Tâm điểm báo chí

Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 13-19/12/2021

* Hội nghị chống tham nhũng của Liên Hợp quốc nhất trí về 8 nghị quyết; * Nga chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở; * Nga nêu điều kiện giảm căng thẳng, Mỹ và NATO thẳng thừng bác bỏ; * Tấn công tên lửa nhằm vào Vùng Xanh tại thủ đô Baghdad - Iraq.

1. Hội nghị chống tham nhũng của Liên Hợp quốc nhất trí về 8 nghị quyết

Phiên họp thứ 9 của Hội nghị các quốc gia thành viên (CoSP) tham gia Công ước Liên Hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) được tổ chức tại thành phố nghỉ mát Biển Đỏ của Ai Cập, Sharm El-Sheikh vừa kết thúc ngày 17/12.

https://lh5.googleusercontent.com/1_6y9qxfde-WmTTwzHRclsPEzZLdEyE57W80l_8Zk1lnwy7mVxQkIdG7xWt9zk1OjCbsETZZLbM1H7NDTS5HtldJrKpknR-LS4OxmNsBHuhCBBZlmB0W3GVnielIeou5DTiyBZ11

Hội nghị chống tham nhũng của Liên Hợp quốc tại Sharm El-Sheikh kết thúc. Ảnh: Ahramonline.

Hội nghị đã nhất trí về 8 nghị quyết đề cập đến các chủ đề chính trong cuộc chiến chống tham nhũng, bao gồm quyền sở hữu có lợi trong việc thu hồi tài sản. Các vấn đề chính được đề cập trong các nghị quyết cũng bao gồm tăng cường hợp tác quốc tế, giáo dục và trao quyền cho thanh niên.

Liên Hợp quốc kỳ vọng, Hội nghị cũng sẽ hỗ trợ các nỗ lực nhằm khôi phục lòng tin của công chúng, củng cố các thể chế hiệu quả, thúc đẩy phát triển bền vững, phục hồi một cách toàn vẹn sau đại dịch COVID-19 và đảm bảo ổn định kinh tế, chính trị. Hơn 2.000 người đã tham dự hội nghị trực tiếp hoặc gián tiếp. Hội nghị đã chấp nhận yêu cầu của Mỹ để tổ chức Hội nghị các quốc gia thành viên (CoSP) lần thứ 10, dự kiến ​​vào năm 2023. Hội nghị các quốc gia thành viên (CoSP) tham gia Công ước Liên Hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) là một trong những tổ chức chống tham nhũng lớn nhất thế giới và quy tụ mọi người từ các quốc gia thành viên, quốc hội, các tổ chức liên chính phủ, xã hội dân sự và khu vực tư nhân.

2. Nga chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở

Bộ Ngoại giao Nga ngày 18/12 tuyên bố nước này đã chính thức rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở.

Thông báo của bộ trên nêu rõ: "Nhiều thập kỷ thực hiện hiệu quả hiệp ước cho thấy thỏa thuận này là công cụ củng cố niềm tin và an ninh, tạo thêm cơ hội để đánh giá khách quan và không thiên vị về tiềm năng quân sự và các hoạt động quân sự của các nước tham gia". Theo Bộ Ngoại giao Nga, trong thời gian tham gia Hiệp ước Bầu trời Mở, Nga đã thực hiện 646 chuyến bay và cho phép thực hiện 449 chuyến bay trên lãnh thổ của nước này, trong tổng số 1.580 chuyến bay đã được thực hiện trong khuôn khổ thỏa thuận.

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga cho rằng Mỹ khởi xướng sự sụp đổ của Hiệp ước Bầu trời Mở và phải chịu mọi trách nhiệm về sự đổ vỡ thương lượng. Hiệp ước Bầu trời Mở được ký kết năm 1992 và có hiệu lực từ năm 2002, theo đó cho phép 35 quốc gia thành viên, trong đó có Nga và Mỹ, thực hiện các chuyến bay giám sát trong không phận của nhau, công khai thu thập thông tin về các lực lượng và hoạt động quân sự của nhau theo các hạn ngạch bay đã được thống nhất từ trước. Hiệp ước được xem là một trong những biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Âu sau Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, Nga và Mỹ thường xuyên cáo buộc nhau vi phạm hiệp ước.

Tháng 5/2020, Mỹ đã khởi động tiến trình rút khỏi hiệp ước và đã hoàn tất ngày 22/11/2020. Tháng 1/2021, Nga cũng thông báo khởi động các thủ tục trong nước để rút khỏi hiệp ước. Bộ Ngoại giao Nga cho rằng sau khi Nga và Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở, hiệu quả của hiệp ước này sẽ giảm mạnh, theo đó phạm vi quan sát sẽ thu hẹp khoảng 80% và số nhiệm vụ được lên kế hoạch cho năm 2022 cũng sẽ giảm đáng kể.

3. Nga nêu điều kiện giảm căng thẳng, Mỹ và NATO thẳng thừng bác bỏ

Nga đã đưa ra 8 điều kiện bao gồm yêu cầu Mỹ và các đồng minh ngừng mọi hoạt động quân sự ở Đông Âu và Trung Á trong một đề xuất nhằm thiết lập một thỏa thuận an ninh, giúp hạ nhiệt căng thẳng với phương Tây. Mỹ và NATO đã có những phản ứng với đề xuất của Nga. Dự thảo thỏa thuận 8 điểm gồm phần lớn các vấn đề liên quan đến an ninh, hệ thống hóa một loạt yêu cầu đưa ra dưới nhiều hình thức khác nhau trong những tuần gần đây của quan chức Nga. Nổi bật nhất là yêu cầu NATO cam kết “tự kiềm chế không mở rộng về phía đông, bao gồm kết nạp Ukraine và thêm các nước khác”. Nga cũng hối thúc Mỹ loại bỏ vũ khí hạt nhân ở châu Âu; đồng thời rút lực lượng khỏi Ba Lan và các nước vùng Baltic, tham vấn trước khi tổ chức các cuộc tập trận ở khu vực sát biên giới Nga…

Ukraine đã cho phép quân đội sử dụng tên lửa Javelin “phòng thủ” trước xe tăng Nga. Ảnh: people.com.cn.

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov cho biết: “Đề xuất của Nga giải quyết các khía cạnh khác nhau của tình hình đáng báo động ở châu Âu, các nước NATO và Đông Âu. Đối với chúng tôi, điều quan trọng là phải tuân theo cách tiếp cận cũng như cung cấp giải pháp toàn diện đảm bảo an ninh cho nước Nga”. Nga cũng tuyên bố sẵn sàng tổ chức các cuộc đàm phán an ninh với Mỹ sớm nhất ngay trong hôm 18/12. Tuy nhiên, một số quan chức NATO đã lên tiếng bác bỏ một số đề xuất của Nga.

Tổng thư ký NATO Jens Stontenberg từ chối đáp ứng đề nghị của Nga là loại bỏ khả năng kết nạp Ukraine: “Chúng tôi sẵn sàng ngồi xuống đối thoại nhưng sẽ không bao giờ thỏa hiệp về quyền của những quốc gia có chủ quyền như Ukraine trong việc lựa chọn con đường của riêng mình và trên nguyên tắc, chỉ có Ukraine và 30 nước thành viên NATO mới có quyền quyết định khi nào thì Ukraine sẵn sàng gia nhập liên minh”.

Trong khi đó, Mỹ cho biết đã nhận các đề xuất từ Nga để bắt đầu đàm phán và đang thảo luận với đồng minh cũng như đối tác ở châu Âu. Các quan chức Mỹ nhận định, có một số điều kiện trong văn kiện mà chính người Nga biết là sẽ không thể được chấp nhận. Tuyên bố cởi mở đối thoại ngoại giao về những lo ngại an ninh của Nga, nhưng các quan chức Mỹ nhấn mạnh bất kỳ cuộc thảo luận nào cũng sẽ bao gồm những lo ngại an ninh của NATO  đối với Nga.

4. Tấn công tên lửa nhằm vào Vùng Xanh tại thủ đô Baghdad - Iraq

Các lực lượng an ninh Iraq cho biết rạng sáng 19/12, 2 quả tên lửa Katyusha đã nhắm tới Vùng Xanh ở thủ đô Baghdad - nơi có trụ sở của Đại sứ quán Mỹ.

Tuyên bố của các lực lượng an ninh Iraq nêu rõ các khẩu đội phòng thủ C-RAM đã đánh chặn được quả tên lửa thứ nhất, trong khi quả tên lửa thứ hai đã rơi xuống một bãi đất trống và phá hủy hai phương tiện. Cho đến nay, vẫn chưa có tổ chức nào nhận đã thực hiện vụ tấn công này.

Khói bốc lên sau một cuộc tấn công tại Vùng Xanh ở thủ đô Baghdad - Iraq. Ảnh: AFP/TTXVN

Vụ tấn công mới nhất này xảy ra sau khi Iraq tuần này tuyên bố liên quân quốc tế chống các phần tử thánh chiến do Mỹ đứng đầu kết thúc “sứ mệnh chiến đấu” trên lãnh thổ của nước này. Tuy nhiên, khoảng 2.500 binh sĩ Mỹ và 1.000 binh sĩ của liên quân này được triển khai tại Iraq sẽ vẫn đồn trú tại đây để thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, cố vấn và hỗ trợ quân đội Iraq.

Trong những tháng gầy đây, đã xảy ra hàng loạt vụ nã tên lửa hoặc ném bom bằng máy bay không người lái nhằm mục tiêu vào các binh sĩ cũng như nhằm hủy hoại nhiều tài sản của Mỹ tại Iraq. Rất hiếm khi các đối tượng tấn công lộ diện và thừa nhận hành vi tấn công. Lần gần đây nhất vào ngày 31/10, ba quả tên lửa đã bắn trúng một khu dân cư ở Baghdad. Khu vực này nằm gần Vùng Xanh luôn được bảo đảm an ninh nghiêm ngặt do có trụ sở của Đại sứ quán Mỹ và các tòa nhà của Chính phủ Iraq.

S.A (TH)/ Cổng TTĐT HNB VN