Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 16-22/11/2020

Chủ nhật, ngày 22 tháng 11 năm 2020 | 14:7:43

* Khai mạc Hội nghị thượng đỉnh G20; * ASEAN 37: Chính thức ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực - RCEP; * Mỹ tiếp tục rút quân khỏi Afghanistan và Iraq; * Nhiều nước ráo riết thúc đẩy kế hoạch đặt mua vaccine Covid-19.

1. Khai mạc Hội nghị thượng đỉnh G20

Tối 21/11 (giờ Việt Nam), Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đã khai mạc theo hình thức trực tuyến với sự chủ trì của Quốc vương Salman của Saudi Arabia. Tại Hội nghị lần này, ngoài dịch Covid-19, các nhà lãnh đạo G20 tập trung thảo luận về thương mại - đầu tư, kinh tế số và phát triển bền vững.

Các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị thượng đỉnh G20, được tổ chức trực tuyến, ngày 21/11/2020. Ảnh: AFP/ TTXVN

Trong bài phát biểu khai mạc, Quốc vương Saudi Arabia Salman đã kêu gọi các nhà lãnh đạo G20 nỗ lực mang đến cơ hội tiếp cận vaccine và các biện pháp phòng ngừa, điều trị virus SARS-CoV-2 công bằng và hợp lý.

Theo Quốc vương Saudi Arabia, thế giới đang lạc quan về những tiến triển của một số loại vaccine và liệu pháp phòng ngừa, điều trị dịch Covid-19 trong thời gian gần đây. Để khống chế đại dịch, thế giới cần hợp tác với nhau nhằm mang lại cơ hội tiếp cận vaccine công bằng và hợp lý cho tất cả mọi người.

Theo chương trình nghị sự, tại Hội nghị lần này, ngoài dịch Covid-19, các nhà lãnh đạo G20 cũng sẽ tập trung thảo luận về thương mại - đầu tư, kinh tế số và phát triển bền vững.

Thủ tướng Anh - Boris Johnson ngày 21/11, kêu gọi các nhà lãnh đạo Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) triển khai thêm nhiều giải pháp tham vọng hơn để đối phó đại dịch Covid-19.

Trong thông điệp gửi tới Hội nghị thượng đỉnh G20 lần thứ 15 diễn ra trong các ngày 21-22/11 bằng hình thức trực tuyến, ông Johnson nhấn mạnh: “Chỉ bằng cách chung tay và phối hợp với nhau, chúng ta mới có thể đánh bại dịch Covid-19 và xây dựng lại cuộc sống tốt đẹp hơn sau đại dịch. Định mệnh của chúng ta đang nằm trong tay chúng ta. Tại Hội nghị G20 vào tháng 3 vừa qua, G20 đã đưa ra các cam kết, làm tất cả những gì có thể để chế ngự đại dịch, bảo vệ tính mạng và cuộc sống của người dân. Trong 2 ngày cuối tuần này, chúng ta lại gặp nhau, chúng ta cần chịu trách nhiệm với những cam kết của chính mình. Chúng ta đã nhìn thấy những tín hiệu tích cực về vaccine trong vài tuần qua, mở ra hy vọng đưa thế giới thoát khỏi những u ám. Nước Anh cam kết mang lại cơ hội tiếp cận vaccine bình đẳng trên toàn cầu và tôi cũng mong muốn các quốc gia G20 cùng nhau hành đông tập thể ủng hộ nỗ lực này".

Chỉ còn chưa đầy 1 tháng nữa, nước Anh sẽ đăng cai tổ chức Hội nghị thượng đỉnh của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, dự kiến diễn ra vào ngày 12/12 tới, nhân dịp này, ông Johnson cũng kêu gọi G20 giải quyết tình trạng biến đổi khí hậu, bảo vệ hành tinh và tương lai của các thế hệ sau.

Kể từ sau khi bắt đầu xuất hiện vào tháng 12/2019 và bùng phát mạnh trên toàn thế giới từ tháng 3/2020, dịch bệnh Covid-19 đã khiến hơn 57 triệu người lây nhiễm và cướp đi sinh mạng của hơn 1.376.000 người khác.

2. ASEAN 37: Chính thức ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực - RCEP

Ngày 15/11, trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 37 và các hội nghị cấp cao liên quan, tổ chức theo hình thức trực tuyến do Việt Nam chủ trì, các quốc gia thành viên ASEAN và 5 nước đối tác gồm: Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand, đã chính thức ký kết Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì Lễ ký kết trực tuyến các nước tham gia đàm phán Hiệp định Kinh tế Đối tác toàn diện khu vực - RCEP. Ảnh: baoquocte.vn

Khi được thực thi, RCEP sẽ tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất trên thế giới, trong đó 15 thành viên của RCEP chiếm 47,4% dân số thế giới, đóng góp khoảng 1/3 Tổng sản phẩm (GDP) toàn cầu, 29,1% thương mại thế giới và 32,5% đầu tư toàn cầu. Ước tính, việc dỡ bỏ các hàng rào thuế quan và phi thuế quan trong khuôn khổ RCEP sẽ làm tăng GDP của khu vực châu Á - Thái Bình Dương thêm 2,1% và GDP thế giới lên 1,4%.RCEP được đánh giá là FTA lớn nhất thế giới bởi bao trùm một thị trường khổng lồ có quy mô gần 25.000 tỷ USD và hơn 2,3 tỷ người. Mục tiêu của RCEP là hài hòa các mạng lưới FTA "ASEAN +1" hiện có thành một hiệp định thống nhất, tạo ra một bộ quy tắc thương mại duy nhất và gắn kết cho khu vực.  

Việc RCEP được ký kết sau 8 năm đàm phán đã mở ra cơ hội mới cho hợp tác thương mại đa phương, trở thành động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng và phục hồi kinh tế thế giới vốn đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid-19. “Sự kiện lịch sử” này thể hiện quyết tâm của các nước trong việc vượt qua thách thức, chung tay ứng phó và đẩy lùi đại dịch, từng bước khôi phục kinh tế hậu Covid-19.

Ngoài những lợi ích về kinh tế, hiệp định đã phản ánh nỗ lực của ASEAN trong việc hội nhập kinh tế sâu rộng hơn và cam kết về thương mại tự do, đồng thời gửi đi thông điệp phản đối chủ nghĩa bảo hộ và giúp thúc đẩy lòng tin vào toàn cầu hóa. Việc thực hiện RCEP chính là đóng góp thiết thực của ASEAN và các đối tác vào việc củng cố và cải tiến hệ thống thương mại đa phương công bằng, dựa trên luật lệ.

Tại lễ ký thỏa thuận lịch sử này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, RCEP là thành quả to lớn của việc các nước ASEAN, với vai trò trung tâm của mình, đã cùng với các nước đối tác đặt nền móng cho một giai đoạn hợp tác mới mang tính toàn diện, lâu dài, hướng đến tương lai. Cùng với dấu mốc RCEP năm 2020, ASEAN đang ngày càng khẳng định vai trò đối tác năng động, mạnh mẽ, hợp tác vì sự thịnh vượng chung.

3. Mỹ tiếp tục rút quân khỏi Afghanistan và Iraq

Trong những tháng cuối cùng của nhiệm kỳ hiện tại, Tổng thống Donald Trump đang tiến gần hơn đến việc hiện thực hóa cam kết cách đây 4 năm, đó là khép lại những  cuộc chiến “bất tận” của Mỹ ở nước ngoài khi quyết định cắt giảm quân số Mỹ tại Afghanistan từ 4.500 xuống 2.500 và quân số tại Iraq từ 3.000 xuống 2.500, trước ngày 15/1/2021.

Lính Mỹ và đồng minh tại tỉnh Helmand, Afghanistan. Ảnh: Reuters

Taliban hoan nghênh kế hoạch cắt giảm quân số của Mỹ tại Afghanistan, coi đây là bước đi tích cực nhằm góp phần chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ đã có những phản ứng dữ dội về quyết định của ông Trump. Các quan chức cấp cao của cả đảng Cộng hòa và Dân chủ đều lo ngại quyết định này sẽ làm suy yếu an ninh quốc gia và đe dọa tiến trình đàm phán hòa bình vốn mong manh giữa Chính phủ Afghanistan và Taliban. Lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện Mitch McConnell cảnh báo kế hoạch của Tổng thống Trump sẽ trao cho các phần tử cực đoan một “chiến thắng lớn mang tính tuyên truyền”, đồng thời tạo khoảng trống để Taliban giành quyền kiểm soát Afghanistan, cũng như để tổ chức IS tự xưng và mạng lưới Al-Qaeda trỗi dậy. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi thì cho rằng việc Tổng thống Trump “vội vàng” rút quân mà không có sự phối hợp chặt chẽ với NATO có nguy cơ một lần nữa biến Afghanistan trở thành “mảnh đất màu mỡ cho chủ nghĩa khủng bố”.Hồi tháng 2 vừa qua, Mỹ đã đạt được thỏa thuận lịch sử với lực lượng Taliban, mở đường cho tiến trình rút toàn bộ 13.000 binh sĩ Mỹ khỏi quốc gia Tây Nam Á này trong 14 tháng kể từ ngày ký kết. Thỏa thuận rút quân này được kỳ vọng có thể dẫn tới một cuộc đối thoại giữa Chính phủ Afghanistan và Taliban, mà nếu thành công, sẽ chấm dứt cuộc chiến dài nhất trong lịch sử Mỹ ở Afghanistan kéo dài 19 năm qua. Hồi tháng 7 vừa qua, Mỹ đã hoàn thành giai đoạn đầu trong thỏa thuận rút quân khỏi Afghanistan, theo đó giảm xuống còn 8.600 binh sĩ trong vòng 135 ngày. Sau đợt rút quân đầu tiên này, Washington tiến tới rút toàn bộ binh sĩ và tiến trình này có thể kéo dài trong vòng 1 năm nếu mọi việc diễn ra thuận lợi. 

Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg cũng cảnh báo về “cái giá rất đắt” của việc rút quân sớm vì IS có thể hồi sinh “vương quốc khủng bố” tại Afghanistan, sau khi chúng đã để mất ở Syria và Iraq. Đức cũng cảnh báo Mỹ hậu quả của việc rút quân sớm khỏi Afghanistan có thể làm phức tạp cho cuộc hòa đàm giữa Chính phủ Afghanistan và lực lượng Taliban.

4. Nhiều nước ráo riết thúc đẩy kế hoạch đặt mua vaccine Covid-19

 Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh công tác phát triển và điều chế vaccine phòng dịch COVID-19 trên thế giới đang có những thông tin tích cực.

Chính phủ Philippines đã đồng ý trả tiền trước cho các hãng dược phẩm để đảm bảo có được hàng triệu liều vaccine phòng Covid-19.  Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 19/11, người phát ngôn của Tổng thống Rodrigo Duterte - Harry Roque cho biết, nhà lãnh đạo Philippines đã đồng ý trả tiền trước bởi nếu không, nước này có thể nằm trong số những nước cuối cùng có được vaccine.

Ông Roque cũng cho biết thêm, Tổng thống Duterte cũng "đồng ý về nguyên tắc" một sắc lệnh hành pháp, theo đó những vaccine phòng COVID-19 đã được nước ngoài phê chuẩn dùng trong trường hợp khẩn cấp, có thể được sử dụng ở Philippines.

Là nước có số ca mắc và tử vong do Covid-19 cao thứ hai ở Đông Nam Á, Philippines có kế hoạch đặt mua 50 triệu liều vaccine phòng bệnh ban đầu để đảm bảo cho ít nhất 1/4 trong tổng số 108 triệu dân ở nước này được tiêm chủng trong năm tới.

Theo ông Carito Galvez - Cựu quan chức đứng đầu lực lượng ứng phó dịch Covid-19 của chính phủ, Chính phủ Philippines đang đàm phán về với một vài hãng dược điều chế vaccine, trong đó có hãng Pfizer Inc và Moderna Inc (Mỹ) về các hợp đồng cung cấp vaccine. Bên cạnh đó, giới chức Philippines cũng đang quan tâm tới các thỏa thuận đặt mua vaccine song phương và đa phương, trong đó có khai thác Cơ chế Tiếp cận vaccine phòng Covid-19 trên phạm vi toàn cầu (COVAX) của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Trong khi đó, Chính phủ New Zealand đã xác nhận đạt được một thỏa thuận về nguyên tắc với hãng dược Janssen thuộc tập đoàn Johnson&Johnson (Mỹ) đặt mua tới 5 triệu liều vaccine phòng Covid-19 một khi vaccine này vượt qua được các cuộc thử nghiệm lâm sàng và được phê chuẩn đưa vào sử dụng.

Trong một tuyên bố ngày 19/11, Bộ trưởng Nghiên cứu, Khoa học và Sáng kiến New Zealand Megan Woods cho biết, thỏa thuận trên là một phần trong nỗ lực của nước này nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận đối với một loạt sự lựa chọn về vaccine.

Theo bà Woods, đây là thỏa thuận sơ bộ trong khi một thỏa thuận đặt mua trước chính thức dự kiến sẽ được hoàn tất trong những tuần tới. Theo thỏa thuận, đợt giao vaccine đầu tiên tới 2 triệu liều sẽ được thực hiện từ quý III/2021 và 3 triệu liều sẽ được giao trong cả năm 2022. Bà Woods cho biết thêm, các cuộc đàm phán đặt mua vaccine với các hãng dược khác cũng đang tiến triển tốt.

Trước đó, Chính phủ New Zealand đã có thỏa thuận đặt mua 1,5 triệu liều vaccine của hãng dược Pfizer (Mỹ) và đối tác BioNTech (Đức).

Còn Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ dự định sẽ ký một hợp đồng đặt mua khoảng 20 triệu liều vaccine của Công ty công nghệ sinh học Sinovac Biotech của Trung Quốc. Hiện Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang đàm phán đặt mua vaccine của hãng dược Pfizer Inc và đối tác BioNTech.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)