Tâm điểm báo chí

Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 6-12/12/2021

* Thông điệp quan trọng từ cuộc đối thoại Nga - Mỹ; * Lạm phát tại Mỹ tăng cao nhất trong gần 40 năm; * EU tìm kiếm biện pháp phòng vệ thương mại mới.

  1. Thông điệp quan trọng từ cuộc đối thoại Nga - Mỹ

Hội đàm thượng đỉnh trực tuyến giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Joe Biden kết thúc tối 7/12, giờ Moscow (tức rạng sáng 8/12, giờ Hà Nội). Tuy chưa tạo ra đột phá nhưng cuộc đối thoại cấp cao đã phát đi tín hiệu tích cực đối với việc kiểm soát mối quan hệ giữa 2 cường quốc.

Tổng thống Putin và Tổng thống Biden hội đàm trực tuyến ngày 7/12. Ảnh: Sputnik

Cuộc hội đàm trực tuyến Nga - Mỹ theo hình thức “một đối một” bắt đầu bằng màn chào hỏi thân mật, sau đó là những tranh luận căng thẳng, thậm chí gay gắt khi 2 nhà lãnh đạo đề cập tới vấn đề Ukraine. Lập trường mỗi bên về việc giảm leo thang xung đột ở Ukraine khá rõ ràng và đặt ra tương lai “cán cân” an ninh ở Đông Âu. Trong khi quan ngại việc Nga gia tăng lực lượng gần biên giới Ukraine, Tổng thống Biden bày tỏ mối quan ngại trước việc Nga gia tăng lực lượng gần biên giới Ukraine. Ông Biden cảnh báo, Nga sẽ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt trong trường hợp tấn công Ukraine và Washington không loại trừ khả năng triển khai thêm quân đội tới hỗ trợ bảo vệ đồng minh nếu Nga hành động quân sự với Ukraine. Ông chủ Nhà trắng cũng không quên nhắc lại sự ủng hộ đối với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, đồng thời kêu gọi Moscow xuống thang và quay trở lại con đường ngoại giao.

Về phần mình, Tổng thống Putin khẳng định, việc Mỹ và NATO tăng cường khả năng quân sự gần biên giới Nga là một thách thức nghiêm trọng và NATO đang “thực hiện những nỗ lực nguy hiểm”. Ông Putin nêu rõ “lằn ranh đỏ” với Mỹ và NATO, đó là không mở rộng về phía Đông và không đưa vũ khí tấn công đến Ukraine. Đáp lại, ông Biden trả lời rằng, “các nước NATO sẽ quyết định ai là thành viên, chứ không phải Nga”.

Vấn đề Ukraine là một trong những nguyên nhân làm căng thẳng mối quan hệ Nga - Mỹ, nhất là khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea của Ukraine năm 2014. Để bảo vệ đồng minh ở Đông Âu, Mỹ và NATO đã áp dụng một loạt biện pháp trừng phạt kinh tế, tài chính và hạn chế chính trị đối với Moscow. Bên cạnh đó, Washington cam kết hỗ trợ Ukraine về các nhu cầu quốc phòng của nước này, thậm chí thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với Kiev vào tháng 11 năm ngoái. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có dấu hiệu nào cho thấy Washington sẽ gửi quân tới Ukraine.

Ngoài vấn đề Ukraine, 2 nhà lãnh đạo Mỹ - Nga còn thảo luận về ổn định chiến lược - một cuộc đối thoại riêng biệt về phần mềm mã độc tống tiền, cũng như hợp tác chung về các vấn đề khu vực như Iran. Thông qua hội đàm, hai nhà lãnh đạo Nga - Mỹ đã thể hiện thiện chí đối thoại và “không muốn đẩy tình hình thành một cuộc chiến toàn diện”, như nhận định trên Tạp chí Expert của Nga.

Hội đàm cấp cao trực tuyến diễn ra giữa lúc quan hệ Mỹ - Nga ở mức thấp chưa từng có khi 2 cường quốc này trải qua nhiều sóng gió liên quan hàng loạt vấn đề như việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea năm 2014, dự án đường ống dẫn khí đốt “Dòng chảy phương Bắc 2”, tấn công mạng, trục xuất nhân viên đại sứ quán và nay là vấn đề Ukraine. Đây là những bất đồng khó hóa giải và khó có khả năng đưa lập trường hai bên “xích lại gần nhau” trong một sớm một chiều.

  1. Lạm phát tại Mỹ tăng cao nhất trong gần 40 năm

Phóng viên TTXVN tại Mỹ dẫn dữ liệu của Bộ Lao động nước này công bố ngày 10/12 cho thấy Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 11 tăng tới 6,8% so với cùng kỳ năm ngoái, mức cao nhất kể từ năm 1982.

So với tháng 10, CPI của Mỹ tăng 0,8% do giá cả một loạt mặt hàng tăng mạnh khi kinh tế Mỹ đang dần phục hồi sau thời gian dài bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19. Cụ thể, giá xăng tại Mỹ tăng 6,1%, giá thực phẩm tăng 0,7%, giá thuê nhà tăng 0,5% và giá mua ô tô cũ tăng 2,5%. Giá hàng hóa tăng một phần do các nhà bán lẻ, các kho hàng, nhà cung cấp và các công ty vận chuyển chạy đua nhằm đáp ứng nhu cầu tăng cao trong mùa cao điểm mua sắm cuối năm.

Giá hàng hóa tăng cao tại Mỹ tạo áp lực đáng kể cho người tiêu dùng. Ảnh: Getty Images.

Cũng theo số liệu, mặc dù tốc độ tăng CPI của Mỹ trong tháng 11 đã chậm lại so với tháng 10 nhưng vẫn trên dự báo của các nhà phân tích. Trước đó, các nhà phân tích dự báo CPI trong tháng 11 của Mỹ chỉ tăng 0,7% so với tháng 10 và 6,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc chỉ số CPI tăng mạnh đang tạo áp lực đáng kể lên các hộ gia đình Mỹ, nhất là trong mùa mua sắm cuối năm cho dịp lễ Giáng sinh và Năm mới đang đến gần. Điều này cũng sẽ gây sức ép lên Tổng thống Joe Biden và các nhà lập pháp đảng Dân chủ trong việc đẩy nhanh phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19 thông qua việc triển khai dự luật cứu trợ trị giá 1,9 nghìn tỷ USD ký hồi tháng 3. Tuy nhiên, theo đánh giá của ông Biden, kinh tế Mỹ đang tăng trưởng mạnh hơn bất kỳ quốc gia nào khác và người dân Mỹ vẫn có nhiều tiền trong túi hơn so với một năm trước đây ngay cả khi đã tính đến việc giá tăng.

Mặc dù vậy, giá cả tăng mạnh có thể sẽ khiến Cục Dự trữ Liên bang (FED) phải tăng tốc thu hẹp quy mô chương trình mua trái phiếu vốn được triển khai kể từ khi đại dịch COVID-19 bắt đầu. Dự kiến, Ủy ban hoạch định chính sách của FED sẽ thảo luận về vấn đề này trong cuộc họp tại Washington vào tuần tới. Ngoài ra, FED có thể cũng sẽ xem xét khả năng đẩy nhanh tiến độ tăng lãi suất cơ bản vì lo ngại hàng hóa tăng giá sẽ khiến tiền lương tăng mạnh và đẩy lạm phát tiếp tục tăng lên. Kể từ tháng 3 năm ngoái, mỗi tháng FED đều mua vào ít nhất 120 tỷ USD trái phiếu kho bạc và chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp, đồng thời cắt giảm lãi suất cơ bản về mức 0-0,25% để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên từ tháng trước, FED bắt đầu giảm quy mô chương trình này với lộ trình dự kiến sẽ kéo dài đến tháng 6 năm sau.

  1. EU tìm kiếm biện pháp phòng vệ thương mại mới

Tân Hoa xã đưa tin, ngày 8/12, tại thủ đô Brussels của Bỉ, Ủy ban châu Âu (EC) đã thảo luận kế hoạch trả đũa những quốc gia gây sức ép thương mại với EU thông qua việc đề xuất xây dựng ACI. Động thái này xuất phát từ nhận định của khối về xu hướng căng thẳng địa chính trị thường “lan sang” lĩnh vực thương mại trong thời gian gần đây.

Đề xuất sẽ tiếp tục được Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu thảo luận. “Khi căng thẳng địa chính trị gia tăng, thương mại ngày càng bị “vũ khí hóa”. EU cùng với các nước thành viên đang trở thành mục tiêu bị đe dọa kinh tế. Chúng ta cần các công cụ thích hợp để đối phó”, Phó chủ tịch EC Valdis Dombrovskis nhấn mạnh tại hội nghị.

Phó chủ tịch Ủy ban châu Âu Valdis Dombrovskis trình bày về đề xuất xây dựng Công cụ chống áp bức. Ảnh: Euractiv.com

Theo dự thảo đề xuất, ACI sẽ nhắm tới các quốc gia cố gắng can thiệp vào “những lựa chọn chủ quyền hợp pháp” của EU hoặc một trong số 27 nước thành viên EU bằng cách hạn chế hoặc đe dọa hạn chế thương mại hay đầu tư để từ đó dẫn đến sự thay đổi chính sách ở trong nội khối về các lĩnh vực như: Biến đổi khí hậu, thuế hoặc an toàn thực phẩm. Một số ví dụ về áp bức kinh tế được EC đề cập bao gồm áp thuế nhập khẩu bổ sung, kiểm tra mang tính phân biệt đối xử với hàng hóa xuất khẩu từ một nước thành viên EU, tẩy chay hàng hóa hay nhà đầu tư từ EU.

Dự thảo đề xuất cũng đưa ra một loạt phản ứng nhanh chóng, hiệu quả mà EU có thể thực hiện nếu xác định một hành vi kinh tế, thương mại nào đó có tính chất “cưỡng ép, bắt nạt”. Cụ thể, tùy từng trường hợp mà EU sẽ xem xét áp đặt hàng rào thuế quan, hạn chế nhập khẩu, cho đến hạn chế đầu tư và khả năng tiếp cận thị trường của khối. Thời gian qua, áp bức kinh tế là một trong những chủ đề “nóng”, được quan tâm hàng đầu trong các chương trình nghị sự của EU, bên cạnh công tác phòng, chống dịch và phục hồi hậu Covid-19. Một ví dụ điển hình đó chính là tranh chấp thương mại giữa EU và Mỹ do cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động.

Việc gia tăng các biện pháp tự vệ hay bảo hộ thương mại được nhiều quốc gia xem xét sử dụng hoặc đang sử dụng nhằm bảo vệ các ngành sản xuất trong nước, đặc biệt là khi dịch bệnh làm hoạt động sản xuất đình đốn. Đề xuất ACI rõ ràng là thông điệp cho thấy EU sẽ quyết tâm bảo vệ lợi ích của khối trong môi trường thương mại quốc tế đầy biến động khó lường.

S.A (TH)/ Cổng TTĐT HNB VN