Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 24-30/8/2020

Chủ nhật, ngày 30 tháng 8 năm 2020 | 17:47:6

* Nhật, Mỹ nhất trí kiềm chế hành động của Trung Quốc ở Biển Đông; * Hội nghị Cấp cao Mekong - Lan Thương lần thứ ba; * Khủng hoảng chính trị tại Belarus; * Thổ Nhĩ Kỳ tập trận bắn đạn thật tại Địa Trung Hải.

1. Nhật, Mỹ nhất trí kiềm chế hành động của Trung Quốc ở Biển Đông

Theo tin từ Kyodo News, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản - Taro Kono và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - Mark Esper hôm 29/8 đã nhất trí rằng, 2 nước sẽ kiềm chế hành động lấn lướt của Trung Quốc ở Biển Đông và biển Hoa Đông.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Taro Kono (thứ 3 từ phải) và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper (thứ 2 từ trái) tại cuộc gặp ở đảo Guam ngày 29/8. Ảnh chụp màn hình KYODO NEWS.

 “Liên quan Biển Đông và biển Hoa Đông, chúng tôi xác nhận Nhật và Mỹ sẽ phản đối mạnh mẽ những quốc gia đơn phương thay đổi hiện trạng bằng vũ lực”, Bộ trưởng Kono phát biểu trong cuộc họp báo trực tuyến sau cuộc gặp với Bộ trưởng Esper tại căn cứ không quân Andersen trên đảo Guam.

Trước đó, một số quan chức Lầu Năm Góc nói rằng, Trung Quốc đã phóng 4 tên lửa đạn đạo tới Biển Đông hôm 26/8, theo Kyodo News. Một quan chức Bộ Quốc phòng Nhật cho hay, ông Kono đã nói với Bộ trưởng Esper rằng, việc phóng tên lửa đó có thể làm gia tăng bất ổn khu vực và ông sẽ theo dõi tình hình trong tâm thế quan ngại.

Khi bắt đầu cuộc đối thoại với ông Kono, Bộ trưởng Esper đã lên án hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông và nhấn mạnh: “Chúng tôi kiên quyết phản đối những hoạt động gây bất ổn của Bắc Kinh ở khu vực”.

Ông Kono đáp lại: “Tôi nghĩ thế giới đang thay đổi nhanh chóng. Không chỉ vì đại dịch Covid-19 mà còn vì có vài ý đồ thay đổi hiện trạng bằng vũ lực và cưỡng ép”.

Bộ trưởng Quốc phòng Nhật cho biết thêm, ông và Bộ trưởng Esper còn nhất trí hợp tác hướng tới việc thiết lập một hệ thống phòng thủ tên lửa mới sau khi Tokyo hồi tháng 6 dừng kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Aegis Ashore. 

2. Hội nghị Cấp cao Mekong - Lan Thương lần thứ ba

Ngày 24/8, với chủ đề “Tăng cường quan hệ đối tác vì sự thịnh vượng chung”, Hội nghị Cấp cao hợp tác Mekong - Lan Thương (MLC) lần thứ ba đã diễn ra theo hình thức trực tuyến. 

Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith thực hiện nghi thức chuyển giao quyền tổ chức Hội nghị Cấp cao hợp tác Mekong - Lan Thương lần thứ tư cho Myanmar. Ảnh: TTXVN.

Tại hội nghị, lãnh đạo các nước Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc ghi nhận những bước tiến quan trọng đạt được kể từ Hội nghị Cấp cao hợp tác Mekong - Lan Thương lần thứ hai đến nay, nhấn mạnh một số kết quả nổi bật như: Tiến triển trong hợp tác quản lý nguồn nước sông Mekong; hơn 300 dự án hỗ trợ kỹ thuật đã được triển khai; Trung tâm Nghiên cứu Mekong và các trung tâm hợp tác chuyên ngành được thành lập, đi vào hoạt động ổn định.

Về định hướng hợp tác thời gian tới, các nhà lãnh đạo tái khẳng định quyết tâm cùng xây dựng khu vực Mekong - Lan Thương hòa bình, ổn định, phát triển bền vững, thịnh vượng và nhất trí đẩy mạnh hợp tác trên 3 trụ cột hợp tác, cụ thể:

Về an ninh - chính trị: Duy trì trao đổi cấp cao, tăng cường đối thoại giữa các đảng chính trị, quốc hội, chính phủ và địa phương, đẩy mạnh hợp tác giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống, hợp tác về y tế cộng đồng ứng phó đại dịch Covid-19 và phục hồi tăng trưởng kinh tế. Hội nghị hoan nghênh đề xuất của Trung Quốc về thành lập Quỹ đặc biệt MLC về y tế cộng đồng để hỗ trợ các nước MLC ứng phó với đại dịch Covid-19 và trong lĩnh vực y tế nói chung sau này.

Về kinh tế và phát triển bền vững: Thúc đẩy kết nối khu vực cả về hạ tầng cứng và mềm; tạo thuận lợi cho thương mại đầu tư, hợp tác công - tư; đẩy mạnh hợp tác phát triển nông thôn và xóa đói giảm nghèo, hợp tác năng lực sản xuất, phát triển kinh tế số và khoa học công nghệ; tăng cường hợp tác quản lý và sử dụng bền vững nguồn nước sông Mekong, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học.

Về văn hoá - xã hội và giao lưu nhân dân: Triển khai các hoạt động hợp tác giáo dục, các chương trình đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thị trường trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0; xúc tiến hợp tác du lịch và giao lưu văn hóa.

Bên cạnh đó, hội nghị nhất trí, trước tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, các nước ven sông cần đẩy mạnh hơn nữa việc chia sẻ thông tin số liệu thủy văn của lưu vực sông, thực hiện các nghiên cứu chung, đối thoại chính sách, quản lý lũ lụt và hạn hán, phối hợp chặt chẽ với Ủy hội sông Mekong.

3. Khủng hoảng chính trị tại Belarus

Ngày 28/8, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko đã chỉ thị một nửa quân đội của nước này đặt trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu để đối phó với điều mà ông gọi là các mối đe dọa từ phương Tây. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh những bất ổn tại nước này liên tục nổ ra kể từ sau cuộc bầu cử tổng thống ngày 9/8 vừa qua.

Người biểu tình tại thủ đô Minsk đòi Tổng thống Alexander Lukashenko từ chức. Ảnh: AP.

Theo kết quả chính thức do Ủy ban Bầu cử trung ương Belarus công bố, Tổng thống Alexander Lukashenko tái đắc cử với 80,1% số phiếu ủng hộ, trong khi ứng cử viên đối lập Svetlana Tikhanovkskaya chỉ được 10,12%. Phe đối lập tố cáo cuộc bầu cử đã bị gian lận trong khi chính quyền Belarus cáo buộc lực lượng biểu tình đối lập tìm cách chiếm quyền với sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Tổng thống Lukashenko đã đề cập tới kịch bản “cách mạng màu” có sự can thiệp của yếu tố bên ngoài đang được sử dụng để chống lại đất nước Belarus, đồng thời cũng lên án việc phương Tây ủng hộ phe đối lập Belarus trên phương diện quân sự, với bằng chứng là việc điều động quân đội các nước thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đến biên giới Belarus.  

Trong một diễn biến liên quan, ngày 27/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin kêu gọi chính quyền Belarus và phe đối lập cùng nhau tìm một giải pháp cho khủng hoảng chính trị hiện nay. Ông cho biết, Điện Kremlin đã thành lập một lực lượng cảnh sát dự phòng để hỗ trợ Tổng thống Belarus Lukashenko, nhưng sẽ không sử dụng lực lượng này, trừ khi tình hình bạo loạn vượt ngoài tầm kiểm soát. 

4. Thổ Nhĩ Kỳ tập trận bắn đạn thật tại Địa Trung Hải

Căng thẳng gia tăng giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ trên vùng biển tranh chấp ở phía Đông Địa Trung Hải. (Ảnh: Reuters)

Ngày 29/8, Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành tập trận bắn đạn thật ở khu vực ngoài khơi phía Tây Bắc đảo Cyprus.

Các cuộc tập trận sẽ kéo dài đến ngày 11/9 trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp liên quan vấn đề biên giới trên biển và thăm dò dầu khí.

Những tranh cãi về hoạt động thăm dò khí đốt tự nhiên của Thổ Nhĩ Kỳ tại khu vực ngoài khơi các đảo của Hy Lạp ở phía Đông Địa Trung Hải đã leo thang trong những tuần gần đây. Hy Lạp coi các cuộc thăm dò này là bất hợp pháp trong khi Thổ Nhĩ Kỳ lại khẳng định, vùng biển mà nước này đang tiến hành thăm dò khí đốt là thuộc thềm lục địa của nước này.

Cả 2 bên đã tổ chức các cuộc tập trận quân sự ở phía Đông Địa Trung Hải, trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ tập trận cùng Mỹ, còn Hy Lạp tập trận chung với Pháp, Italy và Cộng hòa Cyprus.

Đức - quốc gia đang nỗ lực làm trung gian giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp - đã lên tiếng kêu gọi ngừng các cuộc tập trận hải quân ở Đông Địa Trung Hải để tạo không gian xúc tiến các cuộc đàm phán giữa 2 nước này. Trong khi đó, Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Josep Borrell tuyên bố, EU sẽ thảo luận các biện pháp trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ tại Hội nghị thượng đỉnh của khối dự kiến diễn ra vào ngày 24/9 tới.

Trong một tuyên bố vào ngày 11/8, Tổng thống Pháp cảnh báo, Thổ Nhĩ Kỳ cần tạm dừng hoạt động thăm dò dầu khí ở vùng biển tranh chấp. Tuyên bố cho biết, Pháp sẽ tăng cường sự hiện diện quân sự tạm thời để giám sát tình hình trong khu vực và đánh dấu quyết tâm thượng tôn luật pháp quốc tế.

Trong khi đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cảnh báo sẽ đáp trả mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thăm dò dầu khí của nước này tại Địa Trung Hải.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)