Sự kiện thế giới nổi bật tuần từ 7-13/8/2020

Chủ nhật, ngày 13 tháng 9 năm 2020 | 17:35:49

* Anh tố bị EU đe dọa nếu không đạt được thoả thuận hậu Brexit; * Hội nghị ASEAN - Trung Quốc 'nóng' vấn đề Biển Đông và Covid-19; * Cuộc chiến thị thực giữa Mỹ và Trung Quốc “khai hỏa”; * Anh đạt thỏa thuận thương mại tự do lớn đầu tiên hậu Brexit.

1.  Anh tố bị EU đe dọa nếu không đạt được thoả thuận hậu Brexit

Hôm 12/9, Reuters dẫn lời thủ tướng Anh - ông Boris Johnson cáo buộc nước này đang bị Liên minh châu Âu (EU) đe dọa sẽ thiết đặt đường “biên giới cứng” trong thương mại trên biển Ireland và phong toả hoạt động vận chuyển lương thực giữa Anh và Bắc Ireland trừ khi các điều khoản của khối về mối quan hệ trong tương lai với Anh được đồng thuận.

Chính quyền Johnson tuần này cho biết, có thể vi phạm luật pháp quốc tế bằng cách không tuân thủ một số điều khoản của Hiệp ước rút khỏi Brexit (đưa Anh rời khỏi EU) ký kết hồi tháng 1 khi London nhận định cần phải có 1 luật mới để bảo vệ thương mại tự do giữa 4 nước cấu thành nên Vương quốc Anh.

Động thái này càng khiến quan hệ Anh - EU xấu đi, đồng thời làm tăng khả năng các cuộc đàm phán thương mại giữa Anh và EU thất bại, thậm chí sẽ không có thoả thuận nào được ký kết trước khi giai đoạn chuyển tiếp hậu Brexit kết thúc vào tháng 12.

Thủ tướng Anh - Johnson cáo buộc nước ông bị EU đe doạ - Ảnh: Reuters

Trên tờ Daily Telegraph đăng tải lời cảnh báo của ông Johnson: “Chúng tôi được thông báo rằng, EU sẽ không chỉ áp đặt thuế quan đối với hàng hóa vận chuyển từ Vương quốc Anh đến Bắc Ireland, mà còn có thể bị buộc ngừng vận chuyển các sản phẩm thực phẩm từ Anh đến Bắc Ireland”.

Ông nhấn mạnh: “Chúng ta phải bảo vệ Vương quốc Anh khỏi thảm họa đó. Đây là lý do tại sao chúng tôi đã tạo ra một mạng lưới an toàn pháp lý trong Dự luật Thị trường Nội bộ của Vương quốc Anh để làm rõ lập trường và loại bỏ những mâu thuẫn”.

2. Hội nghị ASEAN - Trung Quốc 'nóng' vấn đề Biển Đông Covid-19

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp trong khu vực cũng như ngoài khu vực, cần phải có sự hợp tác chung trong không chỉ giữa các thành viên ASEAN mà còn cả giữa ASEAN với tất cả các đối tác bên ngoài. Đây cũng là nội dung quan trọng được thảo luận tại Hội nghị giữa ASEAN với các đối tác như Trung Quốc, Nhật Bản và Hội nghị ASEAN+3 (với 3 đối tác là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc).

Mối quan hệ giữa ASEAN và các đối tác trở nên đặc biệt hơn khi đại dịch Covid-19 bùng phát trên khắp thế giới. ASEAN và các đối tác vẫn duy trì tiếp xúc thông qua các cuộc điện đàm và các cuộc họp trực tuyến. Không chỉ tại Hội nghị với các đối tác trong khuôn khổ AMM 53 lần này mà ngay từ Hội nghị đặc biệt ASEAN+3 về Covid-19 vào tháng 4, các bên đã đưa ra hàng loạt các biện pháp hợp tác thực chất và hiệu quả trong việc trao đổi thông tin, đưa ra các nỗ lực tập thể như trao đổi thông tin, hỗ trợ các nguồn vật tư y tế ủng hộ các tuyên bố của ASEAN về dịch bệnh, quỹ dự trữ nguồn cung y tế, các quỹ ứng phó khẩn cấp của ASEAN.

Một trong những vấn đề nóng tại Hội nghị giữa ASEAN và các đối tác, đặc biệt giữa ASEAN với Trung Quốc là an ninh trên Biển Đông.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam - ông Phạm Bình Minh cho biết, ASEAN tiếp tục bày tỏ quan ngại về tình hình phức tạp trên Biển Đông. ASEAN và Trung Quốc nên đảm bảo áp dụng hiệu quả DOC ở Biển Đông, trong khi tiếp tục làm việc hướng tới có được một COC hiệu quả, thực chất, tuân theo luật pháp quốc tế, bao gồm UNCLOS 1982.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh nhấn mạnh, trong Hội nghị cấp cao ASEAN 36 và Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 53, các lãnh đạo và Bộ trưởng ASEAN đã tái khẳng định lập trường của ASEAN về Biển Đông. Các bên cần tăng cường lòng tin lẫn nhau, thực hành tự kiềm chế với những hành động có thể làm phức tạp hoặc leo thang căng thẳng, tránh các hành động tiếp tục làm căng thẳng tình hình, không quân sự hóa, theo đuổi các biện pháp giải quyết tranh chấp hòa bình theo luật pháp quốc tế.

ASEAN luôn chào đón Trung Quốc - một cường quốc trong khu vực và thế giới - muốn góp một vai trò quan trọng và mang tính xây dựng đối với môi trường khu vực an ninh, ổn định, phát triển và thịnh vượng.

Biển Đông là vấn đề nóng tại Hội nghị ASEAN - Trung Quốc.

Phát biểu tại Hội nghị ASEAN - Trung Quốc, Ngoại trưởng Philippines, ông Teodoro Locsin Jr nhấn mạnh: “Một Biển Đông ổn định nằm trong nguyện vọng chung và một Bộ Quy tắc về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) thực chất và hiệu quả sẽ đóng góp vào hòa bình, an ninh và ổn định của khu vực. Tuân thủ các luật quốc tế về Luật Biển trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCOLS 1982), với tư cách là một nước điều phối, Philippines sẽ tiếp tục tiếp tục ủng hộ việc nối lại các cuộc đàm phán COC bất chấp đại dịch Covid-19”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định, Trung Quốc cam kết hợp tác trong vấn đề đảm bảo hòa bình và ổn định trong khu vực. Trung Quốc và ASEAN cùng cam kết thực thi một cách sâu rộng và hiệu quả Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và tìm kiếm các cách thức linh hoạt nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) để có thể tiến tới hoàn tất COC trên nguyên tắc đồng thuận trong thời gian sớm nhất cũng như đề ra bộ quy tắc phù hợp với thực tế trên thực địa vì mục tiêu hòa bình và ổn định lâu dài trong khu vực..

3. Cuộc chiến thị thực giữa Mỹ và Trung Quốc “khai hỏa”

Washington ngày 9/9 (giờ địa phương) cho biết, đã thu hồi thị thực của hơn 1.000 công dân Trung Quốc theo tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về việc đình chỉ nhập cảnh đối với các sinh viên và nghiên cứu sinh Trung Quốc bị coi là có nguy cơ đối với an ninh quốc gia của Mỹ. Động thái này đã “đổ thêm dầu” vào mối quan hệ vốn luôn trong trạng thái đặc biệt căng thẳng giữa 2 cường quốc đứng đầu thế giới.

Người phát ngôn của Bộ Ngoại Mỹ giao xác nhận: “Tính đến ngày 8/9, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thu hồi hơn 1.000 thị thực của công dân mang quốc tịch Trung Quốc. Những người này được phát hiện có liên quan đến những đối tượng bị hạn chế theo chỉ đạo của Tổng thống nên không đủ điều kiện để được cấp thị thực”. Người phát ngôn cho biết thêm, các sinh viên và nghiên cứu sinh bị hủy thị thực đều là những người có “nguy cơ an ninh cao” không đủ điều kiện đến Mỹ để học tập. Trong khi đó, các nghiên cứu sinh, sinh viên và học giả hợp pháp sẽ vẫn được chào đón. Một số sinh viên Trung Quốc đăng ký vào các trường Đại học tại Mỹ cho biết, họ đã nhận được thông báo qua email vào ngày 9/9 của Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh rằng, thị thực của họ đã bị hủy. Danh sách các cá nhân bị tước thị thực không được công bố.

Cuộc chiến thị thực giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục bùng phát trong tuần qua với “nạn nhân” là các nhà báo thường trú tại mỗi nước. Trong đợt trả đũa mới nhất, giới chức Trung Quốc áp đặt giới hạn thị thực mới đối với các nhà báo nước ngoài làm việc cho các tổ chức báo chí của Mỹ ở nước này.

Trong tuần qua, khi tiến hành quy trình gia hạn thẻ nhà báo để làm việc ở Trung Quốc, một số phóng viên chỉ nhận được bức thư thông báo đơn đăng ký của họ đang được xử lý, thay vì tấm thẻ mới. Họ được yêu cầu mang theo lá thư này cùng với thẻ nhà báo đã hết hạn trong khi tác nghiệp, nhằm chứng minh thân phận. Vì thị thực Trung Quốc gắn liền với thẻ nhà báo, những phóng viên trên giờ đây chỉ được thị thực lưu trú trong thời gian 2 tháng, trong khi trước đây là 1 năm. Không dừng lại ở đó, các nhà chức trách Trung Quốc còn nhấn mạnh, giấy tờ chứng minh tạm thời, cũng như thị thực có thể bị thu hồi bất kỳ lúc nào, đẩy các nhà báo đến tình trạng hoang mang không rõ họ còn công tác tại Trung Quốc trong thời gian bao lâu.

Bắc Kinh cho hay, đây là “biện pháp trả đũa” cách hành xử của chính quyền Tổng thống Trump đối với các nhà báo Trung Quốc đang làm việc trên đất Mỹ. Hồi tháng 5 vừa qua, Washington rút ngắn thời gian làm việc tại Mỹ đối với hầu hết các phóng viên Trung Quốc xuống còn 90 ngày. Nếu không được gia hạn, số nhà báo Trung Quốc kể trên sẽ phải rời Mỹ vào đầu tháng 11 tới.

Ảnh minh họa: Reuters

Hiện chưa rõ Mỹ sẽ có phản ứng gì sau tuyên bố của Trung Quốc. Tuy nhiên, có thể thấy rõ là các nhà báo thường trú tại mỗi nước đang trở thành nạn nhân của những căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Trung.

Trong vòng vài tháng qua, quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc luôn trong trạng thái đặc biệt căng thẳng. Hai bên liên tục có những hành động được coi là đáp trả lẫn nhau trong nhiều lĩnh vực từ thương mại đến các vấn đề Hong Kong, Đài Loan (Trung Quốc), địa chính trị, quốc phòng, công nghệ, dịch Covid-19 và nay là việc  cấp thị thực cho các nhà báo thường trú.

4. Anh đạt thỏa thuận thương mại tự do lớn đầu tiên hậu Brexit

Ngày 11/9, Anh và Nhật Bản đã nhất trí trên nguyên tắc về thỏa thuận thương mại tự do (FTA) - thỏa thuận thương mại lớn đầu tiên của Anh thời hậu Brexit.

Đại diện Chính phủ Anh cho biết, thỏa thuận mới đồng nghĩa 99% hàng hóa của nước này xuất sang Nhật Bản sẽ được miễn thuế.

Các điều khoản về số hóa và dữ liệu cũng “vượt xa” những gì ấn định trong thỏa thuận thương mại giữa EU với Nhật Bản, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ tài chính của Anh hoạt động tại đất nước mặt trời mọc.

Thủ tướng Anh - Boris Johnson bắt tay người đồng cấp Nhật Bản -  Abe Shinzo tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Biarritz (Pháp) tháng 8/2019. Ảnh: Reuters

Các nhà đầu tư lớn của Nhật Bản ở xứ sở sương mù như Nissan và Hitachi cũng sẽ được hưởng lợi từ việc giảm thuế đối với các linh, phụ kiện có xuất xứ từ Nhật và các thủ tục pháp lý thuận tiện hơn, trích thông cáo của Bộ thương mại Anh.Theo Reuters, các công ty dịch vụ tài chính, hãng sản xuất thực phẩm, công ty may và doanh nghiệp sản xuất bánh quy, pho mát sẽ được hưởng lợi từ thỏa thuận thể hiện “bước tiến quan trọng” hướng tới việc Anh tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Thủ tướng Boris Johnson nhấn mạnh, Brexit cho phép Anh tự do thực hiện các thỏa thuận thương mại với các nước khác trên thế giới.

Tuy nhiên, những người chỉ trích lại cho rằng, các thỏa thuận như trên khó có thể bù đắp các tổn thất về xuất khẩu của Anh sang thị trường EU, nếu London không thể đạt thỏa thuận với Brussels.

EU đã yêu cầu Anh hủy kế hoạch phá bỏ hiệp ước “chia tay” với liên minh. Song, việc chính phủ của Thủ tướng Johnson từ chối, tiềm ẩn nguy cơ phá hỏng 4 năm đàm phán Brexit.

Trong khi đó, Nhật Bản muốn đạt một sự đồng thuận với Anh về thương mại trong tuần này, trước khi có sự thay đổi về lãnh đạo chính phủ ở Tokyo - việc nhiều khả năng làm quá trình đàm phán bị đình trệ.

Minh Thư/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam (tổng hợp)