Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 11-17/1/2021

Chủ nhật, ngày 17 tháng 1 năm 2021 | 18:10:57

* Mỹ tăng cường cáo buộc COVID-19 có thể ‘thoát’ từ phòng thí nghiệm Trung Quốc; * Nga quyết định rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở; * Palestine chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử đầu tiên sau 15 năm; * Hàn Quốc nỗ lực tìm giải pháp cho xung đột lịch sử với Nhật Bản.

1. Mỹ tăng cường cáo buộc COVID-19 có thể ‘thoát’ từ phòng thí nghiệm Trung Quốc

Theo hãng tin Bloomberg, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 15/1 (giờ địa phương) cho biết, họ đã có thông tin mới cho thấy đại dịch COVID-19 có thể xuất phát từ một phòng thí nghiệm của Trung Quốc chứ không phải do tiếp xúc với động vật nhiễm virus. Đây là động thái mới nhất trong nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm gây áp lực với Bắc Kinh về vấn đề nguồn gốc của virus SARS-CoV-2, gây bệnh COVID-19.

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc làm việc bên trong Viện Virus học Vũ Hán. Ảnh: Daily Mail

Cụ thể, tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, họ đã nắm được bằng chứng mới cho thấy các nhà nghiên cứu tại Viện Virus học Vũ Hán đã mắc bệnh vào mùa Thu năm 2019, trước khi phát hiện ca lây nhiễm đầu tiên ở cùng thành phố. Các nhà nghiên cứu này xuất hiện những triệu chứng phù hợp với triệu chứng của COVID-19 hoặc các bệnh theo mùa thông thường.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng, sự thiếu minh bạch của Trung Quốc về nguồn gốc đại dịch trong hơn 1 năm qua, cũng như nỗ lực che giấu những thiếu sót ban đầu trong phản ứng của nước này với dịch bệnh đã khiến khó đưa ra kết luận rõ ràng. Tuy nhiên, bản tuyên bố ngắn gọn, không có chữ ký, của Bộ Ngoại giao Mỹ lại không cung cấp dữ liệu nào để chứng minh cho các tuyên bố của họ. 

Động thái trên diễn ra khi chỉ còn không đầy 1 tuần là nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump kết thúc.

“Virus có thể xuất hiện tự nhiên khi con người tiếp xúc với động vật nhiễm bệnh, lây lan ra theo mô hình phù hợp với một dịch bệnh tự  nhiên. Ngoài ra, một tai nạn trong phòng thí nghiệm có thể gây ra một ổ dịch tự nhiên nếu sự tiếp xúc ban đầu chỉ bao gồm một số cá nhân, cộng với hiện tượng nhiễm virus không có triệu chứng”, tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.

Cơ quan này không tiết lộ họ đã thu thập thông tin mới về nguồn gốc dịch bệnh từ phòng thí nghiệm như thế nào. Theo Bloomberg, Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ đã từ chối yêu cầu bình luận thêm về tuyên bố trên.

Trong khi đó, Trung Quốc đã nhiều lần bác bỏ cáo buộc rằng virus SARS-CoV-2 có thể xuất hiện từ phòng thí nghiệm.

2. Nga quyết định rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở

Theo Reuters, ngày 15/1, Bộ Ngoại giao Nga thông báo nước này sẽ xúc tiến thủ tục rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, vốn cho phép các máy bay do thám không có vũ trang bay trên lãnh thổ những quốc gia thành viên. Lý do được chính quyền Moscow đưa ra là các bên thiếu tiến bộ trong việc duy trì hiệp ước sau sự ra đi của Washington hồi cuối năm ngoái cũng như việc các bên khác không ủng hộ những đề xuất của Nga để thực hiện trong các điều kiện mới. Bộ Ngoại giao Nga cũng cho biết, phía Moscow sẽ bắt đầu xúc tiến các thủ tục trong nước trước khi chính thức thông báo tới các nước thành viên của hiệp ước.

Tiêm kích F-22 Raptor của Mỹ (trên) và máy bay ném bom Tu-95 của Nga bay trên không phận quốc tế giữa hai nước trong một hoạt động giám sát thuộc Hiệp ước Bầu trời mở. Ảnh: NORAD

Ngay sau tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga, Người phát ngôn của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Piers Kazalet cho rằng, việc cả Mỹ và Nga cùng rời khỏi sẽ làm suy yếu tầm ảnh hưởng của Hiệp ước Bầu trời mở trong khu vực; đồng thời cho biết thêm, các đồng minh NATO vẫn cam kết đối thoại với Nga về vấn đề kiểm soát vũ khí trong thời gian tới. Cùng lúc, Bộ Ngoại giao Đức bày tỏ lấy làm tiếc về việc Nga thông báo chuẩn bị rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở, cho rằng đây là bước thụt lùi lớn đối với cấu trúc kiểm soát vũ khí toàn cầu và có những tác động rất cụ thể đối với an ninh, lòng tin ở khu vực Bắc bán cầu. Trong khi đó, Ngoại trưởng Na Uy Ine Eriksen Soreide cho rằng, Hiệp ước Bầu trời mở đã đóng góp rất nhiều trong việc giảm thiểu rủi ro và bảo đảm an ninh chung. Theo bà Soreide, Oslo sẽ thảo luận với các thành viên còn lại về cách thức duy trì hiệp ước trong tương lai.

Có thể nói, đi cùng với việc Nga và Mỹ tự gạch tên mình khỏi Hiệp ước Bầu trời mở chính là sự rạn nứt ngày càng khó cứu vãn trong quan hệ song phương về kiểm soát vũ khí. Động thái trên được Nga công bố vài ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden trong bối cảnh dư luận quốc tế đang lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới sắp bắt đầu bởi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) - thỏa thuận vũ khí hạt nhân lớn cuối cùng mà Moscow ký với Washington năm 2010 sẽ hết hạn vào tháng 2 tới đây. Về phần mình, ông Biden tuyên bố muốn gia hạn thỏa thuận, nhưng chưa rõ thời hạn kéo dài cụ thể là bao lâu.

3. Palestine chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử đầu tiên sau 15 năm

Hôm 10/1, Ủy ban Bầu cử Trung ương Palestine (PCEC) cho biết, cơ quan này đã bắt đầu các cuộc họp mang tính kỹ thuật để chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của Palestine sau 15 năm bị gián đoạn.

Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas. Ảnh: AFP/TTXVN

Trong một tuyên bố, PCEC cho biết Chủ tịch của Ủy ban này - ông Hana Nasser đã triệu tập một cuộc họp trực tuyến  với các thành viên của ủy ban ở Dải Gaza để thảo luận về những diễn biến mới nhất liên quan kế hoạch tổ chức bầu cử tổng thống và cơ quan lập pháp.  

Trước đó, tại cuộc gặp với Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas tại Ramallah tối 9/1, ông Nasser đã đề xuất với Tổng thống Abbas một số thời điểm được cho là phù hợp để tổ chức cuộc tổng tuyển cử, theo đó ông lưu ý rằng sau khi Tổng thống ban hành sắc lệnh phù hợp sẽ cần một khoảng thời gian 120 ngày chuẩn bị để tổ chức bầu cử.

Trong khi đó, Giám đốc điều hành của PCEC - ông Hisham Kuhail cho biết, Tổng thống Abbas sẽ ban hành một gói sắc lệnh tổng thống ấn định thời điểm tổ chức các cuộc bầu cử tổng thống và lập pháp cũng như ngày bỏ phiếu bầu Hội đồng Dân tộc Palestine (cơ quan lập pháp của Tổ chức Giải phóng Palestine - PLO).

Tại một cuộc họp với phái đoàn PCEC tối 9/1, Tổng thống Abbas đã đồng ý ban hành các sắc lệnh về tổ chức bầu cử trước ngày 20/1. 

Sau khi ban hành các sắc lệnh, ông Abbas sẽ mời đại diện các phe phái Palestine thảo luận về các cơ chế nhằm vượt qua những trở ngại liên quan tới việc tổ chức bầu cử ở Jerusalem và những thách thức mà phía Israel có thể tạo ra.

Trước đó, ngày 2/1, lãnh đạo của phong trào Hồi giáo vũ trang Hamas hiện kiểm soát Dải Gaza - ông Ismail Haniyeh đã gửi thư tới Tổng thống Abbas, trong đó khẳng định Hamas sẵn sàng chấm dứt tình trạng chia rẽ nội bộ và tổ chức cuộc tổng tuyển cử.

Lần gần đây nhất Palestine tiến hành bầu cử cơ quan lập pháp là vào năm 2006, trong đó Hamas giành được số ghế áp đảo. Trong khi đó, cuộc bầu cử tổng thống gần đây nhất của Palestine diễn ra vào tháng 1/2005, sau khi nhà lãnh đạo Yasser Arafat qua đời vào tháng 11/2004. Ông Abbas đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử này.

Liên quan tình hình Palestine, truyền thông Ai Cập ngày 10/1 đưa tin cuộc họp nhóm “Bộ Tứ” gồm ngoại trưởng các nước Ai Cập, Pháp, Đức và Jordan dự kiến sẽ diễn ra tại thủ đô Cairo trong ngày 11/1, thảo luận về nỗ lực khôi phục tiến trình hòa bình giữa Israel và Palestine.

Phóng viên TTXVN tại Cairo dẫn nguồn tin trên cho biết, Đại sứ quán Đức tại Ai Cập cũng như Bộ Ngoại giao Jordan đã xác nhận Ngoại trưởng của 2 nước này tới thủ đô Cairo tối 10/1 để tham gia cuộc họp nhóm "Bộ Tứ". Chủ đề của cuộc họp ngày 11/1 tập trung vào tiến trình hòa bình Trung Đông cũng như phương thức thúc đẩy các thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và 4 quốc gia Arab.

4. Hàn Quốc nỗ lực tìm giải pháp cho xung đột lịch sử với Nhật Bản

Theo hãng tin Yonhap, ngày 17/1, tân Đại sứ Hàn Quốc tại Nhật Bản, ông Kang Chang-il đã nhấn mạnh cam kết tìm kiếm các giải pháp chính trị để giải quyết một loạt xung đột lịch sử giữa 2 nước và thúc đẩy quan hệ song phương “hướng tới tương lai”.

Ông Kang đưa ra cam kết trên trong cuộc gặp trực tuyến với báo giới trước khi chính thức nhậm chức trong tuần này, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Seoul và Tokyo về phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Hàn Quốc yêu cầu Chính phủ Nhật Bản bồi thường cho các nạn nhân từng là nô lệ tình dục thời chiến.

Ông Kang nhấn mạnh: “Đối với các cuộc xung đột lịch sử, chúng ta cần tập trung thảo luận và tìm kiếm các giải pháp chính trị. Trong khi làm điều đó, chúng ta nên thúc đẩy kế hoạch thiết lập mối quan hệ hướng tới tương lai để tạo ra một tương lai cùng nhau tồn tại và thịnh vượng”.

Quan chức Hàn Quốc cũng lưu ý rằng quan hệ song phương đang ở mức “tồi tệ nhất” kể từ khi Seoul và Tokyo bình thường hóa quan hệ theo một hiệp ước hồi năm 1965.

Song Anh (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT HNB VN