Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 30/12/2019 - 05/01/2020

Chủ nhật, ngày 5 tháng 1 năm 2020 | 16:42:8

* Mỹ tấn công giết chết chỉ huy đặc nhiệm, Iran treo cờ đỏ 'báo thù' * Cơ hội tháo gỡ thế bế tắc chính trị tại Tây Ban Nha * Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua dự luật triển khai quân tới Libya * Israel, Hy Lạp, Cyprus ký thỏa thuận lịch sử về khai thác khí đốt

1. Mỹ tấn công giết chết chỉ huy đặc nhiệm, Iran treo cờ đỏ 'báo thù'

Mỹ và Iran đang ở bên bờ vực chiến tranh sau khi Mỹ tiến hành một cuộc không kích hôm 3/1 nhằm vào sân bay quốc tế Baghdad ở Iraq làm Thiếu tướng Qassem Soleimani - Chỉ huy lực lượng tinh nhuệ Quds thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thiệt mạng.

Lá cờ đỏ trên nóc thánh đường Hồi giáo Jamkaran. Ảnh chụp màn hình Fox News

Bộ Quốc phòng Mỹ xác nhận vụ tấn công được thực hiện theo chỉ đạo của Tổng thống Trump. Mô tả đây là “hành động phòng thủ” nhằm “ngăn chặn các kế hoạch tấn công của Iran trong tương lai”. Lầu Năm Góc khẳng định, tướng Soleimani chính là người đang tích cực phát triển các kế hoạch tấn công các nhà ngoại giao và nhân viên phục vụ của Mỹ ở Iraq cũng như trên toàn khu vực.

Trước đây, Mỹ thường đáp trả các động thái của Iran bằng cách không kích vào các mục tiêu dân quân do Tehran hậu thuẫn. Tuy nhiên, cuộc không kích nhắm vào đoàn xe của tướng Soleimani là đòn giáng mạnh chưa từng có tiền lệ.

Lãnh tụ tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố cái chết của Thiếu tướng Soleimani làm tăng gấp đôi động lực chống Mỹ và Israel của Tehran.

Thánh đường Hồi giáo Jamkaran ở thành phố thiêng Qom treo cờ đỏ sau vụ Mỹ không kích khiến chỉ huy đặc nhiệm Iran Qassem Soleimani thiệt mạng.

Trong đạo Hồi dòng Shiite, lá cờ đỏ tượng trưng cho máu đổ một cách bất công và là lời kêu gọi báo thù cho người bị giết, theo Metro. Đây là lần đầu tiên một lá cờ đỏ được treo lên nóc thánh đường Jamkaran, sau lời cảnh báo sẽ đáp trả Mỹ.

2. Cơ hội tháo gỡ thế bế tắc chính trị tại Tây Ban Nha

Ngày 2/1, ERC - một đảng ủng hộ độc lập tại vùng lãnh thổ Catalonia đã “bật đèn xanh” cho lãnh đạo đảng Xã hội Pedro Sanchez đảm nhận thêm một nhiệm kỳ Thủ tướng Tây Ban Nha, mở đường chấm dứt thế bế tắc chính trị đã kéo dài nhiều tháng qua tại quốc gia này.

Sau cuộc họp của Ủy ban toàn quốc của ERC, quan chức cấp cao Pere Aragones cho biết, 13 nghị sĩ đảng này sẽ bỏ phiếu trắng trong cuộc bỏ phiếu tín nhiệm với ông Sanchez dự kiến diễn ra trong tuần tới.

Cuộc bầu cử lại được tổ chức hồi tháng 11/2019, đảng Xã hội của ông Sanchez đã về nhất nhưng số ghế đảng này có được thấp hơn rất nhiều so với mức đa số ghế cần thiết trên tổng số 350 ghế để tự thành lập chính phủ. Dù đảng Xã hội sau đó đã đạt thỏa thuận thành lập chính phủ liên minh với đảng cực tả Podemos nhưng tổng số vẫn chỉ đạt 155 ghế.

Việc các nghị sĩ ERC bỏ phiếu trắng trong cuộc bỏ phiếu này giúp khả năng ông Sanchez giành thắng lợi và đảm bảo được vị trí thủ tướng gần như chắc chắn bởi ông chỉ cần một đa số tối thiểu.

Động thái của ERC được đưa ra sau khi đảng này và đảng Xã hội của ông Sanchez có những tuyên bố riêng rẽ về việc 2 bên đã nhất trí thu xếp các cuộc đàm phán giữa chính quyền trung ương ở Madrid và chính quyền vùng Catalonia nhằm hóa giải xung đột chính trị về tương lai của vùng lãnh thổ giàu có phía Tây Bắc Tây Ban Nha và thiết lập nguyên tắc giải pháp cho vấn đề.

3. Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua dự luật triển khai quân tới Libya

Hôm 2/1, Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua Dự luật cho phép triển khai quân đội tới Libya nhằm hỗ trợ chính phủ được Liên Hợp Quốc hậu thuẫn ở Tripoli.

Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ đã thông qua dự luật cho phép triển khai quân đội tới Libya.

Động thái này có thể khiến Libya thêm căng thẳng khi nước này đang bị chia cắt giữa 2 chính quyền riêng biệt, chính quyền của Thủ tướng Fayez Sarraj ở Tripoli và chính quyền ở miền Đông, mỗi bên đều nhận được sự ủng hộ của một số phe phái trong nước và chính phủ nước ngoài.

Sau khi phiên bỏ phiếu kết thúc, Chủ tịch Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ Mustafa Sentop tuyên bố: “Trong tổng số 509 phiếu có 325 phiếu thuận và 184 phiếu chống. Như vậy, Dự luật triển khai quân đội tới Libya đã được thông qua”.

Dự luật mới quy định quân đội nước này được phép triển khai tới Libya trong trường hợp khẩn cấp với sứ mạng có thể kéo dài tới 1 năm. Tuy vậy, tất cả các đảng đối lập lớn tại Quốc hội đều phản đối chống lại Dự luật này. Đảng Cộng hòa Nhân dân (CHP) đối lập chính cho rằng, quyết định này sẽ làm leo thang căng thẳng và kéo Thổ Nhĩ Kỳ vào cuộc xung đột mới, đồng thời cảnh báo về một kịch bản giống cuộc xung đột ở khu vực Đông Bắc Syria.

Giới phân tích nhận định, Thổ Nhĩ Kỳ khó có khả năng ngay lập tức triển khai quân, thay vào đó sẽ gửi thiết bị và các chuyên gia quân sự tới Libya.

Ông Selcuk Colakoglu - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương của Thổ Nhĩ Kỳ nhận định: “Thổ Nhĩ Kỳ có thể điều chuyển một số lực lượng như lực lượng el-Sadat từ Syria sang Libya. Nhưng theo tôi, ngay cả khi Thổ Nhĩ Kỳ gửi quân, họ sẽ hạn chế gửi các lực lượng đặc biệt mà về cơ bản họ sẽ ở tuyến sau của mặt trận, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật”.

Động thái này của Thổ Nhĩ Kỳ vấp phải sự phản đối gay gắt của các nước trong khu vực như Ai Cập, Hy Lạp và Síp cũng như chính quyền miền Đông Libya trung thành với lực lượng của Tướng Haftar. Một số quốc gia, đặc biệt là những nước có biên giới với Libya cảnh báo rằng, sự can thiệp của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ vào Libya sẽ làm trầm trọng thêm cuộc xung đột ở nước này và gây mất ổn định an ninh khu vực.

Libya vẫn trong tình trạng chia rẽ chính trị và bạo lực leo thang kể từ sau cuộc chính biến năm 2011 lật đổ nhà lãnh đạo Muamar Gaddafi. Hiện nước này tồn tại 2 chính quyền với các lực lượng vũ trang riêng. Chính phủ Đoàn kết dân tộc được quốc tế công nhận hoạt động ở thủ đô Tripoli được Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar ủng hộ. Trong khi đó, lực lượng do Tướng Haftar ở miền Đông Libya được Ai Cập và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) hỗ trợ và nhận được sự ủng hộ chính trị từ Mỹ, Nga và Pháp.

Từ tháng 4/2018, lực lượng trung thành với Tướng Haftar phát động chiến dịch quân sự nhằm giành kiểm soát thủ đô Tripoli và gần đây đẩy mạnh tấn công các khu vực xung quanh Tripoli. Giao tranh giữa quân đội miền Đông Libya và các lực lượng ủng hộ Chính phủ Đoàn kết dân tộc từ đầu tháng 4 năm ngoái đã khiến hơn 1.000 người thiệt mạng và khoảng 300.000 người phải rời bỏ nhà cửa. Dư luận lo ngại về khả năng nổ ra một cuộc nội chiến mới, cũng như thảm hoạ nhân đạo tại quốc gia Bắc Phi này

4. Israel, Hy Lạp, Cyprus ký thỏa thuận lịch sử về khai thác khí đốt

Theo Reuters, tại thủ đô Athens (Hy Lạp), Bộ trưởng Năng lượng 3 nước Hy Lạp, Cyprus và Israel đã ký thỏa thuận xây dựng đường ống dẫn khí đốt tự nhiên có tên là EastMed dài 1.900km.

Ba nước ký kết thỏa thuận. (Nguồn: tv7israelnews.com)

Ước tính, đây sẽ là đường ống dẫn khí đốt dài nhất và sâu nhất trên thế giới, kết nối từ các mỏ khí đốt của Israel ở Đông Địa Trung Hải đến Cyprus, Italy và Hy Lạp để vào châu Âu. Trị giá của dự án hơn 7 tỷ USD và dự kiến hoàn thành vào năm 2025. Hệ thống đường ống trên có khả năng vận chuyển tới 10 tỷ m³ khí/năm.

Theo Thủ tướng Netanyahu, thỏa thuận này có lợi cho an ninh khu vực. Tổng thống Cộng hòa Cyprus Nicos Anastasiades cho rằng, đây là một dự án chiến lược rất có giá trị về địa chính trị. Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cho biết, sự hợp tác 3 bên này mở rộng cho bất kỳ ai muốn tham gia liên minh. Thổ Nhĩ Kỳ từng phản đối dự án này.

Minh Thư - Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (Tổng hợp)