Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 27/7-2/8/2020

Chủ nhật, ngày 2 tháng 8 năm 2020 | 16:27:38

* Kinh tế thế giới - viễn cảnh ảm đạm thời Covid-19; * WHO cảnh báo Covid-19 đang thách thức các nước Đông Nam Á; * Quan hệ Mỹ - Iran leo thang căng thẳng; * Tuyến đường di cư nguy hiểm qua châu Phi.

  1. Kinh tế thế giới - viễn cảnh ảm đạm thời Covid-19

Đóng cửa chống đại dịch Covid-19, kinh tế thế giới đứng trước một cuộc khủng hoảng với những tác động tai hại hơn mọi dự báo và đà phục hồi chậm hơn so với mong đợi.

Theo nhận định chung của hơn 500 nhà kinh tế trong các khảo sát do hãng Reuters thực hiện từ ngày 3 đến 29/7, tăng trưởng GDP toàn cầu được dự báo giảm 4%, khoảng 3.400 tỷ USD, tương đương với quy mô nền kinh tế Canada và Úc cộng lại. Song, theo kịch bản tồi tệ nhất, mức tăng trưởng âm có thể chạm mốc 6,5%, bi quan hơn mức dự báo -4,9 % do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra trước đó.

Nền kinh tế vẫn phải loay hoay trong chính quá trình triển khai các chính sách hỗ trợ phục hồi kinh tế. Ảnh: AP

Theo số liệu do Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 30/7, GDP của nước này giảm 9,5% trong quý 2 so với quý 1, tương đương với mức giảm 32,9% trong cả năm. Đây là mức giảm hằng năm sâu nhất được ghi nhận theo quý kể từ năm 1947. Trong khi đó, Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu trong quý II/2020 giảm 10,1% so với quý I.

Bất chấp những số liệu đáng quan ngại nói trên, hãng Reuters dẫn lời một số nhà phân tích cho rằng, sự hồi phục của các nền kinh tế cũng như các doanh nghiệp sẽ diễn ra trong thời gian tới dù chưa ổn định. Theo đó, nền kinh tế thế giới dự kiến sẽ tăng 5,3% trong năm 2021, giảm nhẹ so với mức dự đoán 5,4% được đưa ra hồi tháng trước, với điều kiện dịch bệnh được kiềm chế và vắc-xin phòng ngừa Covid-19 sớm được đưa vào sử dụng.

Đa số các nhà kinh tế đều hạ dự báo triển vọng kinh tế của Mỹ, Canada, Anh, Nhật Bản và Úc, dự đoán tăng trưởng trong năm 2021 của những nước này rất khiêm tốn. Đối với khối các nước sử dụng chung đồng euro (Eurozone), triển vọng kinh tế trong năm tới có phần tươi sáng hơn sau khi Liên minh châu Âu (EU) thống nhất về gói kích thích kinh tế trị giá 750 tỷ euro. Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ Latinh chưa có dấu hiệu khả quan khi tình hình dịch bệnh chưa được kiểm soát.

  1. WHO cảnh báo Covid-19 đang thách thức các nước Đông Nam Á

WHO hôm 1/8 cảnh báo đại dịch Covid-19 sẽ kéo dài, đồng thời bày tỏ lo ngại về những thách thức mà các nước Đông Nam Á có hệ thống y tế yếu phải đối mặt. Nhận định trên được đưa ra sau cuộc họp của Ủy ban khẩn cấp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để đánh giá về đại dịch, 6 tháng sau khi tổ chức này ra tuyên bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu. Các chuyên gia y tế thế giới cũng đặc biệt bày tỏ quan ngại về tình hình dịch bệnh bùng phát tại những quốc gia có hệ thống y tế yếu, khó kiểm soát dịch bệnh với những thiệt hại không lường trước được.

Một điểm xét nghiệm Covid-19 tại Singapore. Ảnh: AFP/TTXVN

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho rằng, Covid-19 là cuộc khủng hoảng y tế chỉ có 1 lần trong thế kỷ và những tác động của nó sẽ còn được cảm nhận thấy trong những thập niên tới. Ông cũng cảnh báo nguy cơ tái bùng phát các ca nhiễm mới, đồng thời kêu gọi các nước tiếp tục những nỗ lực kiểm soát dịch bệnh.

“Bất cứ người dân nào cũng có nguy cơ lây nhiễm virus, thậm chí cả những khu vực đã trải qua nhiều kinh nghiệm trong kiểm soát dịch. Rất nhiều nước tin rằng đã vượt qua được thời điểm khó khăn nhất nhưng giờ họ lại phải đối mặt với làn sóng mới. Một số nước giờ mới bước vào thời kỳ cao điểm của dịch bệnh”.

Ủy ban khẩn cấp của Tổ chức Y tế thế giới cũng bày tỏ lo ngại đặc biệt về khả năng chống đỡ đại dịch của các quốc gia có hệ thống y tế yếu, trong bối cảnh các ca mắc mới tăng mạnh tại một số quốc gia châu Phi, Nam Mỹ, Đông Nam Á. 

Ở Philippines, ngày càng nhiều nhân viên y tế bị bệnh hoặc bỏ việc, trong khi một số bệnh viện đã quá đông, đến mức đang phải từ chối nhận bệnh nhân mới. Sau khi chứng kiến số ca nhiễm mới cao kỷ lục lên tới gần 5.000 người 1 ngày, có đến 80 tổ chức y tế, đại diện cho hàng chục nghìn bác sĩ Philippines đã ký thư ngỏ kêu gọi Chính phủ cần có biện pháp quyết liệt, tái áp đặt phong tỏa để đối phó dịch bệnh lan rộng.

Bức thư có đoạn viết: “Hệ thống y tế của Philippines đã quá tải. Chúng ta đang thua trong trận chiến đấu chống lại Covid-19 và cần phải có kế hoạch hành động quyết liệt”. Nhằm xoa dịu lo ngại của người dân, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cho biết, sẽ kéo dài lệnh giới hạn tại thủ đô đến giữa tháng 8 tới.

Trong một báo cáo mới nhất về tác động đại dịch ở Đông Nam Á, Liên Hợp quốc cũng bày tỏ lo ngại đặc biệt về hệ thống y tế hạn chế của Myanmar trong nỗ lực đối phó với dịch bệnh. Sự gia tăng nhanh chóng các ca mắc và tử vong do Covid-19 cùng hệ thống y tế yếu kém và thiếu đồng bộ của Indonesia cũng khiến quốc gia này đang tiếp tục trở thành tâm dịch của khu vực Đông Nam Á. 

Trong bối cảnh hệ thống y tế của nhiều quốc gia đang trở nên quá tải, Hội đồng Y tá và điều dưỡng thế giới (ICN) kêu gọi ưu tiên hàng đầu bảo vệ cho các nhân viên y tế đang trên tuyến đầu chống dịch.

Ông Howard Catton - Giám đốc điều hành ICN nhấn mạnh: “Chúng tôi lo ngại khi tiếp tục nhận được các báo cáo về việc những nhân viên y tế không có đủ trang thiết bị bảo hộ, không được xét nghiệm hay làm việc với sức ép quá tải. Chính phủ các nước cần phải ưu tiên bảo vệ cho đội ngũ nhân viên y tế, đặc biệt trong việc tiếp cận với vaccine, nếu có”.

ICN ước tính có khoảng 1,5 triệu nhân viên y tế mắc Covid-19 trên thế giới, cao gấp 3 lần so với con số đầu tháng 6.

  1. Quan hệ Mỹ - Iran leo thang căng thẳng

Bộ Ngoại giao Mỹ đã mở rộng quy mô các lệnh trừng phạt Iran liên quan đến kim loại được cho là đã được sử dụng trong các chương trình phát triển vũ khí hạt nhân hoặc tên lửa đạn đạo và quân sự.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ngày 30/7 cho biết, Bộ Ngoại giao Mỹ đã mở rộng quy mô các lệnh trừng phạt Iran liên quan đến kim loại, nhằm vào 22 vật liệu đặc biệt, trong đó có nhiều dạng vật liệu bằng thép, nhôm... được cho là đã được sử dụng trong các chương trình phát triển vũ khí hạt nhân hoặc tên lửa đạn đạo và quân sự. Động thái này nhằm kiềm chế các chương trình hạt nhân và quân sự của Tehran.

Các lệnh trừng phạt của Bộ Ngoại giao sẽ cho phép Washington đưa vào danh sách đen bất cứ ai cố tình chuyển từ hoặc tới Iran các vật liệu, như than chì, hoặc các kim loại thô hoặc đã qua sơ luyện. Ngoại trưởng Mỹ lập luận rằng các chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo và quân sự của Iran “đặt ra một mối đe dọa nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”.

Trước đó, Mỹ đã trừng phạt lĩnh vực kim loại của Iran trong một động thái nhằm chặn nguồn thu nhập của nước này. Căng thẳng giữa Washington và Tehran gia tăng kể từ khi Tổng thống Donald Trump đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) mà các cường quốc và Iran đã ký, đồng thời bắt đầu tái áp đặt các trừng phạt từng được nới lỏng theo thỏa thuận này.

Cùng ngày, phát biểu tại Ủy ban Đối ngoại của Thượng viện, ông Pompeo khẳng định, Mỹ sẽ tìm cách để duy trì các lệnh trừng phạt của Liên Hợp quốc đối với Iran nếu lệnh cấm vận vũ khí hiện nay hết hiệu lực. 

Vế phía Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tuyên bố, Tehran sẽ tiếp tục thực hiện chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình theo đúng các quy định của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei cũng bác khả năng đàm phán với Mỹ về các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo. Bên cạnh đó, ngày 28/7, Iran đã sử dụng mô hình tàu sân bay của Mỹ làm mục tiêu trong các cuộc tập trận ở vùng Vịnh.

  1. Tuyến đường di cư nguy hiểm qua châu Phi

Ngày 29/7, Liên Hợp quốc công bố báo cáo cho biết, hàng nghìn người di cư đã thiệt mạng sau khi bị tấn công và lạm dụng nghiêm trọng trong quá trình vượt biên qua châu Phi. Ước tính mỗi tháng lại có 72 người thiệt mạng trong hành trình đầy nguy hiểm này. Chỉ riêng trong năm 2018 và 2019, ít nhất 1.750 người đã bỏ mạng khi vượt biên.

Người di cư trên tàu Ocean Viking sau khi được giải cứu tại Địa Trung Hải, ngày 18/8/2019. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Thống kê cho thấy, gần 1/3 trong số những người tử vong khi vượt biên đường bộ tìm cách đi qua sa mạc Sahara ở châu Phi. Những người khác đã bỏ mạng khi đi qua khu vực miền Nam chiến sự bất ổn của Libya. Tuyến đường chết chóc còn lại là Cộng hòa Trung Phi và Mali đang chìm trong xung đột. Những người sống sót khi qua đây thường phải chịu những chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt là những ai vượt biên qua Libya - nơi xảy ra nhiều vụ giết hại, tra tấn và cưỡng bức lao động.

Theo báo cáo, hàng chục nghìn người tị nạn, thường tới từ vùng sa mạc miền Nam châu Phi và châu Á, với hy vọng vượt biên qua Địa Trung Hải, đã bị mắc kẹt tại Libya - một tuyến đường di cư bất hợp pháp quan trọng đến châu Âu. Nhiều người trong số này đã bị lực lượng bảo vệ bờ biển Libya chặn và yêu cầu quay thuyền.

Thủ phạm chính gây nên tình trạng này tại khu vực Bắc và Đông Phi chính là những kẻ buôn người. Cao ủy Liên Hợp quốc về Người tị nạn, ông Filippo Grandi kêu gọi lãnh đạo các nước trong khu vực cần có hành động cứng rắn và cụ thể, cùng với sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế nhằm chấm dứt các hành vi tàn ác này, bảo vệ người các nạn nhân và đưa thủ phạm ra trước công lý.

Lê Đăng/ Cổng TTĐT HNB VN