng thắn, sắc sảo, không né tránh, không nhân nhượng với những yếu kém bất cập, tiêu cực trong ngành giáo dục được dư luận xã hội đồng tình ủng hộ. Những ý kiến của ông đã là tiếng nói cần thiết giúp xã hội, giúp các trường có một kênh thông tin khách quan, giúp các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc, điều chỉnh sao cho phù hợp. Ngoài lĩnh vực giáo dục, ông còn mạnh dạn, xông xáo phản biện nhiều vấn đề thuộc các lĩnh vực khác nhau trong đời sống. Các ý kiến của ông thường rất xác đáng, có cơ sở và điều đáng nói đều toát lên một cách tiếp cận vấn đề độc đáo, thông minh, pha chất trào lộng, dí hỏm, rất hấp dẫn, tạo ra khả năng thuyết phục cao. Ông phản biện ở bất cứ đâu, bất cứ phương tiện thông tin đại chúng nào. Có thể nói ông là người bạn gần gũi, thân thiết của giới báo chí. Mỗi khi gặp những vấn đề “hóc búa” các nhà báo lại tìm đến ông, bởi ông luôn nhiệt tình trả lời phỏng vấn những vấn đề mà không phải ai cũng dám nói.

Những năm cuối đời ông còn phản biện qua các Status trên Facebook. Đó cũng là nguồn thông tin vô cùng quý giá mà các nhà báo đào sâu suy nghĩ, khai thác sản xuất những tin, bài có giá trị. Lướt qua Facebook của ông có gần 5.000 bạn bè và gần 200 nghìn người theo dõi. Những Status của ông có rất nhiều người chia sẻ, bình luận thậm chí tranh luận để làm sáng tỏ vấn đề.

Bàn về vụ thuốc giả ở Công ty VN Pharma, ông viết: “Đúng là có hơn 500 tử tù đang xếp hàng chờ đến lượt chết, vì theo luật định từ ngày 1/7/2011 tử tù được chết bằng cách tiêm thuốc độc. Kiểu chết đó làm cho tử tù “sướng” ở chỗ không bị đau đớn và thân thể giữ được nguyên vẹn. Chỉ có hơi phiền phức là ta chưa sản xuất được loại thuốc độc đó, nhập ngoại thì tốn đến 300 triệu đồng cho một lần …chết. Thêm vào đó euro lại đang muốn Việt Nam ta không có án tử hình nên họ cũng khá dè dặt khi bán thuốc, trong lúc mỗi năm số án tử hình ở nước ta tăng khoảng 80 đến 100 vụ. Hiện nay ta đang nghiên cứu sản xuất loại thuốc đó nhưng chưa thành công. Đáng sợ nhất là sẽ có kẻ tìm cách nhập lậu thuốc độc giả về bán chui (giống như Công ty VN Pharma đã làm đối với thuốc chữa bệnh ung thư) tiêm thứ thuốc độc đó vào thì tử tù không những không chết mà còn béo phây phây”.

Bàn về chuyện đào tạo Tiến sĩ ở nước ta hiện nay, ông viết: “Ngày xưa, nhiều người học cao đều phải dấu nhẹm cái bằng cấp của mình…Có bằng cấp cao càng bị nghi ngờ vì thuộc từng lớp trên, tức là gia đình phải giầu có, mà đã giầu có thì chỉ có đi bóc lột người nghèo... Một thời như thế kéo dài, tuyển chọn cán bộ  thường căn cứ vào chủ nghĩa lý lịch. Từ khi chuyên sang nền kinh tế thị trường, chủ nghĩa lí lịch được nhanh chóng thay bằng Chủ nghĩa bằng cấp. Bây giờ khi tuyển chọn cán bộ, ai có bằng cấp cao hơn thì dễ thắng điểm hơn. Bởi thế mà người ta đua nhau kiếm cho được cái bằng tiến sĩ. Trong xã hội ta hiện nay, có nhiều cách để kiếm bằng: Học thật đế có bằng thật, học giả và tiền thật để được cái bằng vớ vẩn, không học nhưng chi tiền thật để có cái bằng giả… Đốt lò lên đi. giấy thì dễ cháy nên tiến sĩ giấy sẽ cháy trước tiên”.

Bàn về bệnh lười của người dân hiện nay, ông viết: “Bệnh lười là bệnh tương đối phổ biến ở Việt Nam ta. “Một bộ phận không nhỏ” người Việt mắc bệnh này. Một bộ phận không nhỏ học sinh, sinh viên lười học, chỉ ham chơi, ham ăn diện. Một bộ phận không nhỏ nông dân lười cày sâu cuốc bẫm, chỉ thích uống rượu suốt ngày. Một bộ phận không nhỏ công nhân lười nâng cao năng suất làm việc, chỉ thích nghỉ ngơi. Một bộ phận không nhỏ công nhân viên chức lười đến cơ qan đúng giờ, chỉ thích bù khú, bia bọt. Một bộ phận không nhỏ những người lãnh đạo lười suy nghĩ đổi mới, chỉ thích tham nhũng càng nhiều càng tốt. Thế thì làm sao dân giàu nước mạnh được”.

Bàn về chuyện bão lũ, ông liên tưởng với “cơn bão” điểm 10 trong đợt thi tốt nghiệp trung học quốc gia vừa qua:“Chỉ trong vòng 3 tháng từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2017, Việt Nam ta đã phải hứng chịu hai cuộc bão lớn: Cơn bão điểm 10 đổ bộ vào kì thi Tốt nghiệp trung học quốc gia, và cơn bão số 10 đổ bộ vào lúc khai giảng năm học mới được 10 ngày. Cơn bão số 10 là một thiên tai lớn, đã gây rất nhiều thiệt hại về người và của… Còn cơn bão điểm 10 không gây chết người, đổ nhà đổ cửa… Các cấp quản lí giáo dục thậm chí còn vui mừng cho rằng kì thi tốt nghiệp như vậy là đã thực hiện rất tốt. Thực ra tác hại lâu dài của các cơn bão điểm 10 là nguy hiểm vô cùng. Học sinh thấy rằng chẳng cần học gì nhiều vẫn được điểm 10 ngon ơ. Sang năm có thể dự đoán rằng nếu cứ kiểu này thì sẽ có cả cơn bão điểm 9. Rồi mà xem!”

Bàn về chuyện BRT hoạt động kém hiệu quả ở Việt Nam, ông viết: “Thành phố Hồ Chí Minh đã dừng thí điểm tuyến xe buýt BRT số 1 vì sau thời gian thí điểm dự án không mang lại hiệu quả, ùn tắc giao thông không hề được cải thiện. Thế là tiền vẫn mất mà tật vẫn mang. Giá như trước đây trong cuộc thi chống ùn tắc của Hà Nội, tôi nộp bài thi với nội dung “không nên có BRT ở Hà Nội” thì chắc chắn tôi sẽ ẵm giải thưởng mấy tỷ rồi. Tiếc thật!”

Trong khi nhiều người ở lứa tuổi ông đã điền viên, vui thú tuổi già bên con cháu thì ông vẫn không thôi trăn trở, suy tư, day dứt, đau đáu nỗi niềm với các vấn đề lớn lao của đất nước. Có thể thấy rõ những Status nêu quan điểm mang tính xây dựng rất cao.

Vừa qua, Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã tiến hành kỉ luật nhiều cán bộ cấp cao trong Đảng nhằm làm trong sạch đội ngũ Đảng viên với câu nói mà nhiều cơ quan báo chí đã trích dẫn: “Lò nóng lên rồi thì củi tươi vào cũng phải cháy". Đặc biệt Nghị quyết Trung ương 4 của Đảng đã rất kiên quyết với cuộc chiến phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong Đảng. Thế mới biết những ý kiến phản biện của PGS,TS Văn Như Cương sẽ giúp ích rất nhiều trong việc tìm ra những lỗ hỗng, thiếu sót của các cơ quan nhà nước, góp tiếng nói quan trọng vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta. Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, chúng tôi viết bài này thay nén tâm nhang tưởng nhớ cố nhà giáo Văn Như Cương – một người bạn luôn đồng hành cùng báo chí./.

Ngô Khiêm/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN