Thế giới tuần qua: Leo thang khủng hoảng và bất đồng

Chủ nhật, ngày 2 tháng 7 năm 2017 | 21:25:15

* Khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh tiếp tục leo thang.
* Mỹ hạn chế nhập cảnh đối với công dân 6 nước Hồi giáo.
* Tái diễn căng thẳng Nga – EU do lệnh trừng phạt kinh tế.
* Những diễn biến mới trong cuộc chiến chống IS.
* Tấn công mạng lại xảy ra trên phạm vi toàn cầu.
* Tai nạn thảm khốc tại Pakistan.

Khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh tiếp tục leo thang  

Ngày 28-6, ba quốc gia vùng Vịnh là Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Bahrain đã rút 16 tỷ USD tiền gửi từ các ngân hàng Qatar. Việc làm này của ba nước khiến nền kinh tế Qatar trở nên khó khăn hơn do giá cả leo thang, lạm phát  và hoạt động nhập khẩu vật liệu xây dựng bị đình trệ. 

Ảnh minh họa (Ảnh: Reuters)

Căng thẳng bị đẩy cao hơn khi Thổ Nhĩ Kỳ ngày 26-6 quyết định triển khai quân đội tại Qatar để giúp nước này chống đỡ lại cuộc khủng hoảng.

Quan chức Arab cho rằng, đây là "hành động khiêu khích" và là "kiểu chính sách leo thang" chống lại các nước trong Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC). Bahrain thì cáo buộc Qatar cho phép Thổ Nhĩ Kỹ điều thêm quân vào lãnh thổ nước này làm leo thang quân sự trong cuộc khủng hoảng. Liên minh các nước Arab và vùng Vịnh do Saudi Arabia dẫn đầu chống lại Qatar đang lên kế hoạch áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

Trước đó, liên minh các nước Arab do Saudi Arabia đứng đầu đã đưa ra một danh sách gồm 13 yêu cầu, trong đó đề nghị Doha đóng cửa kênh truyền hình Al-Jazeera, hạ cấp quan hệ ngoại giao với Iran, trục xuất tất cả thành viên Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cắt đứt mọi hợp tác quân sự với Tehran và đóng cửa căn cứ quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ tại nước này. Ngoài ra, Qatar phải cắt mọi quan hệ với các “tổ chức khủng bố”, trong đó có tổ chức Anh em Hồi giáo (MB), Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng và phong trào Hezbollah ở Liban.

Qatar đã bác bỏ bản yêu sách nói trên vì cho rằng nó không hợp lý và vi phạm chủ quyền nước này. Bên cạnh đó, Qatar cũng đang cân nhắc khiếu nại lên WTO nhằm chống lại lệnh phong tỏa của các nước Arab. Doha cho rằng các biện pháp trừng phạt của các nước Arab đã đi ngược lại nguyên tắc cơ bản của luật WTO.

 

Mỹ hạn chế nhập cảnh đối với công dân 6 nước Hồi giáo.

Ngày 26-6, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết cho phép triển khai một phần sắc lệnh hạn chế nhập cảnh đối với công dân 6 quốc gia Hồi giáo gồm: Iran, Libya, Somalia, Sudan, Syria và Yemen.

 Một số nội dung của sắc lệnh được triển khai bao gồm đình chỉ nhập cảnh 120 ngày vào Mỹ "đối với những cá nhân nước ngoài không chứng minh được quan hệ hợp pháp với một công dân hoặc một thực thể tại Mỹ".

Sắc lệnh của Tổng thống Mỹ Donald Trump hạn chế nhập cảnh đối với công dân 6 quốc gia Hồi giáo gồm Iran, Libya, Somalia, Sudan, Syria và Yemen chính thức có hiệu lực từ ngày 30/6. (Ảnh: internet)

Tuy được đánh giá là có nhiều điều chỉnh "mềm mỏng" hơn, song động thái trên của Hoa Kỳ đã làm dấy lên làn sóng phản đối tại nhiều nước. Đại diện Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran đã lên án quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ là "một sự vi phạm rõ ràng" thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giữa Tehran và các cường quốc thế giới, trong đó có Mỹ. Ngoại trưởng Iran thì cho rằng việc Mỹ hạn chế nhập cư đối với người Hồi giáo là "cách thể hiện đáng xấu hổ" về lòng hiếu khách có chọn lọc của quốc gia này.

Giới chức Yemen bày tỏ sự thất vọng trước quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ, cho rằng quyết định trên sẽ không giúp ích trong cuộc chiến chống khủng bố và chủ nghĩa cực đoan, trái lại nó sẽ khiến những nước Hồi giáo có liên quan cảm thấy họ đang trở thành mục tiêu.

 

Tái diễn căng thẳng Nga – EU do lệnh trừng phạt kinh tế.

Ngày 28-6, Điện Kremlin tuyên bố Nga bảo lưu quyền áp dụng các hành động đáp trả nhằm vào Liên minh châu Âu (EU) sau khi khối này quyết định gia hạn các biện pháp trừng phạt kinh tế . Trước đó, EU đã gia hạn thêm 6 tháng các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Nga cho đến ngày 31-1-2018.

Theo đó, các công ty châu Âu không được phép kinh doanh hoặc đầu tư trong lĩnh vực năng lượng và quốc phòng của Nga trong khi các mối quan hệ tài chính cũng bị hạn chế một cách nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, các công ty châu Âu không được mượn hoặc cho 5 ngân hàng nhà nước lớn của Nga vay tiền trong hơn 30 ngày. Việc xuất khẩu một số thiết bị và công nghệ liên quan đến năng lượng sang Nga cũng phải được sự chấp thuận của chính phủ các nước thuộc EU. 

Mỹ và châu Âu giáng đòn trừng phạt nặng nhất từ trước tới giờ vào Nga (Ảnh: RIA)

Nga đã trả đũa các biện pháp trừng phạt của EU bằng cách thiết lập một lệnh cấm nhập khẩu đối với các mặt hàng thực phẩm chế biến từ EU. Điều này khiến các nước áp đặt lệnh trừng phạt bị thiệt hại 3,2 tỷ USD mỗi tháng.

 

Những diễn biến mới trong cuộc chiến chống IS

Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng đang đi đến hồi kết – đó là tuyên bố của Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi sau khi lực lượng an ninh nước này giành được quyền kiểm soát đền thờ Hồi giáo Al-Nuri ở thành phố Mosul, nơi IS đã tuyên bố thành lập “vương quốc Hồi giáo”. Tuy đây chỉ là chiến thắng mang tính biểu tượng, nhưng Liên quân chống IS do Mỹ đứng đầu cho rằng việc giành lại thành phố Mosul từ tay IS có thể sẽ diễn ra trong "vài ngày tới".

Thủ lĩnh IS Abu Bakr al-Baghdadi được cho là “chắc chắn đã chết(Ảnh: internet)

Trong khi đó, hãng thông tấn IRNA của Iran dẫn lời Giáo sĩ Ali Shirazi, đại diện của lãnh tụ tinh thần tối cao Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei, cho rằng, thủ lĩnh IS Abu Bakr al-Baghdadi "chắc chắn đã chết".

Tại Syria, Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) được Mỹ hậu thuẫn đã cắt đứt tuyến đường trốn chạy cuối cùng của IS từ Raqa. Hãng phân tích IHS Markit cho rằng IS đã mất hơn 60% lãnh thổ và 80% nguồn thu nhập; với việc các lực lượng đang đánh bại IS ở Raqa, những khu vực còn lại của nhóm khủng bố này sẽ khó có thể tồn tại được đến cuối năm nay. Trong khi đó, Tổ chức Giám sát nhân quyền Syria (SOHR) xác nhận IS đã tháo chạy khỏi 17 thị trấn, làng mạc và không còn xuất hiện ở tỉnh Aleppo.   

Bị truy kích tại Iraq và Syria, nhóm phiến quân IS đã mở rộng địa bàn hoạt động sang những khu vực khác.

Tại Afghanistan, phiến quân này tuyên bố sẽ loại bỏ các tay súng Taliban vì cho rằng các thành viên Taliban đang phản bội thế giới Hồi giáo. IS còn công bố một clip ghi hình các chiến binh nhí của tổ chức này cầm súng hành quyết con tin gây rúng động dư luận tuần qua. Đây là những trẻ em mới chỉ 8 tuổi, bị IS "tẩy não" và giáo dục theo lý tưởng của IS.  

Tại Indonesia, cảnh sát nước này cũng đã phát hiện nhiều truyền đơn với nội dung cổ súy thánh chiến nhằm vào trẻ em. Còn tại Marawi, Philippines, giao tranh giữa quân đội và phiến quân Hồi giáo có quan hệ với IS cũng đang diễn ra ác liệt. Đến nay khoảng 230 phiến quân đã bị tiêu diệt, trong khi ít nhất 59 binh sĩ và 26 dân thường thiệt mạng. Hơn 309.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa để đi lánh nạn.

 

Tấn công mạng lại xảy ra trên phạm vi toàn cầu.

Ngày 27-6, một mã độc tương tự như WannaCry lại tái xuất dưới phiên bản mới đã tấn công vào hệ thống máy tính tại Nga và Ukraine Ba Lan, Italy, Anh, Đức, Pháp, Mỹ và nhiều quốc gia khác. 

Tấn công mạng lại xảy ra trên phạm vi toàn cầu. (Ảnh: internet)

Công ty cung cấp dịch vụ chống virus và an ninh mạng đa quốc gia Kaspersky Lab của Nga cho biết, thủ phạm gây ra vụ tấn công lần này là một ransomware mới chưa từng xuất hiện, có tên là "NotPetya" hay "ExPetr", không phải là biến thể của ransomware Petya như các thông tin trước đó. Cuộc tấn công này nhằm vào lỗ hổng EternalBlue, được hacker chỉnh sửa và cho lây lan trong mạng lưới doanh nghiệp. Lỗ hổng EternalBlue khai thác trên các máy tính sử dụng hệ điều hành Windows, được cho là do Cơ quan an ninh quốc gia Mỹ (NSA) phát triển và bị nhóm hacker Shadow Brokers đánh cắp ngày 14-4 vừa qua. 

Theo số liệu từ các hệ thống giám sát của Kasperksy Lab, đã có khoảng 2.000 cuộc tấn công liên quan đến ramsomware mới này. Cũng như mã độc WannaCry "khuynh đảo" thế giới hồi tháng trước, đây là loại mã độc "tống tiền", lây lan qua các liên kết độc hại và ghi đè có chủ đích lên tập tin quản lý khởi động hệ thống của thiết bị (MBR) để khóa người dùng khởi động. Nếu bị dính mã độc, người dùng sẽ được hướng dẫn trả cho tin tặc 300 USD tiền ảo bitcoin để đổi lấy "chìa khóa giải mã".

 

Tai nạn thảm khốc tại Pakistan.

Ngày 25-6, tại Pakistan đã xảy ra một vụ tai nạn thảm khốc khi một chiếc xe chở xăng dầu bị lật và bốc cháy dữ dội. Tính đến thời điểm hiện tại đã có 190 người thiệt mạng và con số này có thể tăng khi nhiều người vẫn đang trong cơn nguy kịch do bị bỏng nặng.

Nỗi đau của gia đình các nạn nhân.(Ảnh: internet)

Nhà chức trách địa phương cho biết, sau khi chiếc xe bị lật, hàng trăm người dân mang theo can nhựa đổ xô đến lấy nhiên liệu chảy ra từ bồn xe. Chiếc xe chở đầy xăng, dầu sau đó đã bén lửa và bùng cháy dữ dội. Theo truyền thông địa phương và một số nhân chứng, vụ cháy có thể là do một người trong đám đông tại hiện trường ném đầu mẩu thuốc lá đã hút xuống đất.

Anh Nguyên (tổng hợp) /Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam