Tác phẩm đoạt giải Vàng tại Liên hoan Phát thanh Toàn quốc lần thứ XIII: Biến đổi khí hậu ở ĐBSCL: Nỗ lực chuyển “nguy” thành “cơ”

Thứ năm, ngày 24 tháng 5 năm 2018 | 17:42:22

Biến đổi khí hậu đã gây rất nhiều bất lợi cho ngành nông nghiệp ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Nhưng điều đáng nói là người dân nơi đây đã biến những khó khăn ấy thành cơ hội cho mình. Đó chính là nội dung mà phóng sự: Biến đổi khí hậu ở ĐBSCL: Nỗ lực chuyển “nguy” thành “cơ” của nhà báo Trương Thanh Tùng (Cơ quan Thường trú Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) tại ĐBSCL) và tại Liên hoan Phát thanh Toàn quốc vừa qua tác phẩm ấy đã vinh dự đoạt giải Vàng. Nhà báo Trương Thanh Tùng đã có những chia sẻ thú vị về phóng sự ấn tượng này.

Nhà báo Trương Thanh Tùng (phải) nhận giấy chứng nhận tác giả đoạt giải Vàng tại Cơ quan Thường trú VOV ĐBSCL (Ảnh: NVCC)

PV: Với tư cách tác giả đoạt giải Vàng tại Liên hoan Phát thanh Toàn quốc, anh có nhận xét gì về chất lượng của Liên hoan năm nay?

Nhà báo Trương Thanh Tùng: Điều đầu tiên tôi muốn chia sẻ là Liên hoan Phát thanh Toàn quốc do VOV tổ chức ngày càng khẳng định chất lượng, có chiều sâu hơn và quy mô cũng lớn hơn. Đồng thời với đó, các tác phẩm tham dự trong mỗi kỳ Liên hoan cũng được đầu tư công phu, bài bản, nhiều công sức hơn. Chính vì lẽ đó mà việc tác phẩm của nhà báo tham dự được vào vòng chung khảo, rồi được Ban tổ chức trao giải là điều vinh hạnh cho tác giả được giải. Bởi khi nhìn vào cách thức tổ chức; việc mời các nhà báo có “thương hiệu” trong lĩnh vực phát thanh của cả nước; các chuyên gia báo chí có uy tín ở các viện, trường tham gia Ban giám khảo cũng chính là Ban tổ chức muốn khẳng định phải nâng tầm “sân chơi” này ở một giá trị cao hơn và có những đóng góp, những phản biện trong tác phẩm có chiều sâu hơn.

Phân tích những thông tin mà bản thân tôi nắm bắt được trong kỳ Liên hoan tổ chức thành công mới đây để thấy rằng, bản thân tôi rất vinh dự khi có tác phẩm tham gia và được trao giải Vàng. Tôi không lấy đó làm tự mãn nhưng đó chính là niềm vui nghề nghiệp; là những nỗ lực, là những kinh nghiệm mà mình tích lũy được sau gần 20 năm hoạt động trong nghề báo.

PV:  Khi phóng sự “Biến đổi khí hậu ở ĐBSCL: Nỗ lực chuyển “nguy” thành “cơ”” được phát kênh VOV1 vào tháng 9 năm 2017 với thời lượng hơn 23p nhiều người  có chung cảm nhận đó là một phóng sự  trí tuệ, công phu,  thuyết phục. Tác phẩm lại do một mình anh đứng tên, chắc chắn anh đã gặp không ít khó khăn?

Nhà báo Trương Thanh Tùng: Tôi nghĩ rằng một sản phẩm báo chí dù mang tên của một cá nhân thì trong đó đều có sự đóng góp của nhiều người. Bản thân tác giả chỉ là một công đoạn trong một sản phẩm hoàn chỉnh mà thôi. Tôi cũng hình dung báo phát thanh, báo in hay báo điện tử cũng vậy, cả một ê kíp đứng sau lưng tác phẩm, đóng góp vào hiệu ứng mà tác phẩm mang lại. Như trong phát thanh là từ khâu thu thập thông tin, thực hiện, biên tập, đọc, dựng âm thanh.... tất cả các công việc thầm lặng sau tác phẩm ít ai biết đến nhưng chính là những đóng góp rất quan trọng cho sự thành công chung.

Khi đêm chung kết Liên hoan Phát thanh diễn ra, bản thân tôi do có việc riêng đột xuất nên không thể tham dự nhận giải nhưng tôi cũng có thời gian để xem qua buổi tường thuật trực tiếp trên kênh VTC. Đêm đó tôi đã không ngủ được. Bao nhiêu kỷ niệm trong quá trình triển khai để thực hiện loạt bài này bỗng ùa về như mới ngày hôm qua. Đó là việc trăn trở để lựa chọn góc tiếp cận đề tài. Đây chính là sự quan tâm lớn nhất của bản thân tôi khi bắt đầu cho một bài viết mà mình đeo đuổi. Nhiều cuộc tranh luận trong đồng nghiệp khi khơi vấn đề ra; nhiều ý kiến cũng rất tâm huyết phản biện lại ý tưởng của mình.... Thế nhưng bằng những l‎ý lẽ và dẫn chứng, nhóm phóng viên chúng tôi cũng bắt tay được vào việc để đi thực tế tìm tư liệu, đi tìm các chuyên gia trong lĩnh vực này; đi tìm những mô hình hay, những bất cập của các địa phương trong quá trình tìm các phương án thích ứng với biến đổi khí hậu. Có những lúc, cứ tưởng sẽ bỏ cuộc vì nhiều vấn đề cứ trái chiều, ý kiến này vừa thu được như ngược hẳn với ý kiến của chuyên gia khác. Hay việc đi tìm những mô hình, cách làm hay; việc xin được cái hẹn làm việc với lãnh đạo các địa phương, các chuyên gia cũng là một thách thức về thời gian. Cứ thế, những chuyến đi trong đêm, những buổi có mặt nơi cách mình vài trăm km chỉ sau vài giờ nhận được điện thoại đồng ý phỏng vấn thật sự là niềm vui khó tả đối với ê kíp làm việc hình thành nên tác phẩm.

PV: Tại Liên hoan năm nay có 2 tác phẩm của VOV đoạt giải Vàng có cùng chủ đề biến đổi khí hậu ở ĐBSCL và sự nhanh nhạy, thích ứng cùa người dân đã biến “nguy” thành “cơ”. Anh có chia sẻ gì về điều này?

Nhà báo Trương Thanh Tùng: Bản thân tôi cũng xin chia sẻ thế này: Biến đổi khí hậu ở ĐBSCL là vấn đề rất lớn mà cư dân sinh sống ở vùng đất Châu thổ Cửu Long luôn quan tâm theo dõi và cập nhật những thông tin về cách thích ứng, sống chung với sự biến động lớn của tự nhiên. Vì thế, là những đơn vị báo chí thuộc VOV với những cách thức thể hiện, việc chọn thể loại để tham gia dự thi là tùy thuộc vào thế mạnh của từng nơi. Thế nhưng, bản chất của vấn đề nói tới chỉ có thể theo một hướng nhất định, đó là ĐBSCL cần sự thích ứng; cần các giải pháp sống chung, hài hòa với biến đổi khí hậu; đồng thời vùng đất này không thể chỉ phát triển với tư duy sản xuất lúa như trước được nữa mà phải có sự thay đổi. Thay đổi ở đây là trên một đơn vị diện tích phù hợp với từng vùng đất có thể chuyển đổi mô hình sản xuất cây, con khác hơn để nâng cao giá trị sản phẩm; để người nông dân có thể khá giả hơn nhưng phù hợp với điều kiện đang diễn ra của tự nhiên.

Cùng một vấn đề  biến đổi khí hậu nhưng sẽ có cách thể hiện khác nhau. Cơ quan Thường trú VOV ĐBSCL, thể loại phóng sự là cách chúng tôi lựa chọn. Còn VOV Giao thông có thế mạnh về các chương trình phát thanh trực tiếp thì các bạn đồng nghiệp lại chọn cách tiếp cập khác hơn. Tôi cho đó là sự phong phú và đa dạng của báo chí với mong muốn có những sản phẩm báo chí khác nhau phục vụ nhu cầu của thính giả nghe đài. Tuy nhiên, bản thân tôi cũng rút ra được nhiều kinh nghiệm quý qua cách làm của các anh chị đồng nghiệp ở VOV Giao thông.

ĐBSCL được coi là vựa lúa của cả nước (Ảnh minh họa) (Nguồn: IT)

PV: Theo cảm nhận của anh thì báo chí đã làm tốt chức năng thông tin, tuyên truyền, định hướng về vấn đề biến đổi khí hậu hay chưa?

Nhà báo Trương Thanh Tùng: Biến đổi khí hậu hiện nay đang trở thành vấn đề toàn cầu, không còn của riêng một quốc gia, vùng đất nào. ĐBSCL được đánh giá là vùng đất dễ bị tổn thương và có nguy cơ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu của Việt Nam và thế giới. Có thể nói, hiện nay báo chí đóng vai trò rất lớn trong việc định hướng cho cộng đồng quan tâm hơn; đồng thời, coi vấn đề biến đổi khí hậu tác động đến chính bản thân, gia đình mình chứ không phải là vấn đề của người khác, của xã hội.

Sự phát triển cả về chiều rộng và chiều sâu của báo chí và truyền thông trong những năm gần đây đã tạo ra cơ hội, thuận lợi trong việc thông tin về những vấn đề phát triển kinh tế- xã hội, những bất cập đang diễn ra, trong đó có những tác động khôn lường của biến đổi khí hậu. Nhờ các phương tiện truyền thông đại chúng, thông tin về biến đổi khí hậu nói riêng được truyền thông nhanh chóng, đầy đủ, toàn diện và kịp thời hơn bao giờ hết đến công chúng.

Tuy nhiên, để việc thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng được quan tâm sâu sắc hơn thì đòi hỏi vai trò của báo chí ngày càng phải được khẳng định nhiều hơn. Truyền thông cần phải trở thành cầu nối đưa chính sách vào trong thực tiễn cuộc sống. Mặt khác, báo chí phải có trách nhiệm phản ánh kịp thời những tác động của chính sách để có những thay đổi phù hợp với thực tiễn nhằm mang lại hiệu quả cao nhất trong hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu cũng như nâng cao được vai trò, hiệu quả của truyền thông. Dĩ nhiên, bản thân các cơ quan truyền thông cũng cần có sự thay đổi trong cách thức truyền tải thông tin. Bởi những cách thức truyền thông truyền thống đã trở thành những rào cản của quá trình truyền thông về biến đổi khí hậu cũng như ứng phó với biến đổi khí hậu. Sự khô cứng trong cách thức thể hiện và truyền tải thông điệp sẽ khó tiếp cận các đối tượng mà mình muốn hướng đến, nhất là giới trẻ. Đây là một lực lượng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của xã hội.

PV: Xin trân trọng cám ơn anh./.

Ngô Khiêm (thực hiện)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo VN