Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 14/10-20/10/2019

Chủ nhật, ngày 20 tháng 10 năm 2019 | 15:25:26

* Ngừng bắn ở miền Bắc Syria; * Bước đột phá mới trong đàm phán EU - Anh về Brexit; * Gần 50% số người nghèo cùng cực trên thế giới là trẻ em; * Biểu tình bạo động tại Catalonia - Tây Ban Nha.

1. Ngừng bắn ở miền Bắc Syria

Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence vừa thông báo, Thổ Nhĩ Kỳ đã nhất trí ngừng chiến dịch quân sự tại miền Bắc Syria trong vòng 120 giờ đồng hồ. Thông tin này được nhà lãnh đạo của Mỹ đưa ra sau cuộc gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 17/10.

Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan gặp gỡ tại Ankara - Ảnh: Anadolu Agency/Getty Images

Trong tuyên bố vừa đưa ra, ông Pence cho biết, Tổng thống Mỹ D.Trump đã nhất trí sẽ không áp đặt các biện pháp trừng phạt bổ sung nếu Thổ Nhĩ Kỳ tôn trọng lệnh ngừng bắn. Ngoài ra, người đứng đầu Nhà Trắng cũng để ngỏ khả năng gỡ bỏ các lệnh trừng phạt hiện nay nếu Thổ Nhĩ Kỳ đồng ý chấm dứt hoàn toàn chiến dịch quân sự tại Syria.

Trước khi ông Pence đưa ra thông báo trên, Tổng thống D.Trump đã ngầm phát đi thông điệp về việc đạt được một thỏa thuận với Thổ Nhĩ Kỳ trên trang Twitter. Người đứng đầu Nhà Trắng gọi đây là “một thông tin tuyệt vời”, đồng thời gửi lời cảm ơn tới người đồng nhiệm Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan và tin tưởng rằng, việc ngừng bắn sẽ cứu được sinh mạng của hàng triệu người.

Phát biểu tại bang Texas (Mỹ), ngày 17/10, Tổng thống D.Trump cũng đề cập tới khả năng các lực lượng người Kurd sẽ rút khỏi “khu vực an toàn” trong bán kính khoảng 30 km dọc biên giới với Thổ Nhĩ Kỳ. Đây cũng là mục tiêu mà chính phủ Mỹ đã theo đuổi ròng rã 10 năm qua, song không đạt kết quả.

Người đứng đầu Nhà Trắng khẳng định, nếu Thổ Nhĩ Kỳ đồng ý thực hiện một lệnh ngừng bắn lâu dài tại Syria thì ông sẽ gỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế, được áp đặt sau khi nước này khởi động chiến dịch “Mùa xuân Hòa bình” vào tuần trước.

Theo nhận định của giới quan sát, việc Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ đạt được một thỏa thuận tạm thời ngừng bắn ở Syria sẽ phần nào xoa dịu được những chỉ trích của dư luận khi xem việc Mỹ rút quân khỏi miền Bắc Syria là một động thái “bật đèn xanh” cho chiến dịch quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ.

2. Bước đột phá mới trong đàm phán EU - Anh về Brexit

Thủ tướng Anh Boris Johnson ngày 17/10 xác nhận, nước này và Liên minh châu Âu (EU) đã đạt được một “thỏa thuận mới tuyệt vời” về việc Anh rời khỏi EU, còn gọi là Brexit.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker (trái) và Thủ tướng Anh Boris Johnson (phải) tại cuộc gặp ở Luxembourg ngày 16/9 - Ảnh: AFP/TTXVN

Thay đổi quan trọng so với phiên bản trước đó của thỏa thuận là sự chấp nhận của Thủ tướng Anh Johnson về vấn đề kiểm tra hải quan tại các điểm nhập cảnh vào Bắc Ireland. Sự thỏa hiệp này sẽ cho phép tránh được việc kiểm tra biên giới giữa Ireland và Bắc Ireland mà vẫn đảm bảo được tính toàn vẹn của Thị trường đơn nhất EU. 

Thỏa thuận mới không còn điều khoản “chốt chặn” nhằm giữ Anh ở lại trong không gian hải quan của EU. Một quy chế hải quan “kép” tại Bắc Ireland sẽ được áp dụng. Vùng Bắc Ireland của Anh vẫn nằm trong khu vực hải quan của Vương quốc Anh. Hai bên thống nhất rằng, với các sản phẩm có xuất xứ từ nước thứ ba vào Bắc Ireland và tiêu thụ ngay tại đây sẽ được áp thuế theo quy định của Anh. Trường hợp ngược lại, nếu hàng hóa từ các nước thứ ba được đưa vào EU thông qua ngả Bắc Ireland, khi đó phía Anh sẽ phải áp thuế theo quy định của EU. Lực lượng hải quan Anh chịu trách nhiệm kiểm tra các sản phẩm vào vùng Bắc Ireland và quy định về hải quan của EU được áp dụng trong trường hợp này.

Một vấn đề khác đã được giải quyết là quyền phủ quyết mà ông Johnson muốn trao cho chính quyền và cơ quan lập pháp Bắc Ireland. Điều này sẽ chỉ được áp dụng một khi thỏa thuận Brexit có hiệu lực. Cơ quan lập pháp Bắc Ireland sau đó sẽ được tham vấn mỗi 4 năm một lần, song nếu muốn thực hiện quyền phủ quyết, họ sẽ phải được một số đảng ủng hộ.

Thỏa thuận mới này cần phải được các nghị sĩ ở Hạ viện Anh bỏ phiếu thông qua vào ngày 19/10, trong khi dư luận Anh vẫn đang có nhiều ý kiến trái chiều về việc này. Lãnh đạo Công đảng đối lập Jeremy Corbyn tuyên bố, sẽ bác thỏa thuận mới tại Hạ viện vì không đáp ứng được mong đợi của đảng này. Lãnh đạo đảng DUP cũng kiên quyết không ủng hộ thỏa thuận này vì không giải quyết thỏa đáng vấn đề liên minh hải quan, vai trò của nghị viện Scotland trước EU và vấn đề thuế giá trị gia tăng áp dụng tại Bắc Ireland chưa đủ rõ ràng.

3. Gần 50% số người nghèo cùng cực trên thế giới là trẻ em

Một nửa số trẻ em ở các nước vùng cận sa mạc Sahara và 20% số trẻ em tại các quốc gia đang phát triển lớn lên trong tình trạng nghèo cùng cực.

Báo cáo “Chấm dứt Nghèo cùng cực: Trọng tâm là Trẻ em” của Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) công bố ngày 4/10 cho biết, trong năm 2013, có tới 19,5% trẻ em tại các quốc gia đang phát triển sống trong các hộ gia đình có mức thu nhập trung bình khoảng 1,9 USD/ngày/người.

Phụ nữ và trẻ em tại trại tị nạn Kebribeyah, miền đông Ethiopia - Ảnh: AFP/TTXVN

Tỷ lệ này ở trẻ em cao hơn nhiều so với 9,2% người lớn sống trong những hộ gia đình có mức thu nhập thấp.

Hiện tại, với 767 triệu người trên toàn thế giới sống trong tình trạng nghèo cùng cực thì có gần 385 triệu là trẻ em. Những con số này cho thấy một điều bất tương xứng, khi trẻ em chỉ chiếm 30% tổng số người được khảo sát, song lại chiếm tới 50% số người nghèo cùng cực.

Phát biểu nhân sự kiện công bố báo cáo chung này, Giám đốc điều hành UNICEF Anthony Lake nhấn mạnh, nghèo đói là môi trường có hại nhất đối với trẻ em. Đứa trẻ càng bé, mức độ ảnh hưởng càng lớn vì những thiếu thốn vật chất từ thời thơ ấu sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể cũng như trí tuệ của trẻ.

Trong khi đó, bà Ana Revenga - quan chức cấp cao của WB về nghèo đói và công bằng cho biết, số lượng lớn trẻ em sống trong tình trạng nghèo cùng cực đặt ra một đòi hỏi thiết thực nguồn vốn đầu tư vào các dịch vụ cơ bản ban đầu cho trẻ em bao gồm: chăm sóc sức khỏe cho thai phụ, các chương trình phát triển giai đoạn tuổi thơ, chất lượng giáo dục, nước sạch, phòng vệ sinh tốt và hệ thống y tế toàn cầu.

Theo bà Revenga, cải thiện những dịch vụ cơ bản trên và đảm bảo trẻ em có thể tiếp cận những cơ hội nghề nghiệp chất lượng trong tương lai là cách duy nhất để phá vỡ vòng luẩn quẩn của nghèo đói đeo bám nhiều thế hệ.

Báo cáo trên nằm trong dự án nghiên cứu mới của WB “Nghèo và Sự thịnh vượng được sẻ chia 2016: Thực thi Bình đẳng”, thông tin được đưa ra dựa trên số liệu của 89 quốc gia, đại diện cho 83% dân số các nước đang phát triển.

4. Biểu tình bạo động tại Catalonia - Tây Ban Nha

Trong hai đêm 13 và 14/10 nhiều cuộc biểu tình bạo động đã nổ ra tại thành phố Barcelona và nhiều địa phương khác thuộc vùng lãnh thổ Catalonia - Tây Ban Nha, nhằm phản đối tòa án tối cao nước này phạt tù 9 cựu quan chức chính quyền vùng vì tham gia đòi độc lập hồi năm 2017.

Biểu tình ở Catalonia - Ảnh: NBC News

Người biểu tình đã đốt các đống lửa trên đường ray tàu hỏa và tràn ra những tuyến phố lớn, khiến giao thông rơi vào hỗn loạn. Theo Reuters, đám đông người biểu tình còn tập trung tại sân bay quốc tế ở thủ phủ Barcelona khiến hơn 150 chuyến bay bị hủy. AFP đưa tin, hơn 130 người đã bị thương trong các cuộc đụng độ giữa cảnh sát và lực lượng biểu tình. Trong khi đó, ngày 16/10, tờ The Guardian dẫn thông tin từ Chính phủ Tây Ban Nha cho biết, hơn 50 người đã bị bắt giữ trong các cuộc biểu tình. Bộ Nội vụ Tây Ban Nha khẳng định, chính quyền trung ương vẫn đang điều phối tốt lực lượng cảnh sát để kiểm soát tình hình nên chưa tính tới kịch bản trực tiếp can thiệp sâu vào Catalonia.

Hồi tháng 10/2017, cựu Thủ hiến vùng Catalonia Carles Puigdemont và chính quyền vùng đã tổ chức cuộc trưng cầu ý dân về quy chế độc lập cho vùng lãnh thổ này bất chấp lệnh cấm từ tòa án. Sau đó, vùng Catalonia đơn phương tuyên bố tách ra độc lập với Tây Ban Nha. Những động thái này đã đẩy Tây Ban Nha vào cuộc khủng hoảng chính trị tồi tệ nhất trong vòng nhiều thập kỷ, buộc chính quyền trung ương Madrid phải can thiệp, lấy lại quyền kiểm soát trực tiếp, giải tán chính quyền vùng và kêu gọi bầu cử sớm.

Song Anh (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam