Thế giới tuần qua: Hợp tác và căng thẳng

Chủ nhật, ngày 10 tháng 6 năm 2018 | 20:0:57

*Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều: Trước “giờ G”; *Hội nghị G7: Vẫn tồn tại nhiều bất đồng; *Iran tiến gần đến “giới hạn đỏ”; *Quan hệ Nga – Trung Quốc được tăng cường.

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều: Trước “giờ G”

Dư luận đặc biệt quan tâm về cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại Singapore vao ngày 12/6 tới đây.( Ảnh MPR News.)

Những ngày qua, các quan chức hai bên đã nhiều lần gặp nhau để thống nhất những nội dung quan trọng đảm bảo cho hội nghị, đặc biệt là công tác an ninh, hậu cần, nhằm đảm bảo cho cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un diễn ra suôn sẻ dự kiến vào ngày 12/6/2018 tới tại Singapore. Chiều Chủ nhất 10/6/2018, Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã đáp máy bay tới Singapore.

Bên cạnh Mỹ và Triều Tiên, Hàn Quốc cũng tích cực thực hiện vai trò trung gian và Singapore thực hiện vai trò chủ nhà cho Cuộc gặp lịch sử này. Nhiều nước khác, đặc biệt là các nước trong khu vực Đông Bắc Á cũng đang tích cực thúc đẩy cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Triều diễn ra đúng kế hoạch và đạt kết quả tốt nhất nhằm phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, đem lại cơ hội hợp tác, hòa bình, phát triển.

Trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Abe sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết ông sẵn sàng bình thường hóa quan hệ với Triều Tiên và sẽ xem xét mời nhà lãnh đạo Kim Jong-un đến Nhà Trắng nếu cuộc gặp Thượng đỉnh tại Singapore thành công.

“Tất nhiên nếu mọi chuyện diễn ra tốt đẹp thì tôi nghĩ điều đó có thể xảy ra” – ông Trump nói, đồng thời cho biết có thể có thêm các cuộc gặp nếu cuộc Thượng đỉnh đầu tiên mang tính xây dựng.

“Tôi nghĩ hoàn toàn có khả năng đạt được một thỏa thuận. Tôi thực sự tin ông Kim Jong-un muốn làm điều gì đó và ông ấy muốn thấy một điều gì đó thật phi thường cho người dân Triều Tiên” và “ Đây là cơ hội cho ông Kim Jong – un nắm lấy, không được bỏ qua”– Tổng thống Mỹ nhấn mạnh.

Hội nghị thượng đỉnh giữa Mỹ và Triều Tiên được mong đợi sẽ hướng đến phi hạt nhân hóa hoàn toàn Bán đảo Triều Tiên, dù hai bên vẫn bất đồng quan điểm. Washington muốn tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân diễn ra nhanh chóng và không thể đảo ngược, trong khi Bình Nhưỡng bác bỏ mọi "yêu cầu một phía" về phi hạt nhân hóa.

Hội nghị G7: Vẫn tồn tại nhiều bất đồng

Hội nghị Thượng đỉnh G7 vừa bế mạc tại Canada đã trở thành một thất bại nữa của các nền kinh tế hàng đầu thế giới sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thay đổi ý định khi tuyên bố không tán thành tuyên bố chung của hội nghị. Đây là năm thứ 2 liên tiếp, các nhà lãnh đạo G7 không thể ra được một tuyên bố chung, phản ánh rõ sự chia rẽ ngày một sâu sắc giữa Mỹ và các đồng minh phương Tây.

Năm nay, Hội nghị G7 diễn ra trong hai ngày 8 và 9/6/2018 tại vùng Charlevoix thuộc tỉnh Quebec của Canada, tập trung vào 5 chủ đề chính, bao gồm: Đầu tư vào tăng trưởng phù hợp với mọi người; chuẩn bị cho công việc của tương lai; tăng cường bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ; ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ đại dương và sử dụng năng lượng sạch; xây dựng một thế giới yên bình và an toàn hơn.

Lãnh đạo các nước thuộc nhóm G7 chụp ảnh chung. (Ảnh: The Express.)

Kết thúc hai ngày họp căng thẳng, Thủ tướng Canada Trudeau đã thừa nhận giữa các nước trong nhóm và Mỹ vẫn tồn tại nhiều bất đồng. Ông Trudeau gọi “thuế của Mỹ như một sự xúc phạm”, đồng thời xác nhận việc Canada sẽ có các biện pháp đáp trả tương ứng việc Mỹ áp thuế đối với sản phẩm nhôm và thép nhập khẩu của Canada từ ngày 1/7 tới.

Hôm 31/5/2018, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế 10% đối với nhôm và 25% lên thép nhập khẩu từ các nước đồng minh, chấm dứt hai tháng miễn trừ. Quyết định này khiến EU, Canada và Mexico, những nước trước đó được hưởng miễn trừ tạm thời khỏi quyết định áp thuế, phản ứng mạnh mẽ, làm nghiêm trọng hóa căng thẳng thương mại trong khu vực Bắc Mỹ và bên kia bờ Đại Tây Dương.

Có thể thấy, các chính sách thuế quan của Mỹ đã tạo thế "phân cực" trong nhóm G7. Sự phân cực này đã nhen nhóm từ Hội nghị thượng đỉnh G7 được tổ chức năm ngoái tại Italy khi Mỹ đã từ chối ký tuyên bố chung của hội nghị này với những lý do liên quan đến quyết định của nước này rút khỏi thỏa thuận biến đổi khí hậu Paris. Do đó, giới quan sát cho rằng, trong tương lai gần G7 có khả năng trở thành G6+1.

Iran tiến gần đến “giới hạn đỏ”

Ngày 6/6/2018, Iran tuyên bố đang chuẩn bị khởi động lại các hoạt động hạt nhân trong trường hợp thỏa thuận hạt nhân ký với các cường quốc đổ vỡ. Điều này có thể gây sức ép lên các nước châu Âu đang cố gắng bảo vệ thỏa thuận hạt nhân này, với cảnh báo kế hoạch của Iran đang tiến dần đến giới hạn đỏ.

Đại sứ Iran tại Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Reza Najafi. (Ảnh: AP)

Đại diện thường trực Iran tại Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế, ông Reza Najafi nêu rõ, trong trường hợp Thỏa thuận hạt nhân đổ vỡ, Iran có thể tái khởi động các hoạt động hạt nhân mà không có sự hạn chế nào. Iran cũng thông báo cho Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế về kế hoạch khởi động lại cơ sở chuyển đổi urani tại thành phố Isfahan nhằm sản xuất nguyên liệu UF6 cho các máy ly tâm.

Hành động đơn phương của Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân vào tháng trước đã tạo ra động lực mới trong mối quan hệ giữa Iran và Liên minh châu Âu. Hiện cả Iran và EU đều có thành ý duy trì thỏa thuận lịch sử này. Các bên đang tiến hành đàm phán với các quốc gia tham gia ký thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015, nhằm cứu vãn thỏa thuận “lịch sử” này. Tuy nhiên, mong đợi của cả hai bên rõ ràng đang phải đối mặt với nhiều trở ngại.

Để đảm bảo Iran không vượt qua “giới hạn đỏ”, gánh nặng trách nhiệm hiện nay phụ thuộc nhiều vào các nước châu Âu. Theo đó, châu Âu cần phải bảo vệ các hoạt động bán dầu của Iran trước các lệnh trừng phạt của Mỹ và tiếp tục mua dầu của Iran. Bên cạnh đó, các ngân hàng châu Âu cũng cần bảo vệ hoạt động thương mại với Iran. Riêng với Anh, Pháp và Đức, các nước này cần cân nhắc với yêu cầu đàm phán về chương trình tên lửa đạn đạo và các hoạt động của Iran tại khu vực.

Quan hệ Nga – Trung  Quốc được tăng cường

Ngày 8/6/2018, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tới Bắc Kinh, thăm cấp nhà nước Trung Quốc. Đây là chuyến thăm Trung Quốc lần thứ ba của ông Putin trong vòng hơn 1 năm qua, nhằm thúc đẩy quan hệ đặc biệt giữa hai nước.

Ông Tập Cận Bình đã trao huân chương hữu nghị đầu tiên của Trung Quốc cho Tổng thống Putin. "Dù tình hình thế giới biến động thế nào, Bắc Kinh và Moscow luôn xem việc phát triển quan hệ giữa hai nước là điều ưu tiên", ông nói. (Ảnh: Reuters.)

Tại các cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường, hai bên thống nhất nâng tầm mối quan hệ lên một “cấp độ mới”, tái khẳng định quan hệ kinh tế, thương mại đang tiến triển tốt, đồng thời nhấn mạnh Bắc Kinh và Moscow đang tìm kiếm những phạm vi hợp tác mới.

Cũng trong dịp này, ông Tập Cận Bình đã trao huân chương hữu nghị đầu tiên của Trung Quốc cho Tổng thống Putin.

Sau sự kiện sáp nhập Crimea năm 2014, Moscow nhận sự chỉ trích dữ dội từ phương Tây và đối mặt với nhiều lệnh trừng phạt. Ông Putin phải tìm kiếm sự ủng hộ từ Trung Quốc trong lĩnh vực thương mại và đầu tư, hai nước dần thiết lập mối quan hệ nồng ấm và thân thiện.

Ngày 9/6/2018, ông Putin tới Thanh Đảo tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO). Tham dự Hội nghị có lãnh đạo các nước trong khu vực nhằm thảo luận về một loạt vấn đề cùng quan tâm như chống khủng bố, Kế hoạch Một vành đai và con đường của Trung Quốc, phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên dự kiến diễn ra vào ngày 12-6 tới...

Hồng Vân (tổng hợp)/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam