Tâm điểm báo chí

Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 25-31/10/2021

* Các nhà lãnh đạo đối mặt với các cuộc thảo luận khó khăn về khí hậu; * Con đường chông gai của Liban; * Iran yêu cầu phương Tây chấm dứt trừng phạt Syria.

  1. Các nhà lãnh đạo đối mặt với các cuộc thảo luận khó khăn về khí hậu

Trong ngày họp thứ 2, ngày 31/10, các nhà lãnh đạo Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) tham dự Hội nghị thượng đỉnh diễn ra tại Rome (Italy) phải đối mặt với nhiệm vụ khó khăn là vượt qua bất đồng về đưa ra cam kết về cách thức ứng phó với tình trạng ấm lên trên toàn cầu trước Hội nghị lần thứ 26 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26), dự kiến diễn ra từ ngày 31/10 đến 12/11.

Quang cảnh Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Rome - Italy ngày 30/10/2021. Ảnh: THX/TTXVN

Lượng phát thải carbon của các nước G20 chiếm gần 80% lượng phát thải trên toàn thế giới. Giới chuyên gia cho rằng việc đạt được mục tiêu khống chế mức tăng nhiệt của Trái Đất dưới 1,5 độ C - mục tiêu tham vọng nhất trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu - đồng nghĩa với việc giảm 50% mức phát thải ròng vào năm 2030 và về 0 vào năm 2050. Tuy nhiên, dự thảo tuyên bố chung của G20 cho thấy, sẽ không có cam kết chắc chắn nào về việc khống chế mức tăng nhiệt toàn cầu ở mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, cũng như cách thức đưa mức phát thải ròng về 0.

Dẫu vậy, nhiều nhà hoạt động về khí hậu vẫn hy vọng rằng, trong những giờ cuối cùng tranh luận, các nhà lãnh đạo G20 có thể đạt được một số tiến triển. 

Tổng thống Mỹ Joe Biden là một trong số những người thúc đẩy hành động ở Rome cho dù bản thân chính sách khí hậu đầy tham vọng của ông cũng đang "gặp khó" ngay trong nội bộ đảng Dân chủ. Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, các điều khoản trong tuyên bố chung vẫn đang được thảo luận, cho rằng hội nghị thượng đỉnh G20 sẽ giúp tạo đà trước Hội nghị COP26 ở Glasgow (Scotland, Vương quốc Anh) Quan chức này bày tỏ hy vọng Hội nghị thượng đỉnh G20 sẽ đưa ra cam kết ngừng tài trợ than, đưa ra "tín hiệu tích cực" về khử carbon trong ngành điện. 

Phát biểu với tờ Week Journal du Dimanche, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng, Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Rome phải nỗ lực hết sức để đảm bảo thành công của Glasgow.

Trước đó, ông Mario Draghi - Thủ tướng Italy, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên G20, chủ nhà Hội nghị - hối thúc các nhà lãnh đạo G20 phải hành động chống biến đổi khí hậu. 

Hội nghị COP26 tại Glasgow được coi là cơ hội để đoàn kết cả thế giới trong nỗ lực thực hiện cam kết giới hạn mức gia tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng dưới 2 độ C theo Hiệp định Paris năm 2015 về biến đổi khí hậu. Hội nghị cũng là sự kiện khí hậu quan trọng nhất kể từ khi Hiệp định Paris được 195 nước ký kết tại Hội nghị COP 21 ở thủ đô nước Pháp năm 2015.

  1. Con đường chông gai của Liban

Căng thẳng ngoại giao giữa Liban và các quốc gia Arab vùng Vịnh tiếp tục leo thang sau các phát biểu của Bộ trưởng Thông tin Liban George Kordahi liên quan đến chiến dịch quân sự của liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen. Những rạn nứt này nếu không được giải quyết kịp thời có thể gây phức tạp thêm tình hình tại Trung Đông và đe dọa các nỗ lực khôi phục nền kinh tế vốn đã chìm sâu trong khủng hoảng của Liban.

Đại sứ quán Saudi Arabia tại Beirut - Liban, ngày 30/10/2021. Ảnh: THX/TTXVN

Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) ngày 30/10 trở thành quốc gia thứ tư trong 6 nước thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) đưa ra các biện pháp nhằm bày tỏ phản đối phát biểu của bộ trưởng Liban. UAE thông báo sẽ rút các nhân viên ngoại giao khỏi Liban, đồng thời khuyến cáo công dân UAE không tới quốc gia Trung Đông này. Trước đó, Saudi Arabia ngày 29/10 đã triệu hồi Đại sứ nước này tại Liban, đồng thời yêu cầu Đại sứ Liban phải rời Riyadh trong vòng 48 giờ. Riyadh cũng quyết định ngừng nhập khẩu hàng hóa từ Liban, một động thái được cho là sẽ giáng một đòn chí mạng vào nền kinh tế Liban hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn. Bộ Ngoại giao Saudi Arabia tuyên bố nước này có thể sẽ cân nhắc thêm các biện pháp khác nhằm vào Liban. Một số quốc gia thành viên GCC gồm Bahrain, Kuwait và nay là UAE cũng tiếp bước Saudi Arabia cô lập Liban về mặt ngoại giao.

Căng thẳng leo thang giữa Liban và các nước GCC (gồm Saudi Arabia, Bahrain, Kuwait, UAE, Qatar và Oman) bắt nguồn từ bài trả lời phỏng vấn của Bộ trưởng Kordahi được phát trên truyền hình hôm 27/10, trong đó ông Kordahi đã chỉ trích chiến dịch quân sự của liên minh Arab do Saudi Arabia dẫn đầu chống lại lực lượng Houthi tại Yemen và cho rằng cuộc chiến kéo dài 7 năm qua tại Yemen "đã đến lúc phải kết thúc". Các nước Arab vùng Vịnh cho rằng, phát biểu trên của người đứng đầu Bộ Thông tin Liban là "đáng trách và không thể chấp nhận được".

Mặc dù, Saudi Arabia và các nước Arab vùng Vịnh đến nay vẫn chưa nêu điều kiện để chấm dứt căng thẳng ngoại giao với Beirut, song phía Liban đã có những tuyên bố nhằm xoa dịu tình hình. Ngoại trưởng Liban Abdallah Bou Habib nhấn mạnh Beirut hy vọng sẽ sớm giải quyết cuộc khủng hoảng với các nước vùng Vịnh và tái khẳng định cam kết về trách nhiệm của mình trước thế giới Arab. Trước đó, Thủ tướng Liban Najib Mikati đã bày tỏ lấy làm tiếc về quyết định của Riyadh và hy vọng quốc gia láng giềng vùng Vịnh sẽ cân nhắc lại. Ông Mikati cũng cam kết Liban sẽ tiếp tục làm việc để giải quyết những gì cần phải giải quyết. Thủ tướng Mikati đã tái khẳng định cam kết của Chính phủ Liban trong việc duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Saudi Arabia, đồng thời kêu gọi các đối tác Arab "bỏ qua" cuộc khủng hoảng ngoại giao liên quan tới bình luận của Bộ trưởng Kordahi. Cả Thủ tướng Mikati và Tổng thống Liban Michel Aoun đều khẳng định các phát biểu của ông Kordahi không đại diện cho quan điểm chính thức của Chính phủ Liban. Tổng thống Aoun còn bày tỏ mong muốn có mối quan hệ "tốt nhất" với Saudi Arabia.

Hiện chỉ có Liên đoàn Arab (AL) lên tiếng bày tỏ quan ngại về sự xấu đi nhanh chóng trong mối quan hệ giữa các nước vùng Vịnh với Liban, trong khi các quốc gia ngoài GCC tại Trung Đông vẫn chưa có phản ứng hay đưa ra bất cứ bình luận nào liên quan đến cuộc xung đột ngoại giao này. Tổng thư ký AL Ahmed Aboul Gheit kêu gọi các nước vùng Vịnh "cân nhắc về việc thực hiện các biện pháp đề xuất... để tránh gây thêm tác động tiêu cực đối với nền kinh tế vốn đang sụp đổ của Liban".

Căng thẳng ngoại giao giữa Liban và các nước GCC gia tăng trong bối cảnh Trung Đông vẫn đang mắc kẹt trong một loạt cuộc khủng hoảng chưa có hồi kết, như cuộc xung đột ở Syria, xung đột dai dẳng giữa Palestine và Israel, hay cuộc chiến kéo dài tại Yemen. Trung Đông vẫn luôn là khu vực phức tạp về an ninh và chính trị, và là nơi thường trực những xung đột và mâu thuẫn sâu sắc không chỉ về hệ tư tưởng, mà còn cả về tranh giành ảnh hưởng và các lợi ích đan xen giữa các bên.

Hơn nữa, khủng hoảng ngoại giao xảy ra giữa lúc Liban vừa thoát ra khỏi tình trạng bế tắc chính trị với việc thành lập được nội các mới vào tháng 9/2021 sau 13 tháng bị bỏ trống. Tuy vậy, quốc gia Trung Đông này vẫn đang chìm trong cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng. Hơn một năm sau các vụ nổ tại cảng Beirut khiến hơn 200 người thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương, tiến trình điều tra vụ nổ vẫn chưa có kết quả, trong khi suy thoái kinh tế - tài chính đang ngày càng tồi tệ, đe dọa sự ổn định của Liban.

  1. Iran yêu cầu phương Tây chấm dứt trừng phạt Syria

Hãng thông tấn chính thức IRNA hôm 30/10 dẫn lời bà Zahra Ershadi - Phó đại diện thường trực của Iran tại Liên Hợp quốc (LHQ) yêu cầu dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt của phương Tây đối với Syria và chấm dứt sự bao vây của lực lượng liên quân Arab do Saudi Arabia dẫn đầu đối với Yemen.

Phát biểu trước ủy ban số 3 thuộc Đại hội đồng LHQ bà Ershadi cho rằng, tình trạng gia tăng số lượng người tị nạn và buộc phải rời bỏ nhà cửa ở Syria được đề cập trong các báo cáo của LHQ là hết sức đáng báo động. Vì vậy, những nỗ lực nhằm mục đích giải quyết những căn nguyên sâu xa của xu hướng này phải được nhân đôi. Cũng theo bà Ershadi, vấn đề Yemen vẫn tiếp tục là cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất trên toàn cầu, khi hàng triệu người đang cần đến viện trợ nhân đạo.

S.A (Tổng hợp)/ Cổng TTĐT HNB VN