Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 21-27/9/2020

Chủ nhật, ngày 27 tháng 9 năm 2020 | 17:13:36

* Đại Hội đồng Liên Hợp quốc họp trực tuyến; * Mỹ - Trung gia tăng chỉ trích, trừng phạt lẫn nhau; * Quan hệ Mỹ - Iran tiếp tục căng thẳng; * Liên minh châu u (EU) công bố chính sách mới về nhập cư và tị nạn.

1. Đại Hội đồng Liên Hợp quốc họp trực tuyến

Ngày 21/9, Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) khóa 75, bao gồm Phiên thảo luận chung cấp cao và các sự kiện cấp cao bên lề khác, đã diễn ra theo hình thức kết hợp trực tuyến và trực tiếp tại trụ sở LHQ ở New York (Hoa Kỳ).

Video phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại ĐHĐ LHQ. Ảnh: Reuters

Phát biểu tại lễ khai mạc phiên thảo luận chung, Chủ tịch ĐHĐ LHQ khóa 75, ông Volkan Bozkir - Chủ tịch ĐHĐ LHQ khóa 75, kêu gọi lãnh đạo các nước tái ủng hộ chủ nghĩa đa phương, củng cố lại các cơ quan của LHQ trong bối cảnh đối mặt với thách thức chưa từng có là đại dịch COVID-19.

Người đứng đầu ĐHĐ LHQ Bozkir cũng khẳng định vai trò không thể thiếu được của LHQ suốt những năm qua và cả trong tương lai vì một thế giới được phục hồi sau đại dịch, phát triển bền vững và bao trùm.

Chủ tịch ĐHĐ LHQ Bozkir đã đề ra 3 vấn đề ưu tiên của LHQ trong thời gian tới gồm: Củng cố chủ nghĩa đa phương; thúc đẩy các chương trình nhân đạo và tăng cường nỗ lực để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững như đã đề ra trong chương trình nghị sự 2030 của LHQ.

Tại phiên thảo luận chung với chủ đề “Tương lai chúng ta muốn, Liên hợp quốc chúng ta cần: tái khẳng định cam kết chung với chủ nghĩa đa phương- ứng phó với đại dịch COVID-19 bằng hành động đa phương hiệu quả”, đại diện hơn 190 nước thành viên LHQ đã cùng nhìn nhận những tác động của đại dịch COVID-19 khiến thế giới đối mặt với nền kinh tế lao dốc, hệ thống y tế quá tải và hệ thống giáo dục bị gián đoạn; những người yếu thế lại chính là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất; nhiều người phải bỏ lại nhà cửa di cư, tị nạn để tránh các cuộc xung đột đẫm máu; nhiều phụ nữ, trẻ em phải hứng chịu bạo lực do gia tăng xung đột sắc tộc, tôn giáo.

Năm nay, các lãnh đạo thế giới không thể đến trụ sở của LHQ ở New York (Mỹ) trong Tuần lễ cấp cao này do dịch COVID-19 diễn biến phức tạp. Thay vào đó, các phát biểu được ghi âm trước của họ được trình chiếu tại phòng họp của ĐHĐ, chỉ với sự tham gia trực tiếp của khoảng 200 đại biểu.

2. Mỹ - Trung gia tăng chỉ trích, trừng phạt lẫn nhau

Khẳng định việc các quan chức Mỹ liên tục thăm Đài Loan thời gian qua là sự "thách thức chính trị", ngày 21/9, Trung Quốc tuyên bố sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt nhằm vào các cá nhân Mỹ liên quan đến vấn đề này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc - Uông Văn Bân nhấn mạnh: "Phía Trung Quốc chắn chắn sẽ thực thi các biện pháp đáp trả chính đáng, bao gồm nhằm vào các cá nhân liên quan. Hành động của phía Mỹ cũng sẽ gây tổn hại hơn nữa sự phối hợp và hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ trong các vấn đề quốc tế quan trọng. Phía Mỹ sẽ phải chịu hoàn toàn trách nghiệm về điều này”.

Ông cũng khẳng định, mọi hành vi gây tổn hại đến lợi ích cốt lõi của Trung Quốc và can thiệp công việc nội bộ của nước này đều sẽ phải chịu sự "giáng trả" quyết liệt từ phía Bắc Kinh và bất cứ thế lực nào cũng không thể cản trở sự thống nhất của Trung Quốc.

Trước đó, chỉ trong vòng chưa đầy 2 tháng, Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ - Alex Azar và Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ - Keith Krach đã lần lượt tới thăm Đài Loan. Đây đều là những quan chức cấp cao nhất của Mỹ tới thăm hòn đảo này kể từ khi Washington chấm dứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan (Trung Quốc) năm 1979.

Tại diễn đàn LHQ, Mỹ và Trung Quốc cũng chỉ trích nhau rất gay gắt. Tổng thống Mỹ - Donald Trump trong phiên thảo luận chung của Đại hội đồng LHQ ngày 22/9 đã chỉ trích, Bắc Kinh mắc sai lầm trong đối phó với COVID-19 khiến dịch bệnh lan ra toàn thế giới. Ông cũng gọi virus SARS-CoV-2 là “virus Trung Quốc”. Ông Trump còn chỉ trích Trung Quốc về vấn đề môi trường, cáo buộc nước này đổ hàng tấn rác thải nhựa ra đại dương và khai thác quá mức tài nguyên biển.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ra tuyên bố phản bác, đồng thời chỉ trích phát biểu của ông Trump tại LHQ là “bất chấp sự thật” và bôi nhọ Trung Quốc. Đại sứ Trung Quốc tại LHQ - Trương Quân thì cáo buộc Mỹ lạm dụng diễn đàn tại Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an để phát tán “virus chính trị”, những thông tin sai lệch và tạo ra sự đối đầu và chia rẽ.

3. Quan hệ Mỹ - Iran tiếp tục căng thẳng

Chính quyền Tổng thống Mỹ - Donald Trump ngày 21/9 thông báo áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với Bộ Quốc phòng Iran cũng như các cá nhân, thực thể khác liên quan tới chương trình vũ khí và hạt nhân của Tehran nhằm khẳng định tuyên bố trước đó của Mỹ cho rằng, tất cả các lệnh trừng phạt của LHQ đối với Tehran đã được khôi phục - một động thái mà các đồng minh chủ chốt của Washington như các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) tranh cãi.

https://lh3.googleusercontent.com/I7mZhz7D04u65MmvEDlYlhwHNyHn6Sqpic62LQbmVmaP09ePR8kuZKH39VbAbIyYOeh1ss1uf_I6_Lap2w3CKJGFXwDx4YxB-r9yd67XvsyGvTAelyn-BvKm72J4z_vl66BGXKuUUkZlyViu_Q

Toàn cảnh cơ sở hạt nhân Natanz của Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Ngày 19/9, Mỹ tuyên bố rằng tất cả các lệnh trừng phạt của LHQ trước năm 2015 đối với Iran đã được khôi phục và được tái áp đặt theo cơ chế "phản hồi" trên cơ sở Nghị quyết số 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ.

Động thái trên của Mỹ đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của Iran và cộng đồng quốc tế. Hội đồng Bảo an LHQ cũng bác bỏ tuyên bố này của Mỹ.

Trong một bài phát biểu trên truyền hình, Tổng thống Iran - Hassan Rouhani khẳng định, nước này sẽ không bao giờ nhượng bộ trước áp lực của Mỹ và sẽ có những phản ứng mạnh mẽ đối với sự "bắt nạt" này từ Mỹ".

Ngày 20/9, ba cường quốc châu Âu tham gia Thỏa thuận hạt nhân với Iran gồm Anh, Pháp và Đức tuyên bố, bất kỳ quyết định hoặc hành động nào được thực hiện để tái áp đặt các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc nhằm vào Iran "sẽ không có hiệu lực pháp lý". Đại diện cấp cao của EU về chính sách an ninh và đối ngoại Josep Borrell cho rằng, Mỹ đã đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran vào năm 2018, do đó Washington "không thể khởi xướng quá trình khôi phục các lệnh trừng phạt theo nghị quyết 2231 của Hội đồng Bảo an LHQ". Ông Borrell cũng cho biết, các cam kết về dỡ bỏ trừng phạt trong Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA, hay thỏa thuận hạt nhân Iran), tiếp tục được áp dụng.

4. Liên minh châu Âu (EU) công bố chính sách mới về nhập cư và tị nạn

Ngày 23/9, tại trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels (Bỉ), Chủ tịch EC - Ursula von der Leyen đã công bố đề xuất về Hiệp ước mới về Di cư và Cư trú của châu Âu. Liệu đó có phải là cách thoát khỏi những bi kịch dai dẳng?

Sau nhiều tháng trì hoãn, EC đã công bố các đề xuất về một chính sách tị nạn và di cư mới. Điều bất ngờ đầu tiên là việc đích thân Chủ tịch EC đã tự mình công bố đề xuất đó. Vị nữ Chủ tịch EC còn khẳng định, hiệp ước này sẽ "tạo ra một sự khởi đầu mới". 

https://lh6.googleusercontent.com/2wT1ZlcOGk4xUgo70LIki9iAFfkG0wXJ1Ys17m6f0vYdBkIQufxY2RGFBoigForgMyod5ZdzHmRTzl_0_QI2lqta0x30knrxr0t63fpz9T-L9RR_yD1ZoTMeWCRjdAapU2_7cPlQt9T0lFJfKw

Lần đầu tiên đích thân Chủ tịch Ủy ban châu Âu tự mình công bố đề xuất về một chính sách tị nạn và di cư mới. Ảnh: Reuters

Theo “Hiệp ước mới về Di cư và Cư trú” được công bố, toàn bộ thành viên EU sẽ phải thể hiện tình đoàn kết một cách bắt buộc với các nước tuyến đầu - thường là Hy Lạp, Italy hoặc Malta -  mỗi khi các nước này “chịu áp lực” từ những người tị nạn mới đến. Điều này đồng nghĩa với việc các trợ giúp sẽ không còn giới hạn ở các nước có người di cư đến, mà sẽ được chuyển cho cả các nước thành viên khác để đưa người tị nạn trở lại nơi họ bỏ đi. Trong đề xuất mới này, Ủy ban châu Âu đã ra thêm các quy định chặt chẽ hơn về mức phạt đối với các nước không tuân thủ nghĩa vụ, cũng như trợ cấp cho các nước tiếp nhận người tị nạn ở mức 10.000 euro cho mỗi người tị nạn và 12.000 euro nếu đó là trẻ vị thành niên. Ngoài ra, đề xuất mới này cũng bao gồm các kế hoạch tăng cường an ninh biên giới, hồi hương những người không đủ điều kiện được cấp quy chế tị nạn và đẩy nhanh thủ tục xin cư trú cho người tị nạn. Dự kiến, gói chính sách mới về nhập cư và tị nạn có thể sẽ được chính thức áp dụng từ năm 2023. Tuy nhiên, chính sách mới này vừa được đề xuất đã vấp phải sự phản đối của các nước lớn trong khối ở Đông Âu như: Hungari, Ba Lan, Cộng hòa Séc vì cho rằng, các biện pháp được đề xuất không đủ mạnh cũng như không phải là những thay đổi có tính chất đột phá để giải quyết vấn đề hiện nay.

Lê Đăng (Tổng hợp)/Cổng TTĐT HNB VN