Sự kiện thế giới tuần từ 17-23/6/2019

Chủ nhật, ngày 23 tháng 6 năm 2019 | 18:11:41

*Quan hệ Mỹ-Iran leo thang căng thẳng, nguy cơ đối đầu quân sự cận kề;
*Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34;
*Vấn đề Brexit: EU duy trì quan điểm cứng rắn về Brexit;
*Các nước nghèo đang hứng chịu gánh nặng người tị nạn.

1. Quan hệ Mỹ-Iran leo thang căng thẳng, nguy cơ đối đầu quân sự cận kề

Tổng thống Mỹ Trump (trái) và Tổng thống Iran Rouhani (Ảnh: Daily Express)

Căng thẳng trong quan hệ Mỹ-Iran sau vụ hai tàu chở dầu nước ngoài bị tấn công trên vịnh Oman tiếp tục có bước leo thang mới với những lời cáo buộc gay gắt cùng những tuyên bố cứng rắn từ cả hai phía. Nhiều chuyên gia quốc tế nhận định, nguy cơ đối đầu quân sự đang cận kề.   

Tổng thống Donald Trump ngày 18/6 khẳng định Mỹ sẵn sàng đối phó với Iran. Trả lời phỏng vấn Tạp chí Time, Tổng thống Mỹ cho biết ông đã chuẩn bị triển khai hành động quân sự để ngăn chặn Iran có được một quả bom hạt nhân, song vẫn để ngỏ khả năng sử dụng vũ lực để bảo vệ những nguồn cung cấp dầu mỏ. Trước đó, ngày 17/6, Mỹ tuyên bố đã quyết định tăng cường thêm 1.000 quân tới khu vực Trung Đông, nhằm mục đích “phòng thủ” trước những mối đe dọa trên biển, trên không và trên bộ ở Trung Đông.

Một diễn biến mới nhất khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi ngày 20/6, Iran tuyên bố đã bắn hạ một máy bay do thám không người lái của Mỹ. Một kế hoạch tấn công quân sự nhằm trả đũa Iran được Tổng thống Trump thông qua nhưng được hoãn lại vào phút chót, tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng tuyên bố sẽ áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt rất khắc nghiệt đối với Tehran.  

Về phía Iran, nước này cũng bày tỏ lập trường cứng rắn trước các lời đe dọa quân sự của Mỹ. Chỉ huy lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) khẳng định các lên lửa đạn đạo của nước này có thể đánh trúng “các tàu sân bay trên biển” với độ chính xác cao. Iran cũng tuyên bố nước này đủ khả năng về mặt quân sự để phong tỏa eo biển Hormuz một cách công khai và triệt để. Bên cạnh đó, ngày 19/6, Iran tuyên bố sẽ khởi động tiến trình làm giàu urani ở cấp độ cao hơn vào tháng 7 tới và sẽ không trao thêm thời gian cho các cường quốc châu Âu để có biện pháp bảo vệ Tehran khỏi các lệnh trừng phạt của Mỹ.  

2. Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cùng các Nhà Lãnh đạo ASEAN đã tham dự Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34 (Ảnh: TTXVN)

Sáng 23/6 tại Bangkok, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cùng các Nhà Lãnh đạo ASEAN đã tham dự Lễ khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 34 do Thủ tướng Thái Lan Prayut Chan-o-cha, Chủ tịch ASEAN 2019, chủ trì.

Với chủ đề “Tăng cường quan hệ đối tác vì sự bền vững”, ASEAN thể hiện ước mơ tiến tới một Cộng đồng bền vững trên cả 3 trụ cột, hướng tới người dân, lấy người dân làm trung tâm và không để ai bị bỏ lại phía sau; duy trì hòa bình, ổn định và hướng tới tương lai; tranh thủ các cơ hội do Cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) mang lại thúc đẩy kinh tế số, tăng trưởng xanh; tăng cường quan hệ với các đối tác nhằm phát triển bền vững và giành vị thế toàn cầu cao hơn cho ASEAN; thúc đẩy kết nối trong mọi lĩnh vực, tiến tới một ASEAN không rào cản (seamless ASEAN). Thông điệp chính gửi đi là mong ước xây dựng một ASEAN bền vững mọi mặt từ an ninh, kinh tế, an ninh con người... với khái niệm “vạn vật bền vững” (Sustainable of Things - SOT), coi đây như một ADN (gien) của ASEAN để tiếp tục truyền lại cho các thế hệ sau. 

Trên cơ sở đó, Thái Lan bày tỏ sẽ tiếp tục kế thừa công việc của các nhiệm kỳ Chủ tịch trước đồng thời thúc đẩy các sáng kiến cụ thể: An ninh hơn, thịnh vượng hơn và thúc đẩy giao lưu nhân dân, chọn năm 2019 là Năm Văn hóa ASEAN, hợp tác chống rác thải biển, xây dựng các thành phố hiện đại ASEAN thông qua Mạng lưới các thành phố thông minh ASEAN (ASCN)...

3. Vấn đề Brexit: EU duy trì quan điểm cứng rắn về Brexit

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk phát biểu trong cuộc họp báo sau hội nghị của EU ở Brussels, Bỉ, ngày 21/6/2019 (Ảnh:  TTXVN)

Trong khi việc lựa chọn nhà lãnh đạo tiếp theo của Anh chưa ngã ngũ thì ngày 21/6, các nhà lãnh đạo hàng đầu của Liên minh châu Âu (EU) đã đưa ra cảnh báo rằng thỏa thuận đưa London rời khỏi EU, còn gọi là Brexit, sẽ không thể thay đổi.

Phát biểu với báo giới sau Hội nghị Thượng đỉnh EU ở Brussels, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk khẳng định quan điểm của EU vẫn không thay đổi, ngay cả khi “một số quyết định cá nhân ở London” có thể sẽ ảnh hưởng tới tiến trình Brexit. Ông Tusk nêu rõ 27 nước thành viên còn lại của EU nhất trí rằng sẽ không có bất kỳ sự thay đổi nào đối với thỏa thuận Brexit dài gần 600 trang đạt được giữa Anh và EU hồi tháng 11 năm ngoái. 

Chủ tịch Tusk cho biết EU mong muốn hợp tác với thủ tướng tiếp theo của Anh và để ngỏ khả năng đàm phán, song nhấn mạnh "thỏa thuận về việc Anh rời khỏi EU sẽ không được thương lượng lại".

Chung quan điểm trên, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker - trưởng đoàn đàm phán Brexit của EU, cho rằng không có gì để bổ sung bởi các nhà lãnh đạo EU "nhiều lần nhất trí rằng sẽ không tái đàm phán thỏa thuận Anh rút khỏi EU".

Những tuyên bố trên được đưa ra sau khi cựu Ngoại trưởng Anh Boris Johnson - nhật vật được cho có nhiều khả năng trở thành người kế nhiệm Thủ tướng Theresa May, ngày 8-6 tuyên bố sẽ từ chối thanh toán khoản phí Anh "chia tay" EU cho đến khi khối này đồng ý những điều khoản tốt hơn đưa nước Anh rời EU.

4. Các nước nghèo đang hứng chịu gánh nặng người tị nạn

Cao ủy Liên Hợp Quốc về người tị nạn ngày 19/6 cho biết thế giới đang đối mặt với con số kỷ lục về người di cư (Ảnh: Reuters)

Ngày 19/6, Liên hợp quốc (LHQ) công bố báo cáo thường niên "Các xu hướng toàn cầu" cho biết, các nước đang phát triển, chứ không phải là các nước phương Tây giàu có, đang gánh vác cuộc khủng hoảng người di cư trên thế giới khi đang tiếp nhận phần lớn trong số 70,8 triệu người phải đi tha hương tính đến cuối năm 2018 do chiến tranh và bị ngược đãi ở quê nhà, một nửa trong số đó là trẻ em. Hơn 2/3 số người tị nạn trên thế giới từ 5 nước gồm Syria, Afghanistan, Nam Sudan, Myanmar và Somalia.

Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) Filippo Grandi cho biết nếu tình hình chính trị tại Venezuela không được giải quyết, làn sóng người Venezuela chạy ra nước ngoài có thể lên tới 5 triệu người tính đến cuối năm nay và trở thành làn sóng di cư ra nước ngoài lớn thứ hai sau làn sóng người Syria sang Thổ Nhĩ Kỳ. 

Ông Grandi nhấn mạnh thực tế rằng phần lớn người tị nạn hay di cư chạy sang nước láng giềng và điều đó có nghĩa là phần lớn họ đang tị nạn tại những nước nghèo hoặc những nước có mức thu nhập trung bình.

Theo báo cáo, với 254.3000 đơn xin tị nạn trong năm 2018, Mỹ là nước tiếp nhận số đơn tị nạn nhiều nhất thế giới. Tuy nhiên, nước này vẫn còn chưa xử lý 800.000 đơn xin tị nạn còn tồn đọng. Trong khi đó, tại châu Âu, vấn đề người di cư đã bị chính trị hóa, khiến một số chính phủ không dám cam kết tiếp nhận người di cư gặp nạn trên biển trong hành trình chạy khỏi Libya hoặc các khu vực xung đột khác./.

PV (tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN