Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 02/9 - 08/9/2019

Chủ nhật, ngày 8 tháng 9 năm 2019 | 18:42:13

*Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang căng thẳng; *Thất bại ‘ kép’ của Thủ tướng Anh; *Iran tuyên bố sẽ mở rộng nghiên cứu và phát triển hạt nhân; *Mỹ và ASEAN tiến hành tập trận chung

  1. Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang căng thẳng

Hãng tin Reuters đưa tin từ 11 giờ 1 phút ngày 1/9/2019 (theo giờ Việt Nam), Mỹ và Trung Quốc đã chính thức áp đặt bổ sung thêm thuế quan lên hàng hóa của nhau. Đây là động thái leo thang căng thẳng mới nhất bất chấp việc vòng đàm phán tiếp theo giữa hai nước bắt đầu vào tháng 10.

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung leo thang trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có nhiều dấu hiệu suy thoái. Ảnh: Reuters

Theo đó, Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu áp thế 15% đối với các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc tổng trị giá 125 tỷ USD, trong đó có loa thông minh, tai nghe hồng ngoại Bluetooth và nhiều loại giày dép. Về phía Trung Quốc, nước này bắt đầu áp các mức thuế bổ sung 5% và 10% đối với 1.717 mặt hàng của Mỹ. Trung Quốc cũng áp thuế 5% đối với dầu thô của Mỹ. Các nhà kinh tế tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson có trụ sở tại Washington ước tính, 112 tỷ USD giá trị hàng hóa sẽ bị ảnh hưởng bởi đợt tăng thuế này.

Sau một ngày, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố đã kiện Mỹ lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về việc Mỹ áp thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nước mình. Bộ này cho rằng các hành động áp thuế mới nhất của Mỹ đã vi phạm sự đồng thuận đạt được giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ tại cuộc gặp ở Osaka (Nhật Bản). Tuyên bố nhấn mạnh Trung Quốc sẽ kiên quyết bảo vệ các quyền hợp pháp của mình theo các quy định của WTO.

Ngày 5/9/2019, các trưởng đoàn đàm phán thương mại của Trung Quốc và Mỹ đã nhất trí tiến hành vòng đàm phán thương mại và kinh tế cấp cao lần thứ 13 vào đầu tháng 10 tới tại Washington. Trước vòng đàm phán vào tháng 10 tới, phái đoàn thương mại hai nước sẽ tiến hành các cuộc tham vấn vào giữa tháng 9.

Theo nhận định của Cố vấn Kinh tế Nhà Trắng Larry Kudlow, các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vào đầu tháng 10 tại Washington có thể "nóng lên" và kết quả sẽ khó dự đoán.

Trong khi đó, các chuyên gia lại cho rằng đàm phán trong bối cảnh các lời hứa bị phá vỡ dường như khó đem lại kết quả lạc quan. Hiện chưa có dấu hiệu nào cho thấy một trong hai bên sẽ thay đổi những lập trường đã gây ra sự bế tắc hồi tháng 5 để cùng nhau tìm được sự hòa hợp.

  1. Thất bại ‘ kép’ của Thủ tướng Anh

Tiến trình Anh ra khỏi Liên minh châu Âu (EU) – Brexit, vốn đã được gia hạn 2 lần nhưng vẫn tiếp tục bế tắc bởi quan điểm không nhượng bộ từ cả hai phía, đồng thời khiến nội bộ nước Anh bị chia rẽ sâu sắc giữa “Ở lại” và “Ra đi”; “Ra đi” có thỏa thuận và “Ra đi” không thỏa thuận.

Thủ tướng Anh Boris Johnson (giữa) phát biểu tại cuộc họp Quốc hội ở London, Anh, ngày 4/9. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 5/9/2019, Thủ tướng Anh Boris Johnson tuyên bố ông "thà chết" còn hơn phải trì hoãn kế hoạch đưa Anh rời EU dự kiến vào ngày 31-10 tới. Ông Johnson đưa ra tuyên bố trên trong bối cảnh Hạ viện Anh vừa thông qua một dự luật có thể ngăn cản ông đưa Anh rời EU dù không đạt được thỏa thuận với Brussels, tiếp đó bác bỏ đề xuất của ông về việc tiến hành bầu cử trước thời hạn đề giải quyết bế tắc chính trị.     

Động thái của hạ viện được xem là nỗ lực nhằm ngăn chặn Brexit không thỏa thuận, bởi từ khi nhậm chức Thủ tướng Anh 6 tuần trước, ông Boris Johnson đã nhiều lần tuyên bố kiên quyết đưa nước Anh ra khỏi EU vào ngày 31/10/2019 dù có thỏa thuận hay không. Thủ tướng Johnson gọi dự luật này là “dự luật đầu hàng” khi đã “trói tay” ông, trao cho EU nhiều lợi thế trong đàm phán thỏa thuận Brexit. Ông Johnson đã đe dọa sẽ trục xuất ra khỏi đảng tất cả các nghị sỹ Bảo thủ “nổi loạn” bỏ phiếu ủng hộ đề nghị của phe đối lập.

Về phía EU, tổ chức này đã nhiều lần khẳng định sẽ không đàm phán lại thỏa thuận đã đạt được với cựu Thủ tướng Anh Theresa May hồi tháng 11/2018. EU cũng thừa nhận khả năng cao về việc London ra đi vào ngày 31/10/2019 tới mà không có thỏa thuận nào.

  1. Mỹ và ASEAN tiến hành tập trận chung

Ngày 2/9/2019, cuộc tập trận chung trên biển đầu tiên giữa Hải quân Mỹ và Hải quân Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (AUMX) đã khai mạc tại căn cứ hải quân Sattahip, Thái Lan.

Quang cảnh buổi lễ khai mạc. Ảnh: TTXVN

Cuộc tập trận này diễn ra trong 5 ngày tại khu vực biển Vịnh Thái Lan và ngoài khơi mũi Cà Mau, Việt Nam, với chủ đề “Tăng cường hiểu biết lẫn nhau và năng lực tác chiến hàng hải hỗn hợp” nhằm thúc đẩy an ninh, an toàn hàng hải, tự do hàng hải hàng không và các hoạt động thương mại không bị ngăn trở theo các nguyên tắc được quốc tế công nhận.

Tất cả các nước thành viên ASEAN đều cử lực lượng tham gia. Phía Mỹ cử liên đội tàu khu trục 7 thuộc Hạm đội 7 tham gia diễn tập, trong đó nổi bật nhất là tàu tuần duyên USS Montgomery, được hạ thuỷ vào năm 2016 và là một trong những tàu tuần duyên hiện đại nhất của hải quân Mỹ.

Các quan chức hải quân kỳ vọng cuộc tập trận sẽ giúp tăng cường hợp tác hàng hải giữa Mỹ và ASEAN, trong đó có trao đổi thông tin nhằm bảo vệ khu vực Đông Nam Á tránh khỏi các mối đe dọa trên biển. Tập trận hàng hải đầu tiên giữa ASEAN và Mỹ diễn ra khoảng một năm sau khi các nước thành viên ASEAN lần đầu tiến hành tập trận trên biển với Trung Quốc.

  1. Iran tuyên bố sẽ mở rộng nghiên cứu và phát triển hạt nhân

Tổng thống Iran Hassan Rouhani tuyên bố từ ngày 6/9/2019 nước này sẽ mở rộng nghiên cứu và phát triển hạt nhân.

Tổng thống Iran Hassan Rouhani phát biểu tại một sự kiện ở Tehran ngày 22/8/2019. Ảnh: AFP/TTXVN

Kênh truyền hình Press TV đưa tin, phát biểu tại một cuộc họp báo tối 5/9/2019, Tổng thống Rouhani cho biết Iran sẽ bỡ bỏ tất cả giới hạn về các hoạt động nghiên cứu và phát triển hạt nhân của nước này. Đây là bước đi thứ ba của Iran thu hẹp các cam kết hạt nhân của Tehran trong thỏa thuận hạt nhân ký năm 2015 với Nhóm P5+1.

Theo đó, ông Rouhani đã chỉ thị Tổ chức năng lượng nguyên tử của Iran khởi động ngay lập tức việc nghiên cứu và phát triển, đồng thời từ bỏ tất cả các cam kết về nghiên cứu và phát triển trong thỏa thuận hạt nhân. Ông nêu rõ bước đi tiếp theo của Iran sẽ là nghiên cứu và phát triển các máy ly tâm nhằm đẩy nhanh làm giàu urani.

Trước đó, hồi tháng 7, Iran đã bỏ qua hai cam kết hạt nhân trong thỏa thuận hạt nhân Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA), theo đó, tăng giới hạn làm giàu urani vượt mức 3,67% và lượng urani làm giàu cấp độ thấp vượt ngưỡng 300 kg.

Cũng trong phát biểu, Tổng thống Rouhani cho biết Tehran đã gia hạn thêm 2 tháng để các nước châu Âu tham gia ký kết JCPOA tìm cách cứu vãn thỏa thuận hạt nhân này vì dường như các bên không thể sớm đạt được một kết quả./.

Song Anh (Tổng hợp)/Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam