"Sẽ thay đổi cách phân bổ ngân sách nghiên cứu trong trường đại học"

Thứ năm, ngày 18 tháng 5 năm 2017 | 18:47:45

Thay đổi cơ chế phân bổ và quản lý ngân sách khoa học công nghệ trên tinh thần tự chủ của các trường đại học và sản phẩm đầu ra là một trong những giải pháp mà Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ chỉ đạo nhằm thúc đẩy hoạt động KHCN trong các trường ĐH.

Theo đó, đơn vị nào có nhiều sản phẩm và có nhiều nhà khoa học (Chất lượng cao, GS, PGS theo tiêu chuẩn mới) thì sẽ được ưu tiên kinh phí cho hoạt động KHCN hoặc tạo điều kiện hỗ trợ để tham gia đấu thầu các nhiệm vụ, đề tài cấp nhà nước, các quỹ khoa học công nghệ…

VietNamNet có cuộc trao đổi với Thứ trưởng Bộ GD-ĐH Bùi Văn Ga về hoạt động nghiên cứu khoa học trong các trường đại học.

Phóng viên: Hoạt động KHCN trong các trường đại học những năm qua đã đạt được kết quả gì, thưa ông?

Thứ trưởng Bùi Văn Ga: Trong những năm qua hoạt động KHCN đã đạt được nhiều thành tích nhất định, góp phần đào tạo ra đông đảo đội ngũ các nhà khoa học và nhân lực KHCN làm trong các ngành và lĩnh vực khác nhau.

Nhiều kết quả nghiên cứu được ứng dụng trong thực tiễn về phát triển sản phẩm công nghệ quốc gia, sản phẩm công nghệ cao và thúc đẩy phát triển KHCN vùng và tiềm lực KHCN của quốc gia.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bùi Văn Ga. Ảnh: Lê Văn.

Nhiều công trình công bố trong nghiên cứu cơ bản đã được giải thưởng cao về KHCN như giải thưởng Tạ Quang Bửu, Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh.. của các nhà Khoa học thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại Quy Nhơn (PGS.TSKH Nguyễn Sum), Đại học Quốc gia TP.HCM (GS.TS Phan Thanh Sơn Nam), GS. Phan Huy Lê; GS Nguyễn Hữu Đức (ĐHQG Hà Nội), PGS.TS Trần Thanh Hải (Trường ĐH Mỏ-Địa chất)…

Một số công trình trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của vùng biên giới miền núi như Quy hoạch tổng thể Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng văn Hà Giang của PGS. TS. Vũ Văn Tích (ĐHQG Hà Nội).

- Hoạt động nghiên cứu KHCN còn có những hạn chế gì, thưa ông?

- Hoạt động KHCN trong các cơ sở giáo dục đại học vẫn còn một số hạn chế. Điều này chủ yếu là do sự quan tâm và nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động KHCN trong các trường đại học của các lãnh đạo các trường chưa cao.

Bên cạnh đó, tiềm lực KHCN của các trường đại học quá yếu và mỏng, trong một thời gian dài không được đầu tư, thiếu quy hoạch đồng bộ, hiện trạng hạ tầng KHCN của các trường đại học chỉ dừng lại ở nghiên cứu cơ sở, cơ bản, thiếu các vườn ương công nghệ, thiếu các trung tâm sản xuất thử nghiệm và thiếu các khu thương mại hóa sản phẩm KHCN như các trường đại học trên thế giới.

Cách thức tổ chức hoạt động KHCN trong các trường đại học còn mang nặng tính thủ tục hành chính và quy trình, chưa gắn với sản phẩm đầu ra, chưa gắn với đồi hỏi thực tiễn của doanh nghiệp. Các quy trình thủ tục đang chỉ dừng lại giữa nhà khoa học và các nhà quản lý.

Cuối cùng cũng phải nói đó là động lực nghiên cứu khoa học của các nhà giáo, nhà khoa học trong các trường đại học chưa cao. Họ vẫn chưa tập trung nhiều cho hoạt động đổi mới sáng tạo, còn tập trung nhiều cho công tác giảng dạy.

- Bộ GD-ĐT có kế hoạch gì trong việc thúc đẩy hoạt động nghiên cứu KHCN trong các trường đại học trong thời gian tới không, thưa ông?

- Bộ trưởng Phù Xuân Nhạ đã có những chỉ đạo sát sao, đề ra các giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy hoạt động KHCN trong thời gian tới như sau.

Về cơ chế chính sách chung, sắp tới, Bộ GD-ĐT sẽ thay đổi cơ chế phân bổ và quản lý ngân sách sự nghiệp KHCN trên tinh thần tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học và sản phẩm đầu ra.

Đơn vị nào có nhiều sản phẩm và có nhiều nhà khoa học (Chất lượng cao, GS, PGS theo tiêu chuẩn mới) thì sẽ được ưu tiên kinh phí cho hoạt động KHCN hoặc tạo điều kiện hỗ trợ để tham gia đấu thầu các nhiệm vụ, đề tài cấp nhà nước, các quỹ khoa học công nghệ…

Nghiên cứu đề xuất việc cho phép các nhà khoa học và các cơ sở giáo dục đại học được tham gia sở hữu các tổ chức nghiên cứu KHCN ở các trường thông qua góp vốn, quy trình công nghệ và tài sản trí tuệ, từng bước hướng tới tự chủ đại học thông qua hoạt động KHCN.

Bộ GD sẽ thành lập quỹ hỗ trợ nghiên cứu khoa học trong các trường ĐH. Ảnh: Lê Văn.

Về đầu tư phát triển KHCN, sắp tới Bộ GD-ĐT sẽ triển khai khảo sát giá tiềm lực KHCN của các cơ sở giáo dục đại học, tiến hành đầu tư phát triển tiềm lực KHCN của các trường đại học quan trọng và điểm, hướng tới hỗ trợ các trường tự chủ đại học dựa vào hoạt động KHCN thông qua phát triển sản phẩm từ các chương trình nghiên cứu ứng dụng và triển khai với doanh nghiệp và các ngành kinh tế.

Bộ GDĐT cũng sẽ chủ trì xây dựng đề án đầu tư nâng cấp tiềm lực KHCN của các trường đại học hỗ trợ tự chủ đại học và phục vụ công tác công nghiệp hóa cho các ngành và địa phương.

Bộ GD-ĐT hình thành Quỹ tài trợ cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng gắn với đào tạo nhân lực chất lượng cao, gắn kết giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục đại học.

Các cơ sở GDĐH có dự án KHCN khả thi gắn với sản phẩm công nghệ ứng dụng thực tiễn, gắn với đạo tạo nhân lực chất lượng cao trên cơ sở hợp tác với Doanh nghiệp có đối ứng sẽ được tài trợ/cho vay không lãi suất.

Thông qua đó cung cấp, phê duyệt nhiệm vụ theo đăng ký sản phẩm đầu ra, và khoán đến sản phẩm cuối cùng theo tinh thần thông tư 27/TTLT-BT-BKHCN đã ban hành.

Bộ cũng sẽ tháo gỡ các rào cản đối với các nhà khoa học và tăng lợi ích trực tiếp cho các nhà khoa học gắn với việc tạo ra sản phẩm có sở hữu trí tuệ của chính các nhà khoa học. Đồng thời tạo cơ chế khuyến khích các cơ sở tăng cường hợp tác quốc tế về KHCN.

Theo Hà Phương/Vietnamnet