TỌA ĐÀM: NHẬN DIỆN SUY THOÁI VÀ “TỰ CHUYỂN HÓA” QUA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG: Phát biểu của TS Trần Bá Dung, Trưởng Ban Nghiệp vụ, Ủy viên Thường vụ Hội nhà báo Việt Nam

Thứ sáu, ngày 3 tháng 11 năm 2017 | 8:54

Chào mừng kỷ niệm 100 năm Cách mạng Tháng Mười, ngày 27/10, Cổng Thông tin Điện tử Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với Tạp chí Người Làm Báo, Báo Nhà báo và Công luận tổ chức cuộc tọa đàm: Nhận diện suy thoái và ‘tự chuyển hóa” qua báo chí Truyền thông. Toạ đàm nhằm khẳng định những giá trị lịch sử của Cách mạng Tháng Mười Nga (CMTM), nhận diện sâu thêm về những thăng trầm của lịch sử trong thời kỳ quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội (CNXH), sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”. Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam xin giới thiệu phát biểu của TS Trần Bá Dung-Trưởng Ban Nghiệp vụ, Ủy viên Thường vụ Hội nhà báo Việt Nam.

TS Trần Bá Dung phát biểu tại Tọa đàm

Có một vấn đề lớn về tư tưởng chính trị đặt ra là, không những những người cổ xúy cho chủ nghĩa đa nguyên lợi dụng những khó khăn, thách thức mà Đảng ta đang phải đối mặt để kiến nghị cải cách chính trị, thay đổi hiến pháp mà trong Đảng có một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên cùng với sự suy thoái là “tự diễn biến, tự chuyển hóa”. Mà tập trung là có 9 biểu hiện như trong Nghị Quyết TW 4 khóa XII đã nêu. Xin hỏi TS Trần Bá Dung, ông cho biết suy nghĩ của mình về cuộc đấu tranh chống “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trên diễn đàn báo chí truyền thông thời gian qua? Niềm tin của ông về cuộc đấu tranh này?

Có thể nói, báo chí luôn đi đầu trong tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Với Nghị quyết TW 4 khóa XII cũng vậy. Cuộc đấu tranh chống “tự diễn biến, tự chuyển hóa” theo nội dung Nghị quyết TW 4 khóa XII, được thể hiện kịp thời trên diễn đàn báo chí - truyền thông đáp ứng yêu cầu tuyên truyền của Đảng, đúng tinh thần Nghị quyết, đúng đối tượng tuyên truyền, theo phương thức tuyên truyền phù hợp với từng loại hình báo chí, từng cơ quan báo chí.

Nhiều cơ quan báo chí đã mở ngay chuyên mục, chuyên trang… thực hiện Nghị quyết TW 4 khóa XII về đấu tranh chống “tự diễn biến, tự chuyển hóa”. Có nhiều hình thức thể hiện tùy từng loại hình báo chí:  Những cuộc tọa đàm, giao lưu, đối thoại trên các chương trình phát thanh, chương trình truyền hình; những cuộc phỏng vấn, những bài viết mang tính xã luận, bình luận, phân tích sâu… trên báo in, báo điện tử. Đặc biệt, một số cơ quan báo, đài lớn đã có những loạt bài bình luận, chuyên luận sắc sảo, những giao lưu, đối thoại có tầm, có tính phản biện cao, phân tích sâu về những biểu hiện “tự diễn biến, tự chuyển hóa”, như báo Nhân Dân, báo Quân đội nhân dân, báo Công an nhân dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Tạp chí Cộng sản, Tạp chí Tuyên giáo, báo điện tử Đảng cộng sản Việt Nam, v.v…

Tôi cho rằng nhiều cơ quan báo chí - nhất là các cơ quan báo chí ở Trung ương - đã vào cuộc với tinh thần nghiêm túc, có trách nhiệm và đúng tầm của vấn đề. Nhiều tác phẩm có ý nghĩa xã hội tốt, phân tích thực trạng một cách sâu sắc, thuyết phục, lập luận sắc bén, thức tỉnh những nhận thức chưa đúng đắn, phê phán những lệch lạc, sai lầm, giáo dục niềm tin cho công chúng nhân dân.

Nhiều tác phẩm báo chí về chủ đề này có sức lan tỏa, có tiếng vang trong dư luận và trong báo giới, như:

Tác phẩm Phòng chống nguy cơ "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong Đảng - vấn đề sống còn của Đảng ta và chế độ ta (Báo Quân đội Nhân dân); tập trung phân tích sâu luận điểm của Lê Nin “Không ai có thể tiêu diệt được chúng ta ngoài những sai lầm của bản thân chúng ta”.

Nhiều tác phẩm phản ánh những bất thường - lợi ích nhóm trong công tác cán bộ, trong công tác quản lý kinh tế - những hệ lụy của sự suy thoái, “tự diễn biến, tự chuyển hóa”; trong đó có những tác phẩm phân tích sâu sắc như “Chuyện như đùa ở Hải Dương”, Những con nợ của nền kinh tế (Báo Nhân Dân).

Hoặc những tác phẩm “Hai lão nông giúp phanh phui 2.745 hồ sơ thương binh giả” (Báo Nông thôn Ngày nay); “Vì sao ông Đinh La Thăng bị cảnh cáo, thôi Ủy viên Bộ Chính trị” (Báo Tuổi trẻ); “Từ vụ VN Pharma: “Lộ” lỗ hổng cấp phép nhập khẩu thuốc” (Báo Lao Động); “Có tình trạng bảo kê cho xe quá tải” (Truyền hình Thông tấn xã Việt Nam);

Nhiều tác phẩm phản ánh tình trạng làm thất thoát và chiếm đoạt tài nguyên – khoáng sản của quốc gia, trong đó có những tác phẩm có tiếng vang, như phóng sự  “Tình trạng chặt phá rừng ở Tĩnh Gia – Thanh Hóa” (VTV24), Phóng sự “Khai thác đá đỏ trái phép ở Yên Bái: Lợi nhuận khổng lồ vào túi ai?” (Truyền hình VTC) - phản ánh tình trạng chính quyền địa phương thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý và không loại trừ hiện tượng “bảo kê”, móc ngoặc, bao che cho các đối tượng làm trái phép.

- Cá nhân tôi, tôi tin tưởng rằng cuộc đấu tranh chống suy thoái về tư tưởng, chống những biểu hiện “tự diễn biến, tự chuyển hóa” … được cán bộ, đảng viên, được đông đảo nhân dân hưởng ứng và thực hiện. Bởi vì nó cho thấy sự cầu thị của Đảng trước nhân dân trước những suy thoái về tư tưởng, nhận thức của một bộ phận cán bộ đảng viên – nguyên nhân làm giảm sút lòng tin của nhân dân với Đảng. Một khi Đảng đã tự “sửa mình” một cách nghiêm túc và cầu thị, chắc chắn lấy lại được lòng tin của nhân dân và cuộc đấu tranh tư tưởng này sẽ thành công, dù còn nhiều khó khăn, trở ngại.

Thưa TS Trần Bá Dung, được biết ông là người giữ vai trò chính trong xây dựng nội dung và biên tập cuốn kỷ yếu của cuộc hội thảo: Báo chí với cuộc đấu tranh phòng chống Tham nhũng, lãng phí do Ban thường trực Uỷ ban MTTQVN phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam và Báo Nhân Dân tổ chức cuối tháng 4/2017. Xin hỏi Ông vấn nạn “chạy” trong lĩnh vực truyền thông báo chí đã và đang diễn ra như thế nào? Ảnh hưởng tác hại của nó ra sao?

+ Nhận xét loạt bài báo:

Tôi cho rằng loạt bài về Chống được "chạy" sẽ thành công là sự khái quát khá tiêu biểu các biểu hiện của tệ nạn “chạy”, khái quát các nguyên nhân, mục đích và động cơ chạy, nêu được tác hại của tệ nạn này. Và đây là những tiếng nói thẳng thắn, khách quan và có trách nhiệm của tác giả. 

+ Liên hệ “chạy” trong lĩnh vực báo chí

Tôi đồng ý với những nhận định của loạt bài chạy, khi cho rằng: "Chạy" làm rối loạn kỷ cương, xói mòn đạo lý, lẫn trắng đen lòng người,…trở thành một vấn nạn nghiêm trọng, nguy hại đến lợi ích nhiều mặt của quốc gia, dân tộc. “Chạy” ở đây đồng nghĩa với sự phá hoại các giá trị tốt đẹp, các nguyên tắc tiến bộ,… đồng hành với lối sống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng,ích kỷ,thấp hèn,tuỳ tiện...”.

Soi chiếu trong lĩnh vực báo chí, truyền thông, có những biểu hiện “Chạy” không?

Xét theo ba yếu tố - ba mục đích của chạy là Quyền - Tiền – Tình, thì trong lĩnh vực báo chí, truyền thông, rõ ràng có những biểu hiện của “Chạy”.

Chạy để có quyền, có chức trong lĩnh vực báo chí (tức là chạy để được làm sếp trong các cơ quan báo chí), chưa có thống kê, chưa có bằng chứng nào… Nhưng lĩnh vực báo chí là xã hội thu nhỏ, khó có thể nói là không có chạy chức, chạy quyền ở đây!

Tuy nhiên, chạy và chấp nhận việc chạy hoặc đồng lõa, tham gia tiếp tay cho tệ nạn chạy vì động cơ Tiền hoặc giá trị vật chất khác… thì khá rõ.

Thứ nhất, đó là hiện tượng báo chí bị sự chi phối của đồng tiền mà cố tình viết bài sai sự thật, hoặc cố tình im lặng, không lên tiếng trước sự thật đáng phải lên tiếng mà mình đã biết, thậm chí đã viết nhưng chỉ viết để mặc cả cho sự im lặng, lờ đi, chứ không phải để đăng, phát…

Thứ hai, gần đây, trong lĩnh vực báo điện tử xuất hiện tình trạng được nhiều người quan tâm với thái độ nghi ngờ, đó là “sáng đăng – trưa gặp - chiều gỡ”. Trừ một số trường hợp chính đáng, do báo tự thấy sai sót hoặc lí do chính đáng khác, thì đây là một biểu hiện lộ liễu của chạy trong lĩnh vực báo chí. “Trưa gặp” chính là chạy và chấp nhận chạy, là tiền, là quyền, là lợi… “Chiều gỡ” có thể là kết quả của sự mặc cả. Nhưng điều quan trọng “gỡ bài” là có vấn đề, là làm sai lệch sự thật, làm che giấu sự thật, là làm ngơ trước cái xấu, cái tiêu cực đã được phanh phui, được “đăng”, mà lẽ ra phải tiếp tục được công khai…là tiếp tay, gián tiếp ủng hộ cái xấu, cái tiêu cực. Hơn nữa, việc “gỡ”, tức hậu quả của việc báo chí chấp nhận những kẻ “chạy”, có thể tổn thương, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng của những người đã cung cấp thông tin cho nhà báo để đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng. Việc chấp nhận chạy này đã đi ngược lại các giá trị truyền thống của báo chí là đấu tranh không khoan nhượng trước cái xấu, cái ác. Nó cũng tạo ra bất công giữa các nhà báo, giữa các cơ quan báo chí. Và trên hết, hậu quả lớn hơn nữa là làm giảm lòng tin của nhân dân, của công chúng đối với báo chí.

Thưa TS Trần Bá Dung, Bàn về Dân chủ và Báo chí Truyền thông, thực tiễn hiện nay đặt ra rất nhiều vấn đề mới. Đề nghị TS cho biết vai trò của báo chí truyền thông hiện nay trong phòng chống tham nhũng, suy thoái “tự diễn biến, tự chuyển hóa”?

Báo chí – truyền thông có vai trò to lớn trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, không chỉ là vấn đề nhận thức, vấn đề lý luận, mà thực tiễn đã và đang ngày càng chứng minh điều đó. Tuy nhiên, trên thực tế không phải ở đâu và lúc nào, vấn đề này cũng được nhận thức một cách đầy đủ như nó cần được nhận thức. Và không phải lúc nào báo chí, nhà báo cũng được tạo điều kiện để tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn vẻ vang đã được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó và luật pháp quy định là “phát hiện, nêu gương người tốt, việc tốt, nhân tố mới, điển hình tiên tiến; đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội”. Mặt khác, ngay chính bản thân các nhà báo không phải lúc nào cũng có đủ nhận thức, tri thức và kĩ năng tác nghiệp, để vừa tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí một cách có hiệu quả, vừa đảm bảo an toàn nghề nghiệp cho bản thân và cho cơ quan báo chí…

Về vai trò của báo chí truyền thông trong phòng chống tham nhũng, lãng phí, có thể nhận diện trên các nội dung sau:

- Báo chí tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí.

- Báo chí phát hiện, phản ánh các biểu hiện (vụ việc) tham nhũng, lãng phí.

- Báo chí phản biện, đấu tranh trước các biểu hiện tiêu cực trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

- Báo chí nêu gương, tôn vinh các tấm gương, các mô hình tiêu biểu trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí; đấu tranh bảo vệ người tố cáo tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

TS Trần Bá Dung