Thế giới tuần qua: Khủng hoảng ly khai và căng thẳng xung đột

Chủ nhật, ngày 29 tháng 10 năm 2017 | 13:40

*Tây Ban Nha: Catalunya chính thức tuyên bố độc lập khiến căng thẳng gia tăng; *Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tới DMZ giữa Hàn Quốc và Triều Tiên, khẳng định không muốn chiến tranh với Triều Tiên; * Miền Bắc Iraq: căng thẳng leo thang xung đột; * Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) lần thứ 11 ra Tuyên bố chung.

Tây Ban Nha: Catalunya chính thức tuyên bố độc lập khiến căng thẳng gia tăng

Ngày 27/10/2017, cơ quan lập pháp Catalunya chính thức tuyên bố độc lập, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của chính quyền trung ương Madrid và các nước châu Âu. Tuy nhiên, sau màn ăn mừng náo nhiệt hôm 27-10, người dân Catalonia vừa thức giấc với thực tế phũ phàng: Catalonia đã chính thức nằm dưới quyền kiểm soát của Chính phủ Tây Ban Nha còn Madrid thì ngày càng quyết tâm diệt sạch mầm mống đòi ly khai.

Biểu tình ở Catalunya. (Ảnh: Reuter)

Thượng viện Tây Ban Nha đã thông qua các biện pháp khẩn cấp nhằm áp đặt quyền lãnh đạo trực tiếp của chính phủ trung ương đối với vùng Catalunya. Các biện pháp được đưa ra theo Điều 155 của Hiến pháp cho phép chính quyền Madrid tạm thời tiếp quản trụ sở các cơ quan, cảnh sát, công quỹ và đài phát thanh, truyền hình của vùng Catalunya.

Thủ tướng Tây Ban Nha Maria Rajoy coi tuyên bố độc lập của cơ quan lập pháp Catalunya là một "tội ác"; đồng thời tuyên bố giải tán cơ quan lập pháp Catalunya và ra lệnh tiến hành một cuộc bầu cử sớm tại vùng này vào ngày 21-12 tới.

Trước đó, Thủ hiến vùng Catalunya Carles Puigdemont từ chối xuất hiện trước Thượng viện tại thủ đô Madrid để giải trình về vấn đề độc lập. Ông này tuyên bố người dân vùng lãnh thổ này không chấp nhận các biện pháp mà Chính phủ Tây Ban Nha đưa ra nhằm nắm quyền quản lý trực tiếp vùng Catalunya.

Trong khi đó, hàng trăm nghìn người tại Catalunya đã đổ ra các đường phố của Barcelona để biểu tình phản đối quyết định của chính quyền trung ương. Do lo ngại tình hình chính trị bất ổn, hàng nghìn công ty di đã rời trụ sở chính khỏi vùng lãnh thổ này. 

Cuộc trưng cầu ý dân trái phép đòi độc lập của Catalunya ngày 1-10 đã đẩy Tây Ban Nha vào cuộc khủng hoảng chính trị tồi tệ nhất kể từ sau khi nền dân chủ được tái lập năm 1975. 

Cũng về vấn đề đòi ly khai ở Tây Ban Nha, tại Italia cũng đang đối mặt với nguy cơ tương tự khi hai khu vực giàu có tại phía Bắc là Lombardy và Venteto tiến hành bỏ phiếu đòi quyền tự trị vùng nhiều hơn. Dù cuộc bỏ phiếu chỉ là tượng trưng và phù hợp với Hiến pháp, nhưng động thái này vẫn làm dấy lên lo ngại gia tăng căng thẳng ở khu vực, gây chia rẽ hai miền Bắc - Nam và thổi bùng lên "ngọn lửa" đòi ly khai tại châu Âu.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tới DMZ giữa Hàn Quốc và Triều Tiên, khẳng định không muốn chiến tranh với Triều Tiên

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis cùng người đồng cấp Hàn Quốc Song Young-moo ngày 27/10/2017 đã có mặt ở khu phi quân sự (DMZ) giữa Hàn Quốc và Triều Tiên.

Có mặt tại Panmunjom (Bàn Môn Điếm), bên trong khu DMZ giữa Hàn Quốc và Triều Tiên, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis nhấn mạnh, mục tiêu của Mỹ không phải là chiến tranh với Triều Tiên. Theo ông Mattis, mục tiêu Mỹ hướng tới là phi hạt nhân hóa hoàn toàn, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược trên Bán đảo Triều Tiên.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tới DMZ giữa Hàn Quốc và Triều Tiên. (Ảnh: AP)

Phát biểu trong chuyến thăm DMZ giữa Hàn Quốc và Triều Tiên cùng người đồng cấp Hàn Quốc Song Young-moo, ông Mattis khẳng định Washington sẽ sát cánh với Seoul trong việc đối phó với các mối đe dọa từ Bình Nhưỡng.

“Tên lửa đạn đạo của Triều Tiên là thứ vũ khí không được phép sử dụng. Nếu họ dùng nó, họ sẽ phải hứng chịu đòn trả đũa mạnh mẽ của liên minh Mỹ - Hàn”, ông Mattis nhấn mạnh.

Hiện Mỹ vẫn duy trì khoảng 28.500 binh sĩ đồn trú tại Hàn Quốc và đã liên tiếp duy trì sự hiện diện quân sự tại đây.

Miền Bắc Iraq: căng thẳng xung đột leo thang

Căng thẳng chính trị tại miền Bắc Iraq tiếp tục leo thang khi Thủ tướng Iraq Haider Al-Abadi đã bác bỏ đề xuất của Chính quyền khu tự trị người Kurd (KRG) về việc "đóng băng" kết quả cuộc trưng cầu ý dân về độc lập để mở đường cho cuộc đối thoại với Baghdad.

Căng thẳng dẫn đến xung đột giữa quân chính phủ và lực lượng quân sự của người Kurd khiến hàng trăm ngàn người ở miền Bắc Iraq phải đi lánh nạn. Trong khi đó cộng đồng quốc tế kêu gọi các bên ngừng xung đột để ngồi vào bàn đàm phán.

Xe quân sự xuất hiện trên một con phố ở tỉnh Kirkuk, Iraq. (Ảnh: Reuters)

Người phát ngôn LHQ ông Stephane Dujarric ngày 23/10/2017 cho biết theo ước tính của Tổ chức Di trú Quốc tế (IOM), khoảng 136.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa ở miền Bắc Iraq sau đợt leo thang bạo lực gần đây tại khu vực.

Ông Dujarric cho hay LHQ hết sức quan ngại trước tình trạng bạo lực leo thang khiến ngày càng nhiều người dân phải rời bỏ nhà cửa, đồng thời kêu gọi tất cả các bên ngăn chặn những cuộc xung đột mới và giải quyết mọi vấn đề tồn đọng thông qua đối thoại.

Ông cho biết, nhân viên cứu trợ của LHQ sẽ tiếp tục trợ giúp thuốc men và các vật dụng khẩn cấp cho những người dân đang phải tạm trú trong các trại tị nạn.

Căng thẳng tại miền Bắc Iraq đã leo thang sau khi chính quyền địa phương tổ chức cuộc trưng cầu ý dân  tại vùng lãnh thổ của người Kurd tại Iraq. Hơn 90% cử tri tham gia cuộc trưng cầu đã bỏ phiếu ủng hộ nền độc lập. Baghdad kịch liệt phản đối cuộc trưng cầu dân ý này và đã triển khai binh sĩ, dưới sự hỗ trợ của dân quân người Shiite, mở chiến dịch kiểm soát tỉnh Kirkuk.

Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) lần thứ 11 ra Tuyên bố chung

Ngày 23/10/2017, tại Philippines, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN (ADMM) lần thứ 11 với chủ đề “Chung tay để thay đổi, hội nhập cùng thế giới” đã ký tuyên bố chung tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.

Đại tướng Ngô Xuân Lịch (thứ 2, phải), Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chụp ảnh chung cùng Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN tại hội nghị. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hội nghị đã thông qua nhiều Tài liệu quan trọng và ra Tuyên bố chung về “Chung tay để thay đổi, hội nhập cùng thế giới”. Tuyên bố chung tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, cũng như nhu cầu tăng cường lòng tin chiến lược và sự tin cậy lẫn nhau, thực hiện kiềm chế trong các hoạt động, tránh các hành động có thể gây phức tạp tình hình, theo đuổi các giải pháp giúp giải quyết tranh chấp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự kiềm chế trong thực hiện hành động cũng như thực hiện đầy đủ DOC và hoan nghênh việc thông qua và chỉnh sửa bộ khung COC.

Sau ADMM-11, đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) lần thứ 4. Tại đây, đại diện Bộ trưởng Quốc phòng các nước thành viên ASEAN và các nước đối tác gồm: Australia, New Zealand, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Mỹ và Nga đã nhấn mạnh vai trò trung tâm của ASEAN; đánh giá cao những kết quả hợp tác thực chất trong khuôn khổ ADMM+. Cơ chế hợp tác ADMM+ ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.

Đại diện quốc phòng các nước cũng trao đổi quan điểm về các vấn đề an ninh-quốc phòng ở khu vực và trên thế giới. Trong đó, an ninh biển là một nội dung được thảo luận nhiều tại Hội nghị. Nhiều nước nhấn mạnh việc tuân thủ luật pháp quốc tế trong các tranh chấp trên biển, đồng thời bày tỏ ủng hộ việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và tuân theo luật pháp quốc tế.

Về vấn đề Biển Đông, hội nghị khẳng định tầm quan trọng của việc thực hiện hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được COC sau khi đạt được bộ khung COC, nhằm xây dựng lòng tin chiến lược, duy trì hòa bình, an ninh và ổn định tại khu vực.

Hồng Vân (tổng hợp)/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam