Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 09-15/3/2020

Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2020 | 12:27:11

* WHO tuyên bố COVID-19 là đại dịch toàn cầu; * Lính Mỹ bắt đầu rút khỏi Afghanistan; * Thổ Nhĩ Kỳ, Nga nhất trí cơ bản về nội dung chi tiết thỏa thuận ngừng bắn ở Idlib; * Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố tiếp tục mở cửa biên giới cho người tị nạn.

  1. WHO tuyên bố COVID-19 là đại dịch toàn cầu

Ngày 11/3 (tối 11/3 theo giờ Việt Nam), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố sự bùng phát của dịch viêm đường hô hấp cấp (COVID-19) do chủng mới của virus Corona (SARS-CoV-2) gây ra là đại dịch toàn cầu.

Tổng Giám đốc WHO chính thức công bố dịch bệnh COVID-19 là đại dịch.

Truyền thông quốc tế dẫn phát biểu trong buổi họp báo tại Geneva của Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nêu rõ: WHO đã chính thức coi sự bùng phát của dịch bệnh COVID-19 hiện nay là "đại dịch toàn cầu". Bằng cách công bố đại dịch COVID-19, WHO đưa COVID-19 vượt lên trên cả các dịch bệnh gây chết người như Ebola ở Congo, Zika năm 2016, và Ebola năm 2014 ở Tây Phi. Những dịch bệnh này đều là trường hợp khẩn cấp quốc tế.

WHO định nghĩa đại dịch toàn cầu là một căn bệnh bùng phát và lây lan trên phạm vi toàn thế giới.

Tại cuộc họp báo, Tổng Giám đốc WHO Ghebreyesus nêu rõ: "Đây là đại dịch đầu tiên do virus Corona gây ra. Việc coi sự bùng phát hiện nay của bệnh COVID-19 là đại dịch không làm thay đổi đánh giá của WHO đối với mối đe dọa của virus SARS-CoV-2, không làm thay đổi những gì WHO đang làm và điều các quốc gia cần phải hành động".

Ông nói: "Trong vòng 2 tuần qua, số ca mắc COVID-19 bên ngoài Trung Quốc đã tăng gấp 13 lần và số quốc gia bị ảnh hưởng tăng gấp 3 lần. Trong những ngày tới và những tuần tới, chúng tôi dự đoán số ca mắc bệnh mới, số người tử vong và số quốc gia bị ảnh hưởng thậm chí sẽ tăng cao hơn nữa... Chúng tôi quan ngại sâu sắc trước mức độ lây lan và sự nghiêm trọng đáng báo động này, cũng như tình trạng thiếu hành động một cách đáng báo động. Chúng tôi đã rung hồi chuông cảnh tỉnh".

Trên thực tế, tính đến 8h30 sáng 15/3, số ca mắc Covid-19 bên ngoài Trung Quốc đại lục là 73.508, chiếm gần một nửa tổng số ca mắc trên toàn thế giới. Dịch bệnh đã lây lan từ Trung Quốc đại lục sang 132 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tổng Giám đốc WHO Ghebreyesus đánh giá "một số quốc gia đang chật vật (đối phó với dịch bệnh) vì thiếu khả năng. Một số nước đang khó khăn vì thiếu nguồn lực và một số nước thì chật vật do thiếu quyết tâm". Ông khuyến cáo các nước cần đưa ra cả những biện pháp giảm nhẹ và ngăn ngừa dịch bệnh, song ngăn ngừa cần phải là "trụ cột chính".

  1.  Lính Mỹ bắt đầu rút khỏi Afghanistan

Quân đội Mỹ rút một phần trong lực lượng 12.000 quân ở Afghanistan theo thỏa thuận hòa bình ký với Taliban. "Mỹ đã cam kết giảm quân số tại Afghanistan từ 12.000 người xuống 8.600 trong vòng 135 ngày theo thỏa thuận hòa bình với Taliban", phát ngôn viên lực lượng Mỹ tại Afghanistan Sonny Leggett cho biết trong thông cáo ngày 9/3.

Binh sĩ Mỹ tuần tra tại căn cứ của quân đội Afghanistan (ANA) ở tỉnh Logar, tháng 7/2018. Ảnh: Reuters.

Mỹ và Taliban ký thỏa thuận hòa bình tại Doha - Qatar ngày 29/2, mang đến hy vọng chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 18 năm tại Afghanistan. Theo thỏa thuận, Taliban lệnh cho các tay súng phiến quân ở Afghanistan dừng tấn công, trong khi quân đội Mỹ rút bớt lực lượng trong vòng 10 ngày sau khi ký thỏa thuận. "Tuy nhiên, chúng tôi vẫn tiếp tục duy trì toàn bộ phương tiện và thẩm quyền quân sự để hoàn thành các mục tiêu, trong đó có chiến dịch chống khủng bố nhằm vào al-Qaeda và phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng tỉnh Khorasan (IS-K)", đại tá Leggett cho biết.

Kế hoạch rút quân khỏi Afghanistan được Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper thông qua hôm 2/3. Khi quân số Mỹ tại Afghanistan giảm xuống còn 8.600, Lầu Năm Góc sẽ tạm ngừng thực thi kế hoạch để đánh giá lại tình hình quốc gia và quyết định có rút quân tiếp hay không. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/3 cho rằng Taliban có thể "áp đảo chính quyền Afghanistan sau khi Mỹ rút quân".

Phát ngôn viên lực lượng Mỹ tại Afghanistan nói, Washington cam kết tôn trọng thỏa thuận hòa bình nhưng sẵn sàng bảo vệ lực lượng của Kabul nếu cần. Quân đội Mỹ ngày 4/3 không kích ngăn chặn các tay súng Taliban tấn công một trạm kiểm soát của Lực lượng An ninh Afghanistan ở tỉnh Helmand.

Mỹ bắt đầu đưa quân tham chiến ở Afghanistan từ tháng 10/2001 để chống lại Taliban. Tuy nhiên, nó đã trở thành cuộc chiến kéo dài nhất của Mỹ, khiến khoảng 2.400 binh sĩ nước này thiệt mạng sau gần 20 năm tham chiến. Hiện Mỹ đang duy trì lực lượng khoảng 12.000 người tại Afghanistan.

  1.  Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố tiếp tục mở cửa biên giới cho người tị nạn

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 11/3 tuyên bố, tiếp tục duy trì việc mở cửa biên giới cho người tị nạn đến khi Liên minh châu Âu (EU) đáp ứng mọi yêu cầu của nước này.

Nhà lãnh đạo Ankara đồng thời cảnh báo, do thời tiết mùa xuân đang ấm lên, dòng người di cư tới châu Âu sẽ không chỉ hạn chế ở Hy Lạp mà sẽ trải rộng ra toàn bộ khu vực Địa Trung Hải. Ngoài ra, ông Erdogan cũng bày tỏ mong muốn đạt được thỏa thuận mới với Brussels trước thềm hội nghị thượng đỉnh EU, dự kiến vào ngày 26/3 tới.

Người di cư tại khu vực tỉnh Edirne, gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ-Hy Lạp ngày 3/3/2020. Ảnh: THX/ TTXVN.

Động thái trên của Thổ Nhĩ Kỳ cho thấy, ý đồ rõ ràng của nước này là nhằm gây áp lực buộc EU hỗ trợ hơn nữa giải quyết cuộc xung đột ở Syria.

Theo thỏa thuận di cư năm 2016, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhất trí ngăn chặn dòng người di cư để đổi lấy 6 tỷ euro (khoảng 6,8 tỷ USD) tiền hỗ trợ từ phía EU. Tuy nhiên, Ankara cho biết đã không nhận được toàn bộ số tiền trên, trong khi các cam kết khác, kể cả các quy định thương mại và thị thực, cũng không được thực thi.

Tình hình tại biên giới Thổ Nhĩ Kỳ - Hy Lạp đã trở nên căng thẳng sau khi Ankara hôm 28/2 bất ngờ tuyên bố mở cửa biên giới cho người di cư tìm đường đến châu Âu. Kể từ đó, hàng chục nghìn người di cư đã đổ về khu vực này nhằm tìm cách đến được "miền đất hứa".

  1.  Thổ Nhĩ Kỳ, Nga nhất trí cơ bản về nội dung chi tiết thỏa thuận ngừng bắn ở Idlib

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Reuters.

Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ ngày 12/3 đưa tin, giới chức Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đã phần lớn nhất trí với một thỏa thuận về nội dung chi tiết lệnh ngừng bắn ở tỉnh Idlib - Tây Bắc Syria trong cuộc đàm phán ở thủ đô Ankara.

Mặc dù vậy, một ngày trước đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan tuyên bố nước này sẽ không kiềm chế các hành động quân sự, thậm chí còn thực hiện mạnh mẽ hơn tại Idlib nếu những cam kết về lệnh ngừng bắn vừa đạt được với Nga không được thực thi. Ông khẳng định ưu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ là bảo đảm an toàn cho 12 trạm giám sát mà Ankara thiết lập trong khu vực. Do đó, nếu xảy ra bất kỳ cuộc tấn công nào dù là nhỏ nhất nhằm vào các mục tiêu trên, Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ sẵn sàng đáp trả mà còn đáp trả một cách mạnh mẽ.

Theo thông tin mới nhất, cuối tuần này, binh sĩ Nga và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiến hành cuộc tuần tra chung dọc đường cao tốc M4. Ngoài ra, 2 bên cũng sẽ thiết lập các trung tâm phối hợp chung có nhiệm vụ cùng xử lý tình hình. 

Tình hình tại Idlib gần đây leo thang nghiêm trọng, khi Thổ Nhĩ Kỳ gia tăng các hoạt động quân sự chống quân đội chính quyền Syria được Nga ủng hộ sau khi hàng chục binh sĩ nước này thiệt mạng trong các vụ không kích hồi cuối tháng 2, mà Ankara quy trách nhiệm cho Damascus. Căng thẳng leo thang làm dấy lên nguy cơ xảy ra đụng độ toàn diện giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Syria.  

Song Anh (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN