TỌA ĐÀM: NHẬN DIỆN SUY THOÁI VÀ “TỰ CHUYỂN HÓA” QUA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG: Phát biểu của ông Hoàng Xuân Lương, Giám đốc TT Nghiên cứu Quyền con người Vùng dân tộc và miền núi

Thứ tư, ngày 1 tháng 11 năm 2017 | 10:8

Chào mừng kỷ niệm 100 năm Cách mạng Tháng Mười, ngày 27/10, Cổng Thông tin Điện tử Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với Tạp chí Người Làm Báo, Báo Nhà báo và Công luận tổ chức cuộc tọa đàm: Nhận diện suy thoái và ‘tự chuyển hóa” qua báo chí Truyền thông. Toạ đàm nhằm khẳng định những giá trị lịch sử của Cách mạng Tháng Mười Nga (CMTM), nhận diện sâu thêm về những thăng trầm của lịch sử trong thời kỳ quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội (CNXH), sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”. Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam xin giới thiệu phát biểu của Ông Hoàng Xuân Lương- Giám đốc TT Nghiên cứu Quyền con người Vùng dân tộc và miền núi tại buổi Tọa đàm.

TS Hoàng Xuân Lương phát biểu tại tọa đàm

Giá trị lịch sử của cách mạng tháng mười Nga?

Cách mạng tháng 10 Nga với sự ra đời Nhà nước công nông Xô Viết đầu tiên trên thế giới, tuy chỉ tồn tại 73 năm (1917 – 1990), nhưng giá trị lịch sử của Cách mạng tháng 10 Nga thì trường tồn cùng lịch sử nhân loại. Trước hết, đó là cuộc đảo lộn chính trị rất lớn, những người nô lệ bị áp bức bóc lột đã vùng lên làm chủ xã hội, làm chủ vận mệnh của mình và bước ra khỏi chế độ áp bức bóc lột của chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa tư bản, xây dựng cuộc sống xã hội tự lực, tự cường của các dân tộc.

Nhờ có Cách mạng tháng Mười, các nước XHCN hình thành, tạo chỗ dựa vững chắc về tinh thần và vật chất kỹ thuật cho phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới, trong đó có cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước của Việt Nam chúng ta, đã vùng lên thoát khỏi ách áp bức bóc lột của thực dân, đế quốc. Đây là thành quả vĩ đại, vô cùng to lớn.

Cách mạng tháng Mười và sự hình thành hệ thống XHCN đã thôi thúc phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân toàn Thế giới.

Chính Những thành quả này của Các mang tháng Mười và chủ nghĩa xã hội đã tác động sâu sắc làm cho chính CNTB nhận ra những mâu thuẫn, bất cập để kịp thời điều chỉnh. Nếu không có Cách mạng tháng Mười, nếu không có 73 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội thì chủ nghĩa tư bản không bao giờ tự cải tổ để tiến bộ.

Nói một cách khác, chính những giá trị cách mạng tháng Mười, giá trị chủ nghĩa xã hội đã làm cho chủ nghĩa tư bản rút ra được kinh nghiệm bài học để nó tự đổi mới, để nó tự cải cách, cải tổ, và để tự nó tồn tại .

những nhà nghiên cứu có tính chất độc lập, như ông Deadra (một học giả Pháp rất nổi tiếng thế giới hiện nay) đã phải thừa nhận rằng: Trong biến động của thế giới hiện nay, trong những mâu thuẫn bức xúc bộc lộ ở các nước tư bản chủ nghĩa hiện nay, thì giá trị của chủ nghĩa Mác, của CNXH càng có tính thời sự.

Không phải cứ thấy sụp đổ của chủ nghĩa xã hội Liên Xô, Đông Âu, hay những khó khăn của chủ nghĩa xã hội hiện nay mà lại phủ nhận những giá trị lý thuyết của chủ nghĩa cộng sản được. Tôi không đồng tình với cách phủ nhận lịch sử ấy”.

Chúng ta phải nhìn lại vì sao lý thuyết thì rất hay nhưng mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu bị sụp đổ? Điều đó có nghĩa là lý thuyết thì đúng, nhưng mô hình thì sai, sự lựa chọn mô hình cho một hình thái KT-XH mới là hết sức khó khăn. Một số nhà nghiên cứu cho rằng, kẻ thù phá hoại là nguyên nhân chính làm cho chủ nghĩa xã hội sụp đổ?  Nhưng tôi không đồng tình với cách đánh giá đó, vì trên thực tế, khi chúng ta chưa có Cách mạng tháng Mười, khi chưa có chính quyền trong tay, thì kẻ thù phá ta ghê gớm hơn nhiều, nhưng tại sao ta vẫn thắng và giành được chính quyền? Tôi cho rằng nguyên nhân sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Đông Âu và một số nước khác hoàn toàn do nguyên nhân chủ quan là chính, kẻ thù chống phá chỉ là một trong số các nguyên nhân làm cho tác động đổ vỡ ấy nó nhanh chóng hơn mà thôi. Tôi cho rằng, sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Đông Âu là sự sụp đổ của một mô hình cụ thể chứ không phải là sự sụp đổ của lý tưởng. Bởi vì, mặc dù khó khăn như thế, XHCN đến nay vẫn tồn tại ở một số nước.

Sụp đổ CNXH ở Đông Âu và Liên Xô nguyên nhân chính là do sai lầm của Đảng Cộng sản. Trong giai đoạn này CNTB có sự phát triển mạnh về kinh tế và điều chỉnh chính sách xã hội có tác động ảnh hưởng đến phong trào công nhân, nhưng rõ ràng không phải là nguyên nhân dẫn đến CNXH sụp đổ. Ở Việt Nam đã có bài học từ Đông Âu, Liên Xô nhưng hiện nay đang hiện hữu nguy cơ suy giảm niềm tin, vai trò lãnh đạo của Đảng, đe doạ sự tồn vong của chế độ, vậy nguyên nhân chính là gì thưa ông?

Nguyên nhân của vấn đề này đã được trình bày rõ trong báo cáo chính trị tại Đại hội XII của Đảng, ở đây tôi muốn nói đến điều mà tôi nhận thức là cơ bản nhất con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn cho  là rất đúng đắn, đáp ứng nguyện vọng tha thiết của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta. Nhưng trên con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội lại gặp rất nhiều khó khăn. Niềm tin trong nhân dân đang dần suy giảm. Là một người đã từng tham gia nghiên cứu, tham gia quản lý xã hội ở một lĩnh vực nhất định, tôi cũng như rất nhiều học giả khác, nhiều cán bộ đảng viên khác cũng rất buồn lòng trước thực trạng này. Chúng ta cần bình tĩnh nhìn nhận lại. Mô hình xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ được mấy chục năm, với thời gian không dài để thử nghiệm một mô hình mới, tất nhiên nó sẽ gặp không ít khó khăn. Điều quan trọng nhất của Đảng, Chính quyền và nhân dân ta là trước những vấp ngã ấy cần dũng cảm nhìn ra nó để tìm cách khắc phục, giúp nó đi đúng quỹ đạo.

Chúng ta trung thành với chủ nghĩa Mác-Lê Nin là đúng, nhưng khi vận dụng vào trong hoàn cảnh của nước ta, cần phải xem xét hoàn cảnh cụ thể. Bác Hồ đã từng có một chỉ dẫn: Cơ sở lịch sử của Chủ nghĩa Mác là gi?  Cơ sở lịch sử của Chủ nghĩa Mác là Phương Tây, Phương tây chưa phải là tất cả, cần phải bổ sung chủ nghĩa Mác bằng dân tộc học phương Đông.

Trên thực tế, khi áp dụng mô hình XHCN của Liên Xô và các nước Đông Âu vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, không thể rập khuôn máy móc, áp dụng giáo điều.

Tôi cho rằng tất cả mọi vấn đề phải bắt đầu phải giải quyết từ Lý thuyết phát triển, từ Mô hình, thể chế, chế độ sở hữu, quản trị xã hội…

Ông có suy nghĩ gì về công tác cán bộ hiện nay? Trong đấu tranh phòng chống tham nhũng, thoái hóa, biến chất đã phát hiện những cán bộ  đã mắc sai lầm nghiêm trọng, phải chăng công tác cán bộ có vấn đề?

Tôi hoàn toàn đồng tình với đánh giá của rất nhiều nhà nghiên cứu là hơn 90 triệu dân nước Việt không thiếu người tài, thời nào cũng vậy. Chỉ có điều công tác cán bộ làm sao phát hiện, đào tạo, sử dụng nhân tài một cách hiệu quả, để họ cống hiến nhiều nhất cho xã hội. Tuyển chọn người thực tài cả về năng lực và đạo đức “ vừa hồng, vừa chuyên” (Hồ Chí Minh) thì mới có lợi cho nước, cho dân.

Thế nhưng, chúng ta lại chưa có cơ chế để tuyển dụng đúng người tài để sử dụng vào những vị trí trọng yếu? Lịch sử của dân tộc ta, của đất nước ta đã chứng minh rằng, tại bất cứ thời điểm lịch sử nào, dân tộc ta cũng tìm được người giỏi để trao cho họ sứ mệnh lịch sử dân tộc. Chúng ta đang vấp phải khó khăn trong công tác cán bộ khi tệ nạn tham nhũng, tiêu cực đang là một vấn nạn. Hiện tượng tham nhũng trong công tác cán bộ chính là nạn chạy chức, chạy quyền. Vì sao chạy chức, chạy quyền lại xảy ra tràn lan? Tôi lấy ví dụ, ngay một anh cấp  phòng ở cấp Huyện đã phải chạy rồi, để chạy được chức đó cũng phải bỏ ra một khoản tiền, khi đạt được rồi thì họ lại tìm mọi cách để bù đắp lại.  Chức nhỏ đã vậy, đã chạy thì cái anh cấp trên chắc còn làm lớn hơn nữa, nên cuối cùng cả một xã hội thành một hệ thống chạy, vấn đề này tôi rất đồng tình với loạt bài “Chống được Chạy sẽ thành công” của nhà báo Nguyễn Hòa Văn. Nếu như chúng ta không chịu đổi mới thì chắc chắn chuyện chạy chọt chức quyền trong cán bộ không thể khắc phục được.

Cái gốc của công tác cán bộ là phải đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ta đối với hệ thống chính trị, đối với quốc hội, đối với chính phủ, mặt trận… Để thay đổi, đổi mới phương thức lãnh đạo, thì cần phải phát huy dân chủ thực sự, thực chất. nhiều việc ta còn dân chủ hình thức . Tôi lấy ví dụ, trong một thôn bản, người dân biết ai sống tốt với dân, hy sinh vì tập thể. Do đó, nếu dân tự họp nhau lại, giới thiệu ai là người lãnh đạo mình là hợp lý. Tại sao chúng ta không phát huy được điều này?. Đừng sợ người dân chọn lựa sai mà cứ để cho người dân lựa chọn lãnh tụ ở thôn bản mình, thì tôi tin chắc lựa chọn đó sẽ hoàn toàn chính xác. Đối với cấp huyện, tỉnh cũng vậy, nếu phát huy được sự giám sát, phản biện và tham gia công tác cán bộ của  Mặt trận Tổ quốc, các Đoàn thể, các Hội quần chúng thì lựa chọn cán bộ sẽ chính xác hơn nhiều..

Theo tôi, trong đội ngũ cán bộ, người nào có đức độ, người nào biết chăm lo đến lợi ích của người khác thì chắc chắn họ sẽ vận dụng thực hiện các giải pháp dân chủ mà Đảng nêu ra một cách trọn vẹn và ở nơi đó sẽ thực hành dân chủ tốt. Chúng ta chưa xây dựng được một thể chế, một hệ thống tổ chức mà đảm bảo ai vào vị trí lãnh đạo đó cũng sẽ phát huy dân chủ, phải phát huy dân chủ, muốn độc đoán chuyên quyền cũng không thể làm được.

Luật bầu cử QH,HĐND các cấp của nước ta còn nhiều hạn chế,chưa thực sự dân chủ và thực chất dân chủ.Cần phải thay đổi luật bầu cử để lựa chọn được những đại biểu vì nước, vì dân, có năng lực, phẩm chất và điều kiện sức khoẻ, thời gian...thực hiện tốt nhiệm vụ đại biểu. Đây là vấn đề rất quan trọng trong đổi mới chính trị, sẽ góp phần giám sát, kiểm soát quyền lực có hiểu quả. Ai đó muốn thay đổi thể chế, muốn sửa đổi hiến pháp, chúng ta phải xem xét động cơ và không nên đặt ra bàn luận lúc này. Chúng ta cần kiên trì và trung thành với con đường đã chọn.Tuy nhiên để khắc phục những sai lầm, ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ đe doạ đến vai trò lãnh đạo của đảng và tồn vong của chế độ,cần đổi mới triệt để phương thức lảnh đạo của đảng và sửa ngay một số luật, trong đó có luật bầu cử.Số lượng đại biểu quốc hội chuyên trách phải chiếm đa số trong quốc hội.Việt nam ta không thiếu người tài đức,vậy sao cứ để các cán bộ  kiêm nhiệm nhiều chức trách.Vừa là Bộ tưởng,vừa là đại biểu quốc hội,vừa thiếu thì giờ lại vừa đá bóng vừa thổi còi Người được chọn vào danh sách bầu đại biểu QH,HĐND các cấp phải được dân bầu từ dưới lên theo một quy trình thực chất dân chủ.Về cơ cấu chỉ chú ý thành phần dân tộc và tôn giáo.Không nên quan tâm nhiều đến độ tuổi và bằng cấp. Đảng chỉ định hướng xác định tiêu chuẩn đại biểu, các điều kiện cần có của một đại biểu, Đảng không can thiệp vào nhân sự cụ thể. Hội đồng bầu cử cũng được lựa chọn dân bầu từ dưới lên.Phát huy tự do ứng cử và tự do lựa chọn bầu đại biểu, không ai được can thiẹp quyền bầu cử của công dân. Phát huy trách nhiệm cao nhất của MTTQVN trong tổ chức bầu cử. Lâu nay công dân thực hiện quyền bầu cử, nhiều nơi người đi bầu không được tiếp cận thông tin cá nhân của ứng cử viên, nhiều nơi có định hướng chi phối...viêc bầu cũng không được thực chất, thực sự dân chủ. Dân chủ hình thức sẽ tăng thêm nguy cơ đe doạ sự tồn vong của chế độ. Sửa luật bầu cử mới chống được "chạy" làm đại biểu QH, HĐND các cấp. Mới xây dựng được quốc hội vững mạnh, mới đúng bản chất nhà nước của dân, do dân, vì dân.

TS Hoàng Xuân Lương, Giám đốc TT Nghiên cứu Quyền con người Vùng dân tộc và miền núi