Thế giới tuần qua: Ám ảnh nỗi lo “văn hóa súng đạn”

Chủ nhật, ngày 8 tháng 10 năm 2017 | 11:48

*Vụ xả súng đẫm máu nhất trong lịch sử nước Mỹ hiện đại; *Xứ Catalonia đòi độc lập; *Công bố các Giải Nobel 2017; *Triều Tiên nối lại các hoạt động ở khu công nghiệp chung Kaesong; * Ukraine gia hạn luật về quy chế đặc biệt vùng Donbass; *Nguy cơ sụp đổ thỏa thuận hạt nhân Iran.

1. Xả súng đẫm máu tại Las Vegas (Mỹ)

Ngày 1/10/2017 vừa qua, cộng đồng quốc tế đã rúng động trước vụ xả súng đẫm máu xảy ra tại Lễ hội âm nhạc đồng quê Route 91 Harvest, thành phố Las Vegas - thành phố đông dân nhất ở tiểu bang Nevada (Mỹ). Theo thống kê ban đầu vụ xả súng đã cướp đi sinh mạng của 59 người và làm 527 người bị thương. Nếu tính từ năm 1949 đến nay, thì đây là vụ xả súng đẫm máu nhất trong lịch sử ở quốc gia phát triển nhất thế giới này.

Sau khi vụ xả súng xảy ra đã có nhiều nhận định chỉ ra rằng nguyên nhân sâu xa có thể bắt nguồn từ chính sách kiểm soát súng của chính quyền nước này. Mặc dù vậy cho đến giờ, đây vẫn là một bài toán khó, luẩn quẩn và chưa có lời giải.

Một cảnh tượng hỗn loạn sau khi hung thủ xả súng ở Las Vegas. Ảnh: Getty.

Hiện nay, dân số nước Mỹ ước tính có khoảng 315 triệu người nhưng có tới hơn 310 triệu khẩu súng đang được lưu hành trong xã hộ, tức là gần như mỗi người đang sử dụng một khẩu súng. Trong Hiến pháp và Quốc hội Mỹ, thì việc sở hữu súng đã được quy định như một trong những quyền tự vệ cơ bản của con người. Có thể nói rằng kinh doanh vũ khí là một trong những ngành mang lại lợi nhuận khổng lồ với doanh thu từ bán súng đạn lên tới khoảng 3,5 tỷ USD mỗi năm. Dù hằng năm nước Mỹ vẫn phải chứng kiến rất nhiều vụ xả súng, nhưng luật kiểm soát súng đạn vẫn là vấn đề gây chia rẽ lớn trong Quốc hội Mỹ. Dưới thời Barack Obama, ông đã nhiều lần nỗ lực thúc đẩy thông qua dự luật kiểm soát súng đạn tại Mỹ, song đều bị thất bại bởi đảng Cộng hòa cực đoan chiếm đa số ghế trong Quốc hội Mỹ.

Như vậy vấn đề sở hữu súng đạn một lần nữa tiếp tục trở thành thử thách lớn của nước Mỹ. Tổng thống đương nhiệm Donald Trump đã lên tiếng cho rằng vụ xả súng ở Las Vegas vừa qua là một “hành động ác quỷ”, song ông không hề nhắc đến việc kiểm soát súng đạn. Hơn nữa Nhà Trắng còn tuyên bố rằng, hiện chưa phải là lúc tranh luận chính trị về việc kiểm soát súng đạn mà thay vào đó, đất nước cần đoàn kết sau vụ xả súng đẫm máu nhất lịch sử vừa qua.

2. Trưng cầu dân ý ở xứ Catalonia

Cũng vào ngày 1/10/2017 đã có khoảng 22,6 triệu người dân Catalonia đi bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu ý dân về vấn đề độc lập của vùng lãnh thổ Đông Bắc của Tây Ban Nha. Theo đó đã có 90% người tham gia bỏ phiếu ủng hộ quyết định về việc tách ra khỏi lãnh thổ Tây Ban Nha.

Catalonia có thể sẽ là “ngòi nổ” cho cơn sốt ly khai tại châu Âu. Ảnh: Reuters.

Cuộc trưng cầu ý dân đã diễn ra trong tình trạng hỗn loạn khi xảy ra đụng độ giữa lực lượng cảnh sát và những người ủng hộ độc lập của Catalonia khiến một số người bị thương phải nhận sự hỗ trợ của lực lượng y tế. Đây được coi là một trong những cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất tại xứ sở bò tót kể từ sau khi nước này khôi phục nền dân chủ vào năm 1975. Tòa án Hiến pháp Tây Ban Nha đã lên tiếng khẳng định cuộc bỏ phiếu này là vi hiến.

Nếu xứ Catalonia đòi độc lập thành công đó có thể tạo thành tiền lệ nguy hiểm làm dấy lên cơn sốt ly khai tại châu Âu. Đây chính là điều mà nhiều lãnh đạo các nước châu Âu đặc biệt quan tâm. Lựa chọn hợp lý nhất ở thời điểm này có lẽ là thúc đẩy một cuộc đối thoại giữa chính quyền Thủ đô Madrid và xứ Catalonia dựa trên khuôn khổ luật pháp để tìm lối thoát cho cuộc khủng hoảng này.

3. Công bố chủ nhân các Giải Nobel 2017

Tuần qua, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã lần lượt công bố các giải Nobel 2017, một sự kiện được tổ chức thường niên rất được quan tâm.

Theo đó, giải Nobel Vật lý được trao cho 3 nhà khoa học người Mỹ là Rainer Weiss, Kip Thorne và Barry Barish với công trình xác định sóng hấp dẫn với độ chính xác cao nhất từ trước tới nay thông qua đài quan trắc sóng hấp dẫn bằng giao thoa kế laser (LIGO). Giải Nobel Y học 2017 cũng đã thuộc về 3 nhà khoa học người Mỹ là Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash và Michael W. Young với những phát hiện về cơ chế phân tử kiểm soát nhịp sinh học, hay còn gọi là đồng hồ sinh học của cơ thể. 

Giải Nobel Hóa học vinh danh 3 nhà khoa học Jacques Dubochet (Thụy Sĩ), Joachim Frank (Mỹ) và Richard Henderson (Anh) với công trình nghiên cứu phát triển kính hiển vi điện tử để xác định cấu trúc phân tử sinh học có độ phân giải cao trong dung dịch. Giải Nobel Văn học được trao cho nhà văn người Anh gốc Nhật Kazuo Ishiguro.

Giải Nobel Hòa Bình được trao cho Chiến dịch Quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân(ICAN) nhằm công nhận hoạt động của ICAN trong việc thu hút sự chú ý của cộngđồng quốc tế đến những hậu quả nhân đạo do việc sử dụng vũ khí hạt nhân vànhững nỗ lực tạo nền móng để đạt được một hiệp ước cấm loại vũ khí này.

Giải Nobel Hòa bình 2017 thuộc về Chiến dịch quốc tế Xóa bỏ Vũ khí Hạt nhân. Ảnh: Time.com.

Còn giải Nobel Kinh tế sẽ được công bố vào ngày mai (9/10/2017). Lễ trao các giải Nobel 2017 sẽ được tổ chức trang trọng tại Nhà hát lớn ở Thủ đô Stockholm của Thụy Điển vào đúng ngày 10/12 để tưởng nhớ ngày mất của nhà sáng lập Giải Nobel, Alfred Nobel. Riêng giải Nobel Hòa bình sẽ do Na Uy trao tặng.

4. Triều Tiên nối lại các hoạt động ở khu công nghiệp chung Kaesong

Giới truyền thông Triều Tiên đưa tin công nhân nước này trở lại làm việc tại Khu Công nghiệp chung Kaesong (nằm ở phía Bắc đường biên giới giữa hai miền Triều Tiên) sau khi cơ sở này bị đình chỉ hoạt động vào năm ngoái do chương trình hạt nhân và tên lửa của Bình Nhưỡng.

Khu công nghiệp Kaesong. Ảnh: Business Insider.

Đầu năm 2016, Hàn Quốc đã đóng cửa hoàn toàn Khu Công nghiệp chung Kaesong nằm trên Khu Phi quân sự (DMZ) bên phía Triều Tiên như một biện pháp đáp trả hành động thử tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên vì cho rằng đây là việc làm cần thiết để cắt một phần nguồn tài chính cho chương trình phát triển quân sự của Triều Tiên.

Trong bối cảnh căng thẳng trên Bán đảo Triều Tiên leo thang sau vụ thử hạt nhân lần thứ 6 của Bình Nhưỡng vào đầu tháng 9 vừa qua, Hàn Quốc tuyên bố không xem xét khả năng mở lại khu công nghiệp chung với Triều Tiên ở thành phố Kaesong.

5. Ukraine gia hạn luật về quy chế đặc biệt vùng Donbass

Nghị viện Ukraine vừa gia hạn thêm một năm hiệu lực đạo luật về quy chế đặc biệt của Donbass (miền Đông Ukraine). Theo đó, quy chế đặc biệt cho vùng Donbass sẽ có hiệu lực sau khi thực hiện một loạt điều kiện, trong đó có việc rút “tất cả các đơn vị bất hợp pháp” ra khỏi khu vực.

Tổng thống Ukraine Petro Poroshenko (phải) phát biểu trong một phiên họp Quốc hội. Ảnh: TTXVN.

Theo các Thỏa thuận Minsk, Ukraine có nghĩa vụ cấp quy chế đặc biệt cho hai tỉnh miền Đông là Donetsk và Lugansk. Luật về quy chế đặc biệt vùng Donbass được thông qua năm 2014, song chưa bao giờ được áp dụng trên thực tế và sẽ hết hiệu lực vào ngày 18/10 tới. Các nước Cộng hòa Nhân dân tự xưng Donetsk và Lugansk chỉ trích bản dự thảo sửa đổi luật, gọi văn kiện này là “sự xúc phạm kế tiếp từ phía  Kiev”, mà mục đích là làm ra vẻ thực hiện các Thỏa thuận Minsk.

Theo thống kê, kể từ khi xung đột bùng phát ở miền Đông Ukraine hồi tháng 4/2014 đến nay đã có khoảng 10.000 người đã thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn. Trong những năm qua, các bên liên quan cuộc xung đột ở vùng Donbass đã ký các thỏa thuận hòa bình Minsk để hướng tới việc ngừng bắn hoàn toàn. Tuy nhiên, quân đội chính phủ và các tay súng tại khu vực này liên tục cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn.

6. Nguy cơ sụp đổ thỏa thuận hạt nhân Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ sớm thông báo rút khỏi thỏa thuận quốc tế nhằm chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran. Nước cờ này có thể sẽ dẫn tới việc tan vỡ thỏa thuận giữa Iran với 5 thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và Đức (P5+1).

Ngày 15/10/2017 sẽ là thời hạn cuối để ông Trump xác nhận trước Quốc hội Mỹ liệu Tehran có tuân thủ điều khoản của thỏa thuận hay không? Nếu ông Trump từ chối xác nhận Iran tuân thủ thỏa thuận, Quốc hội Mỹ sẽ có 60 ngày để quyết định tái áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ tuyên bố rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran vào tuần tới. Ảnh: TTXVN. 

Tuần trước, ngoại trưởng Iran Mohammad J. Zarif tuyên bố nước này sẽ từ bỏ thỏa thuận hạt nhân nếu Mỹ quyết định rút lui. Được biết thỏa thuận hạt nhân Iran được ký vào tháng 7/2015 giữa Iran và nhóm P5+1, trong đó Tehran đồng ý hạn chế quá trình làm giàu uranium để đổi lại việc phương Tây dỡ bỏ các lệnh cấm vận gây thiệt hại cho nền kinh tế nước này. Sau khi lên nắm quyền vào tháng 1 năm nay, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã tìm các lý do để đơn phương rút hoặc hủy bỏ thỏa thuận này. Trong khi đó, tất cả các bên tham gia ký kết (ngoại trừ Mỹ) đều nhấn mạnh thỏa thuận hạt nhân Iran cần phải được duy trì./.

Ngô Khiêm (tổng hợp)/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam