Thế giới tuần qua: Những thay đổi khó lường ở phút chót

Chủ nhật, ngày 27 tháng 5 năm 2018 | 17:51:26

*Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều vẫn còn có hy vọng phút chót; *Hội nghị quyết định tương lai thỏa thuận hạt nhân Iran; * Kết luận về vụ MH17: Úc, Hà Lan quy trách nhiệm cho Nga; *Dịch Ebola đang đe dọa châu Phi.

Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều vẫn còn có hy vọng phút chót

Ngày 24/5/2018, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ quyết định hủy hội nghị thượng đỉnh song phương Mỹ-Triều Tiên dự kiến diễn ra tại Singapore vào ngày 12/6/2018 tới đây. Tuy nhiên, trong một động thái tiếp tục gây bất ngờ, ngày 25/5/2018, ông Donald Trump lại tuyên bố cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vẫn có khả năng diễn ra theo như kế hoạch ban đầu.

Người dân theo dõi truyền hình đưa tin về Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại một nhà ga ở Seoul, Hàn Quốc. (Ảnh: internet)

Về phần Triều Tiên, nước này tiếp tục cởi mở trao thời gian và cơ hội cho phía Washington, sẵn sàng đàm phán với Mỹ bất cứ khi nào; cũng như liên tục bày tỏ thái độ sẵn sàng đối thoại để tháo gỡ những vướng mắc cản trở hai bên tiến hành cuộc gặp. Điển hình như việc trả tự do cho 3 công dân Mỹ hay công tác dỡ bỏ bãi thử hạt nhân Punggye-ri.

Trong cuộc họp thượng đỉnh bất ngờ được bí mật tổ chức tại làng Bàn Môn Điếm ngày 26/5/2018  vừa qua, lãnh đạo Hàn - Triều đã nhất trí thường xuyên gặp mặt trong tương lai và tổ chức các cuộc đàm phán cấp cao giữa hai nước vào ngày 1/6/ 2018. Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un cũng bày tỏ quyết tâm mạnh mẽ về cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump – Yonhap đưa tin.

"Ông Kim Jong-un đã cảm ơn ông Moon Jae-in vì nhiều nỗ lực dành cho hội nghị thượng đỉnh Triều Tiên - Mỹ dự kiến vào ngày 12/6/2018. Ông đồng thời bày tỏ quyết tâm của mình về cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử Triều Tiên - Mỹ" -  KCNA đưa tin. Tuyên bố nói thêm, lãnh đạo Kim Jong-un đã trao đổi với Tổng thống Moon Jae-in về việc tích cực hợp tác để cải thiện quan hệ Triều Tiên - Mỹ và thiết lập cơ chế cho hòa bình lâu dài và bền vững tại bán đảo Triều Tiên.

Hội nghị thượng đỉnh liên Triều Tiên thứ hai trong vòng một tháng được bí mật tổ chức tại làng Bàn Môn Điếm trong bối cảnh hội nghị thượng đỉnh Mỹ- Triều Tiên dự định ngày 12/6/2018 tại Singapore đứng trước nguy cơ bị đổ vỡ. Hầu hết các nước đều cho thấy sự thất vọng và tiếc nuối khi bỏ lỡ cơ hội hiếm có để chấm dứt sự đối đầu giữa Mỹ và Triều Tiên, cũng đồng nghĩa với việc khép lại cánh cửa hẹp dẫn tới tương lai hòa bình, phi hạt nhân hóa trên bán đảo Triều Tiên.

Hiện chưa rõ lý do gì khiến người đứng đầu nước Mỹ thay đổi quyết định nhanh đến vậy, khi mà chỉ một ngày trước đó, nhà lãnh đạo này kiên quyết hủy cho bằng được cuộc gặp mà cả thế giới đang trông chờ. Tuy nhiên, hai bên cần phải cùng nhau tạo dựng lòng tin để đạt tới mục đích cuối cùng là phi hạt nhân hóa và xây dựng nền hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên.

Hội nghị quyết định tương lai thỏa thuận hạt nhân Iran

Quang cảnh phiên họp ngày 25-5. (Ảnh: irna.ir)

Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, các nước còn lại tham gia thỏa thuận mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) này sẽ nhóm họp lần đầu tiên tại Vienna, Áo ngày 25/5/2018.

Sự kiện này được chờ đợi bởi nó có ý nghĩa quan trọng trong cuộc "chạy đua" mà các nước liên quan vẫn đang nỗ lực theo đuổi nhằm duy trì thỏa thuận vốn được coi là thành quả quý giá sau hơn chục năm nỗ lực ngoại giao không ngừng nghỉ của các bên liên quan.

Trong bối cảnh như vậy, cuộc gặp còn là cơ hội để kiểm chứng mức độ nghiêm túc, quyết tâm của các bên đối với thỏa thuận, cũng như là dịp để đối thoại thẳng thắn hướng tới những bước đi cụ thể trong thời gian tới.

Ngày 8/5/2018 vừa qua, ông Donald Trump tuyên bố Mỹ rút khỏi JCPOA, cho rằng thỏa thuận này không bao gồm chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và vai trò của nước này trong các cuộc xung đột tại Trung Đông, cũng như không đề cập tình hình sau khi thỏa thuận hết hiệu lực vào năm 2025. Dù có chung các lo ngại trên, nhưng các nước châu Âu cho biết chừng nào Tehran tuân thủ các cam kết của mình, họ sẽ tiếp tục thực thi thỏa thuận.

Kết luận về vụ máy bay MH17 bị bắn hạ: Úc, Hà Lan quy trách nhiệm cho Nga

Theo RT, sau buổi họp báo của Nhóm Điều tra chung (JIT) hôm 24/5/2018, phía Hàn Lan và Úc yêu cầu Nga chịu trách nhiệm việc triển khai tên lửa Buk để bắn hạ máy bay MH17.

Quang cảnh buổi họp báo ngày 24/5/2018 ở Bunnik, Hà Lan với phần quả tên lửa của quân đội Nga được trưng bày như bằng chứng.(Ảnh: Reuters)

Theo Sputnik, Nhóm Điều tra chung (JIT), bao gồm các chuyên gia từ Hà Lan, Úc, Bỉ, Ukraine và Malaysia ngày 24/5/2018 công bố kết luận “tên lửa BUK-TELAR từng bắn hạ MH17 là của Lữ đoàn tên lửa Phòng không 53 đóng tại vùng Kursk thuộc Nga”. Các kết luận trên được đưa ra ngay cả khi cuộc điều tra vẫn chưa kết thúc mà vẫn đang ở “giai đoạn cuối cùng”. Theo các thành viên của JIT, vẫn còn rất nhiều việc cần phải làm, bao gồm đi tìm câu trả lời cho hai câu hỏi lớn: Ai là người chịu trách nhiệm cho vụ bắn rơi máy bay MH17 và tại sao lại xảy ra vụ việc này.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 25/5/2018 khẳng định, tên lửa của quân đội Nga không bắn rơi chiếc máy bay mang số hiệu MH17 của hãng hàng không Malaysia Airlines năm 2014, bác bỏ kết luận của các nhà điều tra Hà Lan cho rằng, hệ thống tên lửa của Moscow được sử dụng trong vụ tấn công này.

Nhà lãnh đạo Nga cho rằng không thể tin tưởng hoàn toàn vào những kết luận của Hà Lan về vụ việc vì Nga không tham gia vào cuộc điều tra. Tuyên bố của ông Putin được đưa ra nhanh chóng, nhằm phản bác kết luận của Đội điều tra hỗn hợp (JIT) bao gồm đại diện Hà Lan, Úc, Malaysia, Bỉ và Ukraine đưa ra cùng ngày trong cuộc họp báo tại Bunnik (Hà Lan).

Trước đó, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte cũng cho rằng Nga phải chịu một phần trách nhiệm đồng thời yêu cầu nước này thừa nhận và hợp tác với cuộc điều tra hình sự và các cuộc thương lượng về bồi thường. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga cho biết tên lửa bắn rơi máy bay MH17 có thể thuộc quân đội Ukraine.

Ngày 17/7/2014, chiếc máy bay Boeing 777 mang số hiệu MH17 đang trên đường từ Amsterdam (Hà Lan) đến Kuala Lumpur (Malaysia) chở theo 298 hành khách và phi hành đoàn đã bị bắn rơi trên bầu trời miền Đông Ukraine - nơi xảy ra giao tranh khốc liệt giữa quân đội chính phủ Ukraine và lực lượng đòi ly khai được cho là do Nga hậu thuẫn. Các nạn nhân thiệt mạng chủ yếu là người Hà Lan, chiếm 2/3 trong số hành khách và phi hành đoàn thuộc tổng cộng 17 quốc tịch.

Dịch Ebola đang đe dọa châu Phi

Chiến dịch tiêm vaccine Ebola bắt đầu được triển khai rộng rãi tại CHDC Congo. (Ảnh: nih.gov)

4.000 liều vaccine Ebola do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cung cấp đã tới Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo, mở đầu cho chiến dịch quy mô lớn nhằm đẩy lùi sự lây lan của loại virus nguy hiểm gây chết người từ quốc gia Trung Phi này tới các khu vực khác tại “Lục địa đen”.

Nước này đang chạy đua nhằm tạo ra “lá chắn” chống lại dịch Ebola do lo ngại loại virus này sẽ lan rộng vượt tầm kiểm soát như đã từng xảy ra ở khu vực Tây Phi trong giai đoạn 2014-2016. Thời điểm đó, chủng virus này đã cướp đi sinh mạng của hơn 11.300 người ở Guinée, Sierra Leone và Liberia.

Trong đợt bùng phát từ đầu tháng 5 đến nay, tính đến ngày 22/5/2018, dịch bệnh Ebola đã làm 28 người dân CHDC Congo thiệt mạng.

Hồng Vân (tổng hợp)/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam