Sự kiện thế giới tuần từ 20-26/5/2019

Chủ nhật, ngày 26 tháng 5 năm 2019 | 11:32:35

*Thủ tướng Anh Theresa May tuyên bố từ chức;
*Tổng thống Mỹ đe dọa hủy diệt Iran;
*Rủi ro kinh tế toàn cầu tăng cao;
*Hội nghị tham vấn cấp cao ASEAN - Trung Quốc.

1.Thủ tướng Anh Theresa May tuyên bố từ chức

Thông tin từ chức được bà Theresa May đưa ra sau cuộc gặp với Chủ tịch Ủy ban 1922, Graham Brady vào sáng 24/5 (theo giờ London). Ủy ban này tập hợp các nghị sĩ Đảng Bảo Thủ chống đối bà May và tuyên bố đã chuẩn bị mọi thứ để tiến hành một phiên bỏ phiếu bất tín nhiệm thứ hai với bà May nếu bà không rời ghế Thủ tướng Anh.

Bà May thông báo từ chức trong nước mắt (Ảnh: AP)

Đọc thông báo từ chức trước cửa Văn phòng Thủ tướng Anh trong nước mắt, bà Theresa May cho biết, bà ra đi trong tiếc nuối vì đã không thể hoàn tất tiến trình Brexit. Bà May cũng bảo vệ quyết định của mình rằng Chính phủ Anh cần phải tìm mọi cách để Brexit được thực thi bởi đó là lựa chọn dân chủ của người dân Vương quốc Anh vào năm 2016 mà bất cứ chính phủ cầm quyền nào của Anh cũng phải tôn trọng. Tiếp đó, bà May kêu gọi người kế nhiệm mình tìm mọi cách để đạt được sự đồng thuận tại Nghị viện Anh, đồng thời đưa ra lời khuyên rằng “thoả hiệp không có gì xấu và cuộc sống phụ thuộc vào những thỏa hiệp”.

Việc bà May từ chức Thủ tướng Anh vào ngày 7/6 tới sẽ chấm dứt một giai đoạn vô cùng phức tạp và khốc liệt trên chính trường Anh trong 3 năm qua liên quan đến Brexit. Là người ủng hộ Brexit, bà May đã bắt đầu các cuộc đàm phán Brexit với EU theo quan điểm cứng rắn với ý định đưa nước Anh thoát hẳn mọi sự ràng buộc với EU. Tuy nhiên, các khó khăn trong nội bộ Vương quốc Anh, cộng thêm sự phức tạp không thể lường trước của hồ sơ Brexit, đặc biệt trong vấn đề biên giới Bắc Ireland và hậu quả của việc ra đi không thỏa thuận đã buộc bà May phải liên tiếp đưa ra rất nhiều nhượng bộ với phía châu Âu.

2. Tổng thống Mỹ đe dọa hủy diệt Iran

Ngày 19/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đe dọa hủy diệt Iran, qua đó làm dấy lên quan ngại về khả năng xảy ra xung đột giữa 2 nước trong bối cảnh căng thẳng giữa Washington và Tehran ngày càng leo thang. Washington đã yêu cầu những nhân viên ngoại giao không chủ chốt phải rời Iraq.

Các binh sĩ Mỹ đang tham chiến tại Iraq (Ảnh: Reuters)

Trên trang Twitter cá nhân, Tổng thống Trump viết "nếu Iran muốn tham chiến, đó sẽ là sự chấm dứt chính thức của Iran". Ông cảnh báo Tehran "đừng bao giờ đe dọa nước Mỹ một lần nữa". Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh thời gian qua, Tổng thống Trump đã siết chặt các biện pháp trừng phạt kinh tế với nước Cộng hòa Hồi giáo, cũng như củng cố sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực với cáo buộc Tehran đang đe dọa lực lượng cũng như lợi ích của Washington tại đây. 

Trong một phản ứng của mình, Iran cho rằng các động thái của Mỹ chỉ là "tâm lý chiến" và là "trò chính trị". Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarrif cũng hạ thấp khả năng xảy ra một cuộc chiến mới trong khu vực, khẳng định Tehran phản đối chiến tranh.

3. Rủi ro kinh tế toàn cầu tăng cao

Hàng loạt sự kiện xảy ra cùng lúc, nhất là mối lo ngại về cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung Quốc, bầu cử Nghị viện châu Âu và diễn biến xung quanh kế hoạch Anh rời Liên minh châu Âu (Brexit) gây hoang mang cho các nhà đầu tư và gia tăng những rủi ro cho nền kinh tế toàn cầu. Các chỉ số chứng khoán và giá dầu thế giới đã giảm mạnh.

Tập đoàn công nghệ Huawei đang tìm cách đối phó lệnh cấm của Mỹ (Ảnh: Nikkei Asian Review)

Từ mặt trận thương mại, căng thẳng Mỹ-Trung tiếp tục mở rộng tới lĩnh vực công nghệ. Tuần trước, Washington quyết định cấm các hãng sản xuất Mỹ bán linh kiện và công nghệ cho tập đoàn Huawei của Trung Quốc, đồng thời cấm các công ty công nghệ trong nước mua hoặc sử dụng thiết bị cùng dịch vụ của Huawei. Mặc dù Washington tạm hoãn thực thi lệnh cấm trên đến giữa tháng 8 tới, nhưng những hệ lụy của nó không hề nhỏ.

Ngày 23/5, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh báo leo thang đối đầu thương mại Mỹ-Trung không chỉ "gây nguy hại" cho tăng trưởng toàn cầu năm 2019, ảnh hưởng thị trường tài chính và kinh doanh, gây bất ổn cho chuỗi cung ứng toàn cầu, mà còn làm suy yếu niềm tin cũng như đẩy giá cả tiêu dùng tăng cao. Thậm chí, khi các lệnh trừng phạt được thực thi có thể làm giảm khoảng 1/3 GDP toàn cầu trong ngắn hạn.

Ngoài ra, diễn biến trên thị trường chứng khoán thế giới cũng bị tác động đáng kể khi cuộc bỏ phiếu bầu nghị viện châu Âu đã chính thức bắt đầu với sự trỗi dậy của phe chủ nghĩa dân túy đe dọa đến sự hội nhập của châu lục. Bên cạnh đó, những thông tin khác phần nào chi phối tâm lý nhà đầu tư như chỉ số kinh tế yếu kém tại châu Âu, nước Anh hoãn tổ chức cuộc bỏ phiếu quan trọng tại quốc hội liên quan tới tiến trình Brexit.

4. Hội nghị tham vấn cấp cao ASEAN - Trung Quốc

Ngày 19/5, tại Cuộc họp Tham vấn quan chức cấp cao ASEAN - Trung Quốc diễn ra tại Chiết Giang, Trung Quốc, các nước đánh giá với 47 cơ chế hợp tác thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, quan hệ đối tác chiến lược ASEAN – Trung Quốc đã được triển khai mạnh mẽ.

Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Quốc Dũng (thứ 5 từ trái sang) tham dự cuộc tham vấn (Ảnh: TTXVN)

Hai bên nhất trí sẽ tiếp tục triển khai “Tầm nhìn Quan hệ đối tác chiến lược ASEAN -Trung Quốc 2030”. Tiếp theo đó, ASEAN và Trung Quốc sẽ hoàn tất Kế hoạch hành động ASEAN- Trung Quốc 2016 -2020, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại hai chiều lên 1.000 tỷ USD và đầu tư lên 150 tỷ USD vào năm 2020. Hai bên sẽ tập trung hợp tác vào các lĩnh vực kinh tế số, thương mại điện tử, an ninh mạng, thúc đẩy kết nối, xây dựng cơ sở hạ tầng, giao thông vận tải, phát triển tiểu vùng, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, nông nghiệp, đổi mới - sáng tạo, phấn đấu sớm kết thúc đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện (RCEP)...

Cuộc họp cũng ghi nhận kết quả của cuộc họp Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc về triển khai Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) được tổ chức trước đó, và những tiến triển trong xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Các nước nhất trí cần thực hiện đầy đủ DOC và sớm đạt COC hiệu lực, thực chất, được cộng đồng quốc tế ủng hộ. Nhiều nước nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; kêu gọi kiềm chế, đi đôi với hợp tác xây dựng lòng tin, tránh làm tình hình phức tạp và căng thẳng, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982./.

Đức Duy (tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN