Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 1-8/11/2021

Chủ nhật, ngày 7 tháng 11 năm 2021 | 17:53:49

* Hội nghị COP26 về biến đổi khí hậu; * Nhiều quốc gia phê chuẩn RCEP, "siêu hiệp định" sắp có hiệu lực * WHO cấp phép sử dụng vaccine thứ 8 ngừa COVID-19; * Đan Mạch bắt giữ tàu nghiên cứu của Nga.

1. Hội nghị COP26 về biến đổi khí hậu

COP26 diễn ra tại thành phố Glasgow – Scotland - Vương quốc Anh từ ngày 31/10-12/11/2021 (Ảnh: COP26)

Hội nghị lần thứ 26 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26) đã chính thức khai mạc ở Glasgow (Vương quốc Anh). Hội nghị kéo dài 2 tuần đầu tháng 11, giữa giai đoạn tình hình khí hậu trái đất đang báo động hơn bao giờ hết.

Theo cảnh báo của Liên Hợp quốc và giới khoa học, nếu các Chính phủ trên thế giới không hành động quyết liệt nhằm cắt giảm mức khí thải ngay lập tức, phần lớn trái đất sẽ hứng chịu thảm họa khí hậu trong tương lai không xa. Tình trạng nước biển dâng, sóng nhiệt kéo dài và nghiêm trọng, ngày càng nhiều giống loài tuyệt chủng là hậu quả rõ rệt vài năm qua.

Trên thực tế, khí thải gây nóng lên toàn cầu vẫn tăng nhanh hơn dự kiến, đạt mức kỷ lục trong năm nay bất chấp đợt giảm ngắn ngủi trong năm 2020 vì đại dịch. Trước thềm khai mạc COP26, Thủ tướng Anh Boris Johnson kêu gọi thế giới cần hành động ngay lập tức trước khi quá muộn, đồng thời nhấn mạnh rằng, đây là “bước ngoặt của nhân loại”.

Ngày 2/11, lãnh đạo của hơn 100 quốc gia đã đạt được thỏa thuận ngăn chặn và đảo ngược nạn phá rừng vào năm 2030 trong khuôn khổ COP26. Các nước này đại diện cho hơn 85% rừng toàn cầu. Cam kết được hỗ trợ bởi hơn 19 tỷ USD trong các quỹ công và tư cho kế hoạch được sự ủng hộ từ nhiều nước như Brazil, Trung Quốc, Colombia, Congo, Indonesia, Nga và Mỹ.

Thủ tướng nước chủ nhà Boris Johnson đã ca ngợi thỏa thuận này trong phát biểu khởi động cuộc họp về rừng và sử dụng đất tại Hội nghị COP26. Ông khẳng định, thỏa thuận sẽ giúp cộng đồng quốc tế hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C vào năm 2030 so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Đến ngày 3/11, hơn 80 nước, trong đó có Mỹ, liên minh châu Âu đã cam kết cắt giảm 30% lượng khí thải methane vào năm 2030. Đây được xem là một trong những cam kết khí hậu quan trọng nhất cho đến nay tại Hội nghị COP26, hướng tới mục tiêu trung hòa khí thải vào năm 2050.

"Một trong những điều quan trọng nhất mà chúng ta có thể làm từ nay đến năm 2030 để giữ được nhiệt độ tăng trong 1,5°C là giảm lượng khí thải methane càng sớm càng tốt", Tổng thống Mỹ Joe Biden đề cập đến mục tiêu trọng tâm của Thỏa thuận Paris 2015. Ông gọi đây là một "cam kết thay đổi cuộc chơi" bao gồm các quốc gia chịu trách nhiệm cho khoảng một nửa lượng khí methane toàn cầu.

Một một tiêu chí khác để đánh giá mức độ thành của COP26 là thích ứng tài chính đối với biến đổi khí hậu, cụ thể là việc các quốc gia phát triển thực hiện cam kết huy động 100 tỷ USD/năm, từ 2020-2025, để giúp các nước đang phát triển trong cuộc chiến này. Đây được coi là chủ đề phức tạp, nhạy cảm. Trên thực tế, các nước phát triển đã không đạt được mục tiêu huy động nguồn tài chính trong năm 2020, thiếu khoảng 20 tỷ USD, và cũng rất khó đạt được mục tiêu đã đề ra từ nay đến hết năm 2023. Cam go sẽ còn lớn hơn, khi một số quốc gia đang phát triển tại COP26 yêu cầu khoản đóng góp, hỗ trợ đó sau năm 2030 phải là 1.300 tỉ USD/năm.

Thủ tướng Phạm Minh Chính dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị COP26. Đây là dịp để Việt Nam thể hiện mạnh mẽ thông điệp trách nhiệm, chủ động, tích cực trong tham gia xử lý thách thức chung toàn cầu về BĐKH; giúp cộng đồng quốc tế hiểu rõ chủ trương, quyết tâm và nỗ lực cũng như những khó khăn, thách thức của Việt Nam trong ứng phó với biến đổi khí hậu.

2. Nhiều quốc gia phê chuẩn RCEP, "siêu hiệp định" sắp có hiệu lực

RCEP là một Hiệp định thương mại tự do được ký kết vào tháng 11/2020 giữa 10 quốc gia thành viên ASEAN là Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam và 5 đối tác của ASEAN gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Australia, New Zealand và Hàn Quốc.

RCEP được ký kết giữa 10 quốc gia ASEAN và 5 đối tác gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Australia, New Zealand và Hàn Quốc. (Ảnh: freshplaza.com)

RCEP sẽ tạo ra một thị trường thương mại và đầu tư lớn nhất thế giới, bao gồm 15 quốc gia với dân số gần 2,3 tỷ người và Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là 28.500 tỷ USD trong năm 2020. Giá trị thương mại của các nước tham gia RCEP cũng đã đạt hơn 10.700 tỷ USD, tương đương 30,3% tổng giá trị thương mại trên toàn cầu vào năm ngoái. Theo quy định, Hiệp định này sẽ có hiệu lực 60 ngày sau khi được ít nhất 6 quốc gia thành viên ASEAN và 3 đối tác phê chuẩn.

Tính đến nay, Ban Thư ký Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã nhận được văn kiện phê chuẩn từ 6 quốc gia thành viên, bao gồm Brunei, Campuchia, Lào, Singapore, Thái Lan và Việt Nam cũng như từ 4 quốc gia ký kết là Australia, Trung Quốc, Nhật Bản và New Zealand. Điều này có nghĩa là Hiệp định RCEP sẽ chính thức có hiệu lực vào ngày 1/1/2022.

Trong thông báo ngày 3/11, ông Phil Twyford - Bộ trưởng Thương mại và tăng trưởng xuất khẩu New Zealand - cũng cho biết, việc New Zealand phê chuẩn RCEP vào ngày 2/11 cùng với Australia đã kích hoạt hiệp định thương mại tự do lớn nhất thế giới có hiệu lực và đẩy nhanh hơn nữa quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19 của quốc gia này.

Trong một tuyên bố hôm 2/11, Tổng Thư ký ASEAN Dato Lim Jock Hoi nhấn mạnh: “Quá trình phê chuẩn khẩn trương của các quốc gia ký kết phản ánh trung thực cam kết mạnh mẽ đối với hệ thống thương mại đa phương công bằng và cởi mở, vì lợi ích của người dân trong khu vực và trên thế giới. Việc thực thi RCEP bắt đầu từ ngày 1/1 năm tới sẽ tạo động lực to lớn cho các nỗ lực phục hồi kinh tế hậu đại dịch COVID-19”.

3. WHO cấp phép sử dụng vaccine thứ 8 ngừa COVID-19

Ngày 3/11, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thông báo đã cấp phép sử dụng khẩn cấp vaccine COVID-19 do công ty Bharat Biotech (Ấn Độ) phát triển có tên là Covaxin. Đây là vaccine thứ 8 được WHO phê chuẩn khẩn cấp, trong bối cảnh số ca nhiễm COVID-19 mới trên toàn cầu đang có dấu hiệu tăng trở lại.

Vaccine Covaxin của Ấn Độ vừa được WHO cấp phép sử dụng khẩn cấp. (Ảnh: financialexpress.com)

Covaxin là vaccine đầu tiên do Ấn Độ sản xuất được đưa vào danh sách sử dụng khẩn cấp của WHO, mở đường cho hàng triệu người trên khắp thế giới được tiếp cận với vaccine, đặc biệt tại các nước nghèo. Việc Covaxin được WHO cấp phép cũng có nghĩa rằng, hàng triệu người dân Ấn Độ đã được tiêm vaccine này sẽ có thể nhập cảnh vào nước ngoài một cách dễ dàng hơn.

Trước khi được WHO cấp phép sử dụng khẩn cấp, vaccine Covaxin đã được phê chuẩn tại Ấn Độ từ tháng 1/2021 - thời điểm thử nghiệm lâm sàng vaccine đang được thực hiện ở giai đoạn 3. Bharat Biotech sau đó đã công bố các dữ liệu cho thấy vaccine Covaxin có hiệu quả khoảng 78% trong phòng ngừa virus SARS-CoV-2.

Tháng trước, vaccine Covaxin đã được Nhóm chuyên gia tư vấn chiến lược về tiêm chủng (SAGE) của WHO xem xét nhằm đưa ra các chính sách cụ thể và khuyến nghị sử dụng vaccine. Theo khuyến cáo của SAGE, vaccine Covaxin cần được tiêm 2 liều cách nhau 4 tuần, đối với nhóm tuổi trên 18.

Như vậy, Covaxin là vaccine phòng COVID-19 thứ 8 được WHO cấp phép sau các loại vaccine gồm: Pfizer/BioNTech, AstraZeneca của Oxford, AstraZeneca của Viện huyết thanh Ấn Độ, Janssen, Moderna, Sinopharm/BBIP và Sinovac. Việc WHO bổ sung thêm ứng cử viên vào danh sách các loại vaccine được sử dụng khẩn cấp cũng đồng nghĩa rằng thế giới được trao thêm công cụ trong cuộc chiến chống đại dịch.

4. Đan Mạch bắt giữ tàu nghiên cứu của Nga

Theo đại sứ quán Nga tại Copenhagen, các nhà chức trách Đan Mạch vừa bắt giữ một tàu nghiên cứu của Nga, đồng thời thu giữ các tài liệu của tàu này.

Hãng thông tấn RIA hôm 5/11 dẫn nguồn tin từ đại sứ quán Nga cho biết, có tổng cộng 61 người có mặt trên tàu.

Tàu Akademik Ioffe. Ảnh: Perild.

Tàu Akademik Ioffe của Viện Đại dương học Shirshov trực thuộc Viện hàn lâm khoa học Nga, đã bị bắt giữ vào ngày 1/11 khi đang tiếp nhiên liệu tại cảng Skagen. Việc bắt giữ tàu Akademik Ioffe được triển khai như một biện pháp tạm thời theo khiếu nại của bên thứ 3 liên quan đến các hoạt động trước đây của tàu này.

Đại sứ quán Nga xác nhận, tàu treo cờ Nga, thuộc sở hữu của Liên bang Nga và được Viện Đại dương học Shirshov sử dụng cho các mục đích khoa học. Hiện hải quân và Bộ Ngoại giao Đan Mạch chưa đưa ra bất cứ bình luận nào về vụ việc.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)