Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 13-19/7/2020

Chủ nhật, ngày 19 tháng 7 năm 2020 | 17:24:1

* Mỹ bác bỏ yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông; * WHO: Đại dịch có thể trở nên tồi tệ hơn, nhiều nước đang đi sai hướng; * Lãnh đạo EU nhóm họp thượng đỉnh trực tiếp; * Mỹ đảo ngược quyết định về thị thực đối với sinh viên nước ngoài.

1. Mỹ bác bỏ yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông

Qua một tuyên bố lập trường mà Hãng tin AP cho rằng nó chính thức bác bỏ hầu hết yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông, chính quyền Mỹ đã thay đổi cục diện tranh chấp ở Biển Đông.

Mỹ bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông - 1

Tàu sân bay Mỹ ở Biển Đông. (Ảnh: EPA)

Trong tuyên bố của Ngoại trưởng Mike Pompeo đăng trên trang web Bộ Ngoại giao Mỹ rạng sáng 14/7 (giờ Việt Nam), Washington mở đầu trực diện về quan điểm của họ đối với các yêu sách quá mức của Trung Quốc ở Biển Đông:"Chúng tôi đang làm rõ một điều: các tuyên bố của Bắc Kinh đối với tài nguyên ngoài khơi trên hầu hết Biển Đông là hoàn toàn bất hợp pháp, cũng như chiến dịch bắt nạt của Trung Quốc nhằm kiểm soát chúng".

Ông Pompeo cho biết, Mỹ bác bỏ các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tại các vùng biển xung quanh bãi Tư Chính của Việt Nam, bãi cạn Luconia ở ngoài khơi Malaysia, các vùng biển được coi là nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Brunei và đảo Natuna Lớn thuộc quần đảo Natuna ở ngoài khơi Indonesia.

Ông Pompeo nhấn mạnh, bất kỳ hành động nào của Trung Quốc nhằm quấy nhiễu hoạt động đánh bắt cá hay khai thác dầu mỏ của các nước khác tại các vùng biển này, hoặc tiến hành các hành động như vậy một cách đơn phương, đều bất hợp pháp.

Ngày 15/7, liên quan đến tuyên bố trên của Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng nêu rõ: Hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại Biển Đông là nguyện vọng và mục tiêu chung của các nước ở Biển Đông, khu vực và cộng đồng quốc tế. Việc tôn trọng trật tự pháp lý trên biển và thực thi đầy đủ, thiện chí, trách nhiệm Công ước của Liên hợp quốc (LHQ) về Luật Biển năm 1982 có ý nghĩa quan trọng để thực hiện các mục tiêu đó.

Việt Nam hoan nghênh lập trường của các nước về vấn đề Biển Đông phù hợp với luật pháp quốc tế và chia sẻ quan điểm, như đã nêu trong tuyên bố dịp Hội nghị Cấp cao ASEAN 36, rằng Công ước của LHQ về Luật Biển năm 1982 là khuôn khổ pháp lý điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương.

Việt Nam mong rằng các nước sẽ nỗ lực đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác tại Biển Đông và giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại cùng các biện pháp hòa bình khác theo luật pháp quốc tế vì lợi ích chung, phù hợp với nguyện vọng của các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế. Việt Nam luôn đóng góp tích cực và có trách nhiệm vào quá trình này.

Cũng liên quan vấn đề Biển Đông, Indonesia, Malaysia đã kêu gọi các bên giải quyết tranh chấp dựa trên luật pháp quốc tế; Ấn Độ, Australia tuyên bố ủng hộ tự do hàng hải và thương mại không bị cản trở; Philippines kêu gọi Trung Quốc tuân thủ phán quyết của PCA về Biển Đông.

2. WHO: Đại dịch có thể trở nên tồi tệ hơn, nhiều nước đang đi sai hướng

Người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo rằng, có quá nhiều quốc gia đang đi sai hướng trong đối phó với dịch bệnh COVID-19. WHO dự đoán, cuộc khủng hoảng sức khỏe này sẽ ngày càng tồi tệ .

Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho rằng, đại dịch COVID-19 đang trở nên tồi tệ hơn và mọi thứ sẽ không trở lại trạng thái "bình thường cũ" trong “tương lai gần". Theo ông, virus SARS-CoV-2 vẫn là kẻ thù chung số 1, nhưng "hành động của nhiều chính phủ và người dân không phản ánh điều đó".

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus

Ông Tedros nhận định, nếu chính phủ các nước không thực thi một chiến lược toàn diện nhằm ngăn chặn virus lây lan và người dân không tuân thủ các nguyên tắc cơ bản thì chỉ có một khả năng là dịch bệnh sẽ diễn biến ngày càng tồi tệ hơn.

Tiến sĩ Tedros cho rằng trong khi nhiều quốc gia, đặc biệt là ở Châu Âu và Châu Á, đã kiểm soát được sự bùng phát của dịch bệnh, thì tại các khu vực khác của thế giới dịch bệnh đang trở nên phức tạp hơn. “Chúng ta đang chứng kiến sự gia tăng nguy hiểm các trường hợp nhiễm COVID-19 ở một số quốc gia, các bệnh viện lại đầy ắp bệnh nhân”, ông Tedros cho biết. Mỹ và Brazil là hai quốc gia chiếm phân nửa số ca mắc của thế giới mỗi ngày.

Về tình hình đại dịch trên thế giới,  tính đến 22 giờ ngày 17/7, toàn thế giới ghi nhận tổng cộng hơn 14 triệu ca nhiễm virus SARS-CoV-2 gây bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19, trong đó có 593.899 ca tử vong và 8.322.654 ca phục hồi. Hiện vẫn còn 5.087.639 bệnh nhân đang được điều trị, trong đó có 59.960 bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch. 

Với 3.698.392 triệu ca mắc và 141.150 ca tử vong vì dịch bệnh, Mỹ hiện là quốc gia chịu tác động nặng nề nhất. Tiếp đó là Brazil với 2.015.382 ca nhiễm và 76.846 ca tử vong; Ấn Độ với 1.017.116 ca nhiễm và 25.777 ca tử vong.

3. Lãnh đạo EU nhóm họp thượng đỉnh trực tiếp

Ngày 17/7, các nhà lãnh đạo của 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã nhóm họp tại Brussels, Bỉ với mục tiêu thỏa thuận cho được về ngân sách dài hạn mới của khối và quỹ phục hồi kinh tế. Đây là Hội nghị thượng đỉnh EU trực tiếp đầu tiên kể từ sau đại dịch COVID-19. Các hội nghị thượng đỉnh trực tuyến trước đó đã không giải quyết được vấn đề, kể cả về ngân sách dài hạn, mà lẽ ra đã phải chốt được từ hồi tháng 2 năm nay.

EU họp hội nghị thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên từ khi dịch bùng phát dịch COVID-19

Toàn cảnh hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussels (Bỉ). Ảnh: AFP

Chủ tịch Hội đồng châu Âu (EC) Charles Michel đã đề xuất khoản ngân sách 1.074 tỷ euro để đạt được các mục tiêu dài hạn của EU, cũng như để duy trì kế hoạch phục hồi sau đại dịch. Tuy nhiên, các nước hiện vẫn chưa thể nhất trí nhiều nội dung như có phải hoàn lại ngân sách hỗ trợ hay ngân sách phân bổ cho các dự án xanh.

Vấn đề phức tạp gây tranh cãi nhiều nhất hiện nay là quỹ 750 tỷ Euro để phục hồi kinh tế. Theo đó, Đức đề xuất mỗi quốc gia đóng góp tùy theo quy mô nền kinh tế của mình, sau đó chuyển 2/3 số tiền thu được cho các nước và những ngành bị thiệt hại, bên nhận tiền không phải hoàn lại. Trong khi đó, Áo, Hà Lan, Đan Mạch và Thụy Điển lại phản đối quan điểm này với lập luận rằng phải cho vay, qua đó các nước nhận tiền chi tiêu một cách có trách nhiệm.

4. Mỹ đảo ngược quyết định về thị thực đối với sinh viên nước ngoài

Thẩm phán liên bang Allison Burroughs ngày 14/7 thông báo Mỹ đã hủy quy định gây tranh cãi về việc cấm sinh viên nước ngoài tiếp tục ở lại Mỹ nếu các trường mà họ đang theo học không tổ chức các buổi học trực tiếp trên lớp vào mùa thu này.

Phát biểu tại một phiên điều trần, thẩm phán Burroughs nói rằng "chính phủ đã đồng ý hủy bỏ" quy định này.

Mỹ hủy bỏ quy định gây tranh cãi đối với du học sinh - Ảnh 1.

Khuôn viên Đại học Harvard (Mỹ). Ảnh: AFP

Theo thông báo, Chính phủ Mỹ cùng hai trường là Đại học Harvard và Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã tìm được hướng giải quyết, chính là đảo ngược quyết định mới đây về thị thực đối với sinh viên nước ngoài, cũng như khôi phục trạng thái như trước đó.

Đây cũng được coi là chiến thắng của các trường đại học ở Mỹ sau một tuần phản đối quyết định trên của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Tuần trước, quy định thắt chặt thị thực của chính quyền Tổng thống Trump đã gây ra một làn sóng phản ứng mạnh mẽ từ các nhà làm giáo dục và nhà lập pháp - những người cho biết chính sách mới đe dọa kế hoạch giảng dạy của các trường đại học cũng như cuộc sống của gần 1 triệu sinh viên quốc tế tới Mỹ du học hàng năm.

Ngày 6/7, Cơ quan Hải quan và Thị thực Di trú Mỹ (ICE) thông báo sẽ không cho phép sinh viên nước ngoài ở lại Mỹ nếu toàn bộ học kỳ mùa thu tới của họ được chuyển sang hình thức học trực tuyến. Nếu muốn tiếp tục cư trú hợp pháp tại Mỹ, các sinh viên phải có biện pháp khác như đổi sang một trường giảng dạy trực tiếp. Các trường đại học tại Mỹ có một hệ thống hỗn hợp giữa các lớp trực tuyến và trực tiếp lên lớp) sẽ phải chứng minh rằng sinh viên nước ngoài của mình đến lớp học trực tiếp ngay khi có thể để duy trì quy chế cư trú của họ.

ICE cũng cho biết Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ không cấp thị thực cho các sinh viên đăng ký vào các trường hoặc chương trình học trực tuyến hoàn toàn trong học kỳ mùa thu tới và Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP) sẽ không cho phép các sinh viên này nhập cảnh.

Nhiều công ty công nghệ lớn và doanh nghiệp của Mỹ, trong đó có Văn phòng Thương mại Mỹ, Google và Facebook đều lên tiếng phản đối quy định, cho rằng quy định này sẽ gây ra hậu quả kinh tế nghiêm trọng. “Sự cạnh tranh trong tương lai của nước Mỹ phụ thuộc vào việc thu hút cũng như giữ chân những sinh viên quốc tế tài năng. Trong khi các sinh viên quốc tế được hưởng lợi từ quá trình học tập nghiên cứu tại Mỹ, họ cũng góp phần làm giàu nền kinh tế Mỹ”, các công ty giải thích.

Hiện có trên 1 triệu sinh viên nước ngoài đang học tại các trường đại học, cao đẳng Mỹ, trong đó có nhiều trường phụ thuộc tài chính từ nguồn sinh viên quốc tế - những người chi trả học phí cao hơn và đầy đủ so với sinh viên trong nước. Theo dữ liệu của Bộ Thương mại Mỹ, năm 2018, các du học sinh đóng góp 44,7 tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ. Trong số các sinh viên quốc tế, sinh viên Trung Quốc vẫn chiếm số lượng đông nhất, kế đến là Ấn Độ, Hàn Quốc, Saudi Arabia và Canada.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)