PHẢI hay là ĐƯỢC?

Thứ năm, ngày 18 tháng 5 năm 2017 | 10:17:15

Mấy ngày hôm nay, đọc trên các báo, thấy có nhiều tin tức về một số quy định mới trong lĩnh vực BHXH sẽ có hiệu lực thi hành từ 01/01/2018. Nhiều báo “câu” title “Từ 01/01/2018: Nhiều đối tượng sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc” – chợt thấy giật mình…

Nhớ lại chuyện của bà ngoại tôi, một bà lão nông dân, sinh ra từ thập niên 20 của thế kỷ XX… Bà tôi có 03 người con, hơi ít so với những lão bà bà cùng thời ấy, nguyên nhân chủ yếu do ông ngoại là bộ đội, đi biền biệt khắp các chiến trường… Bà ngoại ở nhà tần tảo với ruộng vườn nuôi ba người con khôn lớn. 16 tuổi, mẹ tôi thoát ly đi công tác tại một tỉnh miền núi; dì thứ hai đi học sư phạm, trở thành giáo viên trường làng; chỉ còn dì út nối nghiệp… nhà nông của bà.

Thấm thoắt thoi đưa, khi tóc trên đầu bà bạc trắng thì cũng là lúc tóc mẹ tôi và các dì điểm sương. Mẹ tôi và dì hai là công nhân viên chức nhà nước, hết tuổi lao động có chút lương hưu, dù không nhiều nhưng cũng đủ chi dùng trong cuộc sống thường ngày, lại được cấp thẻ BHYT của đối tượng hưu trí nên cũng khá yên tâm lúc trái gió, trở trời. Chỉ còn dì út cả đời bán mặt cho đất, bán lưng cho giời, vậy mà cao tuổi rồi vẫn cặm cụi nơi đồng áng, hai chị có nhắc nhở đừng tham công tiếc việc quá mà quên giữ sức, dì cười buồn: Còn chút sức nào phải lo nhặt nhạnh phòng thân khi về già các bá ơi.

Cuộc sống của ba cô con gái đã tạo thành những dư âm ám ảnh bà ngoại tôi. Bà có 08 đứa cháu, đứa nào bắt đầu lập nghiệp, đi làm về báo cáo bà, câu đầu tiên bà hỏi: Chỗ cháu làm sau này có lương hưu không? Là cán bộ BHXH, tôi phải giải thích với bà: Bà ơi, trước đây chỉ có cán bộ nhà nước mới được tham gia BHXH, nhưng từ năm 1995 đến bây giờ, Nhà nước đã từng bước mở rộng chính sách, đến nay mọi người lao động đều được tham gia BHXH để có lương hưu rồi, không kể là làm việc cho doanh nghiệp hay nhà nước. Thậm chí những người không đi làm ở cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp cũng được tự tham gia BHXH cho mình để sau này có lương hưu bà ạ.

Bà cười phô hàng lợi móm mém hỏi tôi: Thế dì út mày bây giờ tham gia cái BHXH tự nguyện đó để được hưởng lương hưu được không?

- Dì út lớn tuổi quá rồi bà ơi, không đủ điều kiện tham gia nữa ạ.

Nụ cười trên môi bà vụt tắt, giọt nước mắt tràn trên gò má nhăn nheo… Tôi chỉ biết ôm lấy bà chia sẻ.

Tháng 7/2016, bà ngoại tôi qua đời ở cái tuổi 94 – cũng là đại thọ. Nhưng trong lòng bà lão nông dân ấy vẫn canh cánh về cô con gái út, chẳng biết bán mặt cho đất, bán lưng cho giời đến bao giờ mới được nghỉ ngơi…

Do nhiều nguyên nhân, đặc biệt là với điều kiện của một đất nước trải qua rất nhiều cuộc chiến tranh lớn, nhỏ, ngân khố Quốc gia eo hẹp, Nhà nước ta đã phải trải qua rất nhiều lần cải cách chính sách để từng bước mở rộng đối tượng được tham gia BHXH như hiện nay. Từ chỗ chỉ có “người nhà nước” mới được tham gia BHXH, mở rộng đến người lao động trong tất cả các thành phần kinh tế, từ lao động có hợp đồng từ đủ 03 tháng trở lên đến bây giờ là lao động có hợp đồng từ 01 đến 03 tháng cũng sẽ được tham gia BHXH; từ người lao động Việt Nam ở trong nước đến bây giờ là người lao động Việt Nam làm việc tại nước ngoài và cả người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam cũng sẽ được bảo vệ bởi tấm lưới an sinh BHXH…

Một số người hỏi tôi, tại sao lại có chữ “bắt buộc” tham gia BHXH? Nghe giống như là PHẢI tham gia chưa đâu có giống ĐƯỢC tham gia? Các bạn biết không, chính sách tốt nhưng không phải lúc nào triển khai cũng được thuận lợi. Đặc biệt với một số chủ sử dụng lao động, vì sợ gia tăng chi phí nên đã không tuyên truyền đầy đủ chính sách tới người lao động, thậm chí xuyên tạc chính sách, tìm mọi cách “lách” luật để không thực hiện chính sách. Chữ “bắt buộc” ở đây chính là để bảo vệ quyền được tham gia BHXH của người lao động.

Có nhiều người lại hỏi: Tại sao người lao động trong khu vực Nhà nước được chủ sử dụng lao động (là Nhà nước) đóng BHXH cho, vậy thì với các đối tượng khác, sao Nhà nước không hỗ trợ gì? Thưa các bạn, với người lao động trong khu vực kinh tế ngoài Nhà nước, thông qua việc giảm trừ chi phí đóng BHXH, BHYT, BHTN ra khỏi thu nhập chịu thuế của người sử dụng lao động và người lao động, chính là Nhà nước đang hỗ trợ 3,5%/tổng số 32,5% đóng của cả người sử dụng lao động và người lao động (tương ứng với khoảng 10,76% tổng mức đóng BHXH, BHYT, BHTN) cho người lao động; và với người tham gia BHXH tự nguyện, từ 01/01/2018 này, cũng sẽ được Nhà nước hỗ trợ từ 10% đến 30% mức đóng, tùy theo từng nhóm đối tượng: nghèo, cận nghèo và đối tượng khác.

Có nhiều người không biết, không rõ hoặc quên mất tiến trình cải cách này, thay vì nói ĐƯỢC tham gia BHXH, lại nói PHẢI tham gia BHXH. Chỉ một chữ thôi mà vô hình chung xóa bỏ mất những kết quả lớn lao của suốt 30 năm đổi mới chính sách xã hội, phù hợp với quá trình đổi mới nền kinh tế đất nước…

Ai quên, ai không biết, ai chưa rõ… nhưng chúng mình – những người cầm bút, những người thư ký của thời đại thì đừng quên nhé. Vì một chữ ấy thôi, có thể làm thay đổi tư duy, thay đổi nhận thức của hàng triệu người…

Ngọc Ánh Dương