Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 16-22/12/2019

Chủ nhật, ngày 22 tháng 12 năm 2019 | 15:8:14

* Hạ viện luận tội Tổng thống Mỹ Donald Trump; * Hội nghị lần thứ 25 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 25); * Nhật Bản, Hàn Quốc đối thoại cấp cao về tranh cãi thương mại; * Brexit đạt được bước tiến mới.

  1. Hạ viện luận tội Tổng thống Mỹ Donald Trump

Hạ viện Mỹ do đảng Dân chủ kiểm soát thông qua 2 điều khoản xem xét bãi nhiệm Tổng thống Donald Trump gồm lạm quyền và cản trở quốc hội trong cuộc bỏ phiếu tối 18/12 (sáng 19/12 giờ Hà Nội), mở đường cho việc mở phiên xử Tổng thống tại Thượng viện.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục, Nhà Trắng, ngày 17/12. Ảnh: Reuters.

Quá trình xem xét bãi nhiệm Trump bắt đầu khi Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi công bố khởi động cuộc điều tra hồi tháng 9, sau khi nhận đơn tố giác của một người giấu tên, cáo buộc gây sức ép với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy trong cuộc điện đàm hồi tháng 7 để nước này điều tra Joe Biden và con trai Hunter. Ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden được coi là đối thủ lớn nhất của Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống 2020. Khi đảng Dân chủ bắt đầu cuộc điều tra, Trump tuyên bố mình không làm gì sai. Tuy nhiên, theo Hiến pháp Mỹ, Tổng thống không nhất thiết phải vi phạm luật hình sự thì mới bị xem xét bãi nhiệm. Nhiều nhà bình luận pháp lý cho rằng, việc gây áp lực cho một lãnh đạo nước ngoài can thiệp cuộc bầu cử Mỹ rõ ràng được xếp vào loại hành vi mà các nhà lập quốc coi là “có thể bị xem xét bãi nhiệm”.

Bước ngoặt trong cuộc điều tra đã khiến Trump trở thành vị Tổng thống Mỹ thứ 3 bị luận tội trong lịch sử nước này và là Tổng thống đầu tiên tiếp tục cuộc đua tái tranh cử sau quá trình luận tội, đồng thời mở đường cho một phiên tòa xét xử tại Thượng viện.

Tiến trình phiên xét xử tại Thượng viện sẽ bao gồm 24 giờ cho đảng Dân chủ trình bày cáo trạng, 24 giờ cho luật sư Nhà Trắng phản biện và nhiều ngày nghe nhân chứng cung cấp lời khai. Ngoài ra, có phiên riêng để các thượng nghị sĩ thẩm vấn đại diện đảng Dân chủ tại Hạ viện và luật sư Nhà Trắng. Sau phiên lập luận cuối cùng của đại diện Hạ viện và Nhà Trắng, Thượng viện Mỹ có 24 giờ đồng hồ để tranh luận. Chủ trì phiên xét xử tại Thượng viện sẽ là Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts.

Theo giới phân tích, trong lịch sử, chưa từng có tổng thống Mỹ nào bị bãi nhiệm thông qua tiến trình luận tội được tiến hành theo Hiến pháp Mỹ và đến nay cũng có rất ít dấu hiệu cho thấy các thượng nghị sĩ sẽ thay đổi điều này, đặc biệt trong bối cảnh đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump đang giữ quyền kiểm soát Thượng viện Mỹ.

Phản ứng trước cuộc bỏ phiếu Hạ viện, Nhà Trắng lên tiếng chỉ trích động thái của đảng Dân chủ, tuyên bố cuộc bỏ phiếu mang tính đảng phái, thiếu quy trình.

  1. Hội nghị lần thứ 25 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 25)

Các đại biểu tham dự Hội nghị COP25. Ảnh: VOX.

Hội nghị lần thứ 25 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 25) diễn ra tại Madrid - Tây Ban Nha đã kết thúc với kết quả khiêm tốn. COP 25 diễn ra khi toàn thế giới đã thực sự hứng chịu những thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng do tác động của biến đổi khí hậu như những cơn bão mạnh chưa từng thấy, hạn hán chết người, đợt lũ lụt lịch sử hay nắng nóng kỷ lục.

Trong khi đó, giới khoa học liên tiếp đưa ra hàng loạt bằng chứng về những tác động khắc nghiệt hơn của biến đổi khí hậu trong tương lai gần khi tính tới nay, nhiệt độ Trái đất đã tăng thêm 1 độ C và đang trong lộ trình để tăng thêm 2 hoặc 3 độ C nữa vào năm 2100.

Vốn được coi là cơ hội “phút chót” để các bên nỗ lực hoàn tất một bộ quy tắc thực hiện Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, việc hội nghị cuối cùng kết thúc với một tuyên bố chung chung thực sự gây thất vọng. Khi các đoàn đàm phán rời Madrid, những vấn đề mấu chốt được nêu trước hội nghị như cách thức tài trợ cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và quản lý các thị trường carbon, vẫn còn bỏ ngỏ.

Kết quả trên đồng nghĩa với việc mọi vấn đề còn dang dở sẽ phải để lại tới COP 26, dự kiến diễn ra tại Glasgow - Anh vào năm 2020, kỳ hội nghị cuối cùng trước khi Hiệp định Paris chính thức có hiệu lực.

  1. Nhật Bản, Hàn Quốc đối thoại cấp cao về tranh cãi thương mại

Cuộc đàm phán ngày 16/12 giữa các quan chức cấp cao Nhật Bản và Hàn Quốc nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa 2 quốc gia láng giềng tại Đông Bắc Á đã kéo dài tới 10 tiếng. Đây là lần gặp gỡ đầu tiên kể từ khi 2 nước áp dụng những chính sách hạn chế thương mại nhằm vào nhau.

Tokyo vẫn bảo lưu quan điểm rằng, việc kiểm soát xuất khẩu, nhất là những mặt hàng nhạy cảm, trong bối cảnh an ninh quốc tế phức tạp như hiện nay là rất cần thiết. Về phần mình, mặc dù chưa đạt được mục tiêu kỳ vọng là làm thay đổi quyết định hồi tháng 7 của Nhật Bản nhưng Bộ Thương mại Hàn Quốc cho biết, cuộc gặp lần này đã giúp 2 bên đạt được “nhận thức chung” là cần theo đuổi việc quản lý hiệu quả hệ thống xuất khẩu và tiếp tục đàm phán để giải quyết những vấn đề nổi cộm. Hai bên cũng thống nhất sẽ tổ chức cuộc đối thoại tiếp theo tại Seoul vào thời điểm “sớm nhất có thể”.

Căng thẳng thương mại giữa Nhật Bản và Hàn Quốc có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đến kinh tế mỗi nước. Ảnh: Internet

Kết quả đáng mừng này cũng đã được dự đoán khi cuộc gặp gỡ diễn ra trong bối cảnh xuất hiện những dấu hiệu giảm căng thẳng. Từ cuối tháng 11, Hàn Quốc đã quyết định hoãn việc chấm dứt Hiệp định Chia sẻ thông tin tình báo quân sự (GSOMIA) với Nhật Bản, đồng thời tạm dừng quy trình khởi kiện Tokyo lên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) liên quan đến siết chặt quy định xuất khẩu 3 mặt hàng vật liệu công nghệ cao sang Hàn Quốc.

Tuy nhiên, để 2 nước có thể giải quyết hoàn toàn căng thẳng trong một sớm một chiều chắc chắn khó xảy ra. Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshihide Suga cho biết, không kỳ vọng một giải pháp nhanh chóng cho bất đồng trong khi Thủ tướng Shinzo Abe từng chia sẻ rằng, quan hệ Nhật - Hàn sẽ khó có thể được cải thiện toàn diện trong ít nhất 5 năm tới. Nhận định này có căn cứ khi căng thẳng giờ đây đã lan rộng, thậm chí dẫn tới những phong trào tẩy chay hàng hóa của nước này tại thị trường nước kia.

  1. Brexit đạt được bước tiến mới

Ngày 20/12 (tối 20/12 theo giờ Việt Nam), Hạ viện Anh đã thông qua Dự luật Thỏa thuận Rút khỏi Liên minh châu Âu (WAB), mở đường cho nước này rút khỏi mái nhà chung EU đúng kế hoạch vào ngày 31/1.

Theo truyền thông Anh, các nhà lập pháp nước này đã thông qua Dự luật WAB sửa đổi do Chính phủ của Thủ tướng Boris Johnson đệ trình nói trên với số phiếu 358 phiếu thuận và 234 phiếu chống.

Động thái này là bước đi quan trọng đầu tiên, mở đường cho Anh rời khỏi EU (còn gọi là Brexit) đúng kế hoạch vào ngày 31/1.

Bất chấp sự phản đối dữ dội của Công đảng đối lập nhằm vào thỏa thuận Brexit, Thủ tướng Johnson đã giành được sự ủng hộ của các nhà lập pháp và đây được đánh giá là thắng lợi chính trị quan trọng nhất của ông, 1 tuần sau cuộc bầu cử tại nước này.

Sau khi Dự luật WAB được thông qua, giai đoạn chuyển tiếp của tiến trình Brexit sẽ không được phép kéo dài tới sau tháng 12/2020. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với phiên bản dự luật WAB trước, vốn qui định giai đoạn chuyển tiếp hậu Brexit có thể kéo dài tới 2 năm.

Nghị viện Anh giờ sẽ bước vào giai đoạn nghỉ Giáng Sinh và Năm mới. Các nghị sĩ sẽ nhóm họp trở lại vào ngày 7/1/2020 và thảo luận về Dự luật WAB thêm 1 tuần nữa, trước khi chuyển sang Thượng viện phê chuẩn.

Nếu mọi thủ tục diễn ra thuận lợi, Nghị viên châu Âu (EC) sẽ thông qua thỏa thuận Brexit vào ngày 29/1/2020 và Brexit chính thức diễn ra 2 ngày sau. Bước tiếp sau đó là London và EU sẽ khởi động các cuộc đàm phán thương mại. Sau khi rời EU, nước Anh sẽ bước vào giai đoạn 11 tháng chuyển tiếp để London và Brussels thảo luận quy chế quan hệ trong tương lai. Anh sẽ vẫn là một thành viên của liên minh thuế quan và thị trường đơn nhất, tức là hoạt động thương mại vẫn diễn ra bình thường ở giai đoạn này.

Song Anh (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam