Thế giới tuần qua: Quá nhiều bất ổn

Chủ nhật, ngày 1 tháng 10 năm 2017 | 15:3

*Cộng đồng người Kurd đòi ly khai khỏi Iraq;
*Quan hệ ngoại giao Cuba - Mỹ rạn nứt;
*Bầu cử diễn ra tại nhiều nước;
*Khủng hoảng nhân đạo gia tăng tại Rakhine, Myanmar.

Cộng đồng người Kurd đòi ly khai khỏi Iraq

Bất chấp sự phản đối của Chính phủ Iraq và các nước láng giềng, cuộc trưng cầu dân ý về độc lập của khu vực người Kurd ở miền Bắc Iraq đã được tổ chức ngày 25/9/2017, với 72% số cử tri đủ điều kiện (3,3 triệu trong tổng số 4,58 triệu cử tri đăng ký tham gia trưng cầu ý dân) đi bỏ phiếu.

Ủy ban kiểm phiếu của cuộc trưng cầu ý dân ngày 26/9/2017 cho biết, theo kết quả kiểm phiếu ban đầu với 3,4 triệu phiếu được kiểm, có tới 91,83% số người tham gia đã bỏ phiếu ủng hộ việc độc lập khỏi chính quyền Trung ương Iraq.

Ngày 26/9/2017, người đứng đầu chính quyền người Kurd ở Iraq (KRG) Masoud Barzani tuyên bố phe bỏ phiếu “có” trong cuộc trưng cầu ý dân đòi độc lập diễn ra một ngày trước đó đã giành chiến thắng.

Cử tri người Kurd ăn mừng kết quả cuộc trưng cầu ý dân. (Ảnh: AP)

Động thái trên của cộng đồng người Kurd ở miền Bắc Iraq đã vấp phải sự phản đối kịch liệt từ chính quyền Baghdad và một số nước trong khu vực.

Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Iraq coi đây là hành động “bất hợp pháp”, cùng lên tiếng kêu gọi hủy bỏ cuộc trưng cầu ý dân và cảnh báo sẽ có những biện pháp đáp trả. Hai nước này tuyên bố sẽ tiến hành các cuộc diễn tập trên biên giới sát khu vực người Kurd. Iran đã đóng không phận tới khu vực này.

Quốc hội Iraq cũng đã bỏ phiếu để cô lập các quan chức người Kurd tham gia trưng cầu ý dân và yêu cầu kiểm soát biên giới giữa khu vực người Kurd với các nước láng giềng. Bộ Ngoại giao Iraq yêu cầu các quốc gia trên thế giới đóng cửa lãnh sự quán tại khu vực này.

Ai Cập và Saudi Arabia cũng bày tỏ quan ngại về cuộc trưng cầu. Chính phủ Syria lên tiếng phản đối cuộc trưng cầu ý dân này, khẳng định công nhận một Iraq thống nhất và bác bỏ bất cứ hành động nào có thể dẫn tới sự chia rẽ đất nước.

Mỹ tuyên bố  động thái trên của cộng đồng người Kurd tại Iraq làm "gia tăng bất ổn"; đồng thời hối thúc các nhà lãnh đạo người Kurd tại Iraq đối thoại nghiêm túc và lâu dài với chính quyền trung ương về mọi vấn đề liên quan.

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) cũng cảnh báo cuộc trưng cầu ý dân về độc lập của cộng đồng này sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn tại khu vực.

Sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, cộng đồng người Kurd với khoảng 30 triệu người sinh sống tại vùng đất Kurdistan, đã bị phân chia ra 4 quốc gia là Iraq, Iran, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ. Hàng thập kỷ qua, người Kurd tại các quốc gia này đã phát động nhiều chiến dịch đòi quyền độc lập hoặc tự trị.

 

Quan hệ ngoại giao Cuba - Mỹ rạn nứt

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cân nhắc đóng cửa đại sứ quán tại Havana sau một chuỗi vụ việc gây tổn hại sức khoẻ các nhà ngoại giao. Chính phủ Mỹ đang thực hiện một loạt biện pháp ở Cuba sau các sự cố bí ẩn ảnh hưởng tới sức khoẻ của nhân viên ngoại giao.

Khoảng 60% nhân viên ngoại giao Mỹ được rút khỏi Cuba, là những người không quan trọng cùng các thành viên gia đình họ, CBS ngày 29/9/2017 đưa tin.

Đại sứ quán Mỹ tại Cuba. (Ảnh: AP)

Quyết định này được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ công bố có các "sự cố" từ cuối năm ngoái. Các nhà ngoại giao Mỹ có các triệu chứng như mất thính lực, nôn mửa và đau đầu. Tổng cộng có 21 người bị ảnh hưởng. Vụ việc gần đây nhất là trong tháng 8/2017.

Mỹ cũng cảnh báo công dân không đến Cuba để tránh bị ảnh hưởng. Báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các vụ tấn công các nhà ngoại giao xảy ra ở khách sạn và cả tư dinh của họ.

Trong động thái được coi là đáp trả, Mỹ đang ngừng cấp visa ở Cuba vô hạn định. Các biện pháp này được áp dụng đến khi Cuba bảo đảm được sự an toàn cho các nhà ngoại giao Mỹ.

Chính phủ Cuba đã bác bỏ bất cứ vai trò liên quan nào và đang điều tra. Cơ quan điều tra liên bang Mỹ (FBI) đang xem xét, nhưng hiện chưa có kết quả, theo Reuters.

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson hôm 17/9/2017 cho hay việc đóng cửa đại sứ quán tại Cuba đang được cân nhắc. Mỹ và Cuba bình thường hóa quan hệ vào năm 2015, dưới thời cựu tổng thống Mỹ Barack Obama, sau hơn nửa thế kỷ thù địch. 

 

Bầu cử diễn ra tại nhiều nước

Ngày 24/9/2017, cử tri Đức đã đi bỏ phiếu bầu ra Quốc hội liên bang khóa 19 và từ đó là một chính phủ mới. Mặc dù chỉ thu được kết quả kém hơn nhiều so với cuộc bầu cử trước, Liên minh Dân chủ/Xã hội Cơ đốc giáo (CDU/CSU) đã giành chiến thắng, đồng nghĩa với việc bà Angela Merkel sẽ tiếp tục làm Thủ tướng Đức thêm một nhiệm kỳ 4 năm nữa. Tuy nhiên, Đảng của bà sẽ phải tìm kiếm liên minh để thành lập chính phủ.

Bà Angela Merkel sẽ tiếp tục làm Thủ tướng Đức thêm một nhiệm kỳ 4 năm nữa. (Ảnh: AP)

Bà Merkel bước vào nhiệm kỳ mới với rất nhiều thách thức như: dung hòa các lợi ích với các đảng trong liên minh cầm quyền, tìm cách giành lại cử tri, đồng thời giải quyết các thách thức và thúc đẩy các mối quan hệ quốc tế, thúc đẩy thương mại tự do và chống biến đổi khí hậu…

Tại Nhật Bản, ngày 28/9/2017, Thủ tướng Shinzo Abe đã chính thức giải tán Hạ viện, mở đường cho một cuộc tổng tuyển cử sớm được ấn định vào ngày 22/10 tới. Động thái trên được cho là nhằm đảm bảo một kết quả thắng lợi cho đảng Dân chủ Tự do (LDP) của ông Abe trong cuộc tổng tuyển cử sớm trong bối cảnh các đảng đối lập chưa sẵn sàng cho bầu cử.

Tại Pháp, ngày 24/9/20179, cuộc bỏ phiếu bầu cử Thượng viện đã được tiến hành với chiến thắng dự đoán sẽ thuộc về phe bảo thủ. Đây được coi là một thử thách với Tổng thống Emmanuel Macron, đó là phải có đủ số thượng nghị sỹ của đảng mình hoặc liên minh để giành được đa số phiếu ủng hộ các chương trình cải cách.

 

Khủng hoảng nhân đạo gia tăng tại Rakhine, Myanmar

Bạo lực ở Myanmar đã lâm vào "tình trạng tị nạn khẩn cấp nhất thế giới" và là "cơn ác mộng nhân đạo", Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) cảnh báo.

Tổng thư ký Antonio Guterres đã lên tiếng kêu gọi Myanmar chấm dứt hoạt động quân sự, ông cũng yêu cầu một "sự tự do tiếp cận" đến khu vực để cung cấp viện trợ nhân đạo.

Mặc dù Chính phủ Myanmar tuyên bố các chiến dịch an ninh đã kết thúc từ ngày 5/9/2017, nhưng tình trạng người dân tại Rakhine rời bỏ nhà cửa, thiêu hủy làng mạc tại bang Rakhine vẫn tiếp tục diễn ra.

Một bé trai 5 tuần tuổi bị thiệt mạng trên đường chạy nạn và người mẹ (đội khăn vàng) đau khổ ôm xác con (Ảnh: Reuters).

LHQ cho biết, cuộc khủng hoảng di cư và nhân đạo ở bang Rakhine diễn biến với tốc độ rất nhanh và nay đã trở thành "cơn ác mộng". Ít nhất 500.000 người đã rời bỏ nhà cửa, trong đó 94% là người Hồi giáo Rohingya, đi lánh nạn tại quốc gia láng giềng Bangladesh. Nếu không nhanh chóng kiểm soát, tình hình rối loạn có thể lan rộng ra khu vực trung tâm bang Rakhine, khiến 250.000 người Hồi giáo khác đứng trước nguy cơ phải rời bỏ nhà cửa.

Cho đến nay, Cao ủy Liên hợp quốc (LHQ) về người tị nạn (UNHCR) đã thực hiện 3 chuyến bay chở hàng cứu trợ và đang phân phối các nhu yếu phẩm cần thiết cho người Rohingya. Tuy nhiên, người tị nạn Rohingya vẫn trong hoàn cảnh tuyệt vọng và tiến độ viện trợ cần được đẩy nhanh./.

Hồng Vân (tổng hợp)/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam