Tiến tới mục tiêu bảo hiểm xã hội toàn dân

Thứ năm, ngày 10 tháng 5 năm 2018 | 8:57:43

Nhằm tập trung mở rộng diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân. BHXH đề xuất giảm điều kiện về năm tham gia BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Thống kê của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cho thấy, trong 4 năm qua, cả nước có khoảng 2,5 triệu người xin lĩnh BHXH một lần, bình quân mỗi năm có hơn 600.000 người. 

Theo BHXH Việt Nam, nguyên nhân chủ yếu do đời sống trong các khu công nghiệp còn khó khăn, tiền lương còn thấp nên người lao động muốn lấy BHXH một lần để có tiền trang trải trước mắt, chưa nghĩ đến khi về già... Bên cạnh đó, người lao động chưa hiểu cặn kẽ được ý nghĩa chính sách BHXH, đặc biệt là quy định về giải quyết BHXH một lần.

Tuy nhiên, các chuyên gia có chung nhận định rằng, việc ra khỏi mạng lưới an sinh xã hội khiến người lao động có nguy cơ mất chỗ dựa khi về già, đó là một thực tế mà người lao động đang gặp phải. Mặt khác, hiện nay số người nhận BHXH một lần tương đương số người tham gia mới vào hệ thống, đồng nghĩa với việc khó đạt mục tiêu mở rộng diện bao phủ BHXH.

Do đó, giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu là một trong những biện pháp mà BHXH đưa ra nhằm hấp dẫn người lao động tham gia đóng BHXH, thay vì phải đóng BHXH 20 năm mới được hưởng lương hưu khi tới tuổi, có thể giảm xuống còn 15 năm và sau đó là 10 năm.

Đồng thời, nếu người lao động nghỉ việc và rút BHXH một lần, sẽ chỉ được rút phần tiền mình đóng góp, còn phần doanh nghiệp đóng góp, hoặc nhà nước hỗ trợ sẽ không được hưởng, số tiền này sẽ được đưa vào quỹ chung.

Ông Trần Hải Nam, Phó Vụ trưởng BHXH (Bộ LĐ-TB&XH) cho biết, Đề án cải cách chính sách BHXH đang trong thời gian hoàn thiện, nên cũng chưa nói được gì nhiều. Để xây dựng đề án, thời gian qua, Bộ LĐ-TB&XH, BHXH cùng các đơn vị liên quan đã thực hiện khảo sát, đánh giá, hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp và người dân để xây dựng.

Về những băn khoăn trong quy định về chế độ BHXH một lần, ông Nam cho rằng, thời gian qua, số người lao động hưởng BHXH một lần rất cao. Vì vậy, việc người lao động khi nghỉ hưu không có lương hưu đặt ra thách thức với bảo đảm an sinh xã hội của nhà nước.

Do đó, theo ông Nam, dự kiến năm 2018-2019, Bộ LĐ-TB&XH sẽ có đánh giá tổng thể về chính sách BHXH một lần (về quyền lợi và trách nhiệm của người lao động). Từ đó, đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo, nhằm đảm bảo người lao động thuận lợi trong tiếp cận chính sách, có tích lũy, gắn với mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội của đất nước.

Trả lời phỏng vấn trên báo đầu tư, TS. Đỗ Văn Sinh, Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết, theo Luật BHXH năm 2014, người lao động tham gia bảo hiểm tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ 60 tuổi đối với nam và đủ 55 tuổi đối với nữ, đồng thời phải tham gia đủ 20 năm đóng BHXH trở lên. Quy định này không khác gì so với BHXH bắt buộc áp dụng đối với khu vực lao động chính thức và không phù hợp với thực tế cuộc sống vì như vậy đã loại hàng triệu người trên 40 tuổi đối với nam và trên 35 tuổi đối với nữ khỏi “sân chơi” bảo hiểm tự nguyện. Vì bây giờ họ tham gia thì khi đủ tuổi nghỉ hưu vẫn chưa đủ thời gian tham gia đóng bảo hiểm.

Vì vậy, theo tôi, thời gian tham gia đóng bảo hiểm tự nguyện tối thiểu có thể thiết kế linh hoạt xuống 10-15 năm, ai có điều kiện, có nhu cầu có thể tham gia đóng bảo hiểm 30-35 năm để được hưởng lương hưu tối đa bằng 75% mức bình tháng đóng BHXH như đối với bảo hiểm bắt buộc. Trong trường hợp người lao động chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm không may bị chết hoặc vì lý do nào đó không tham gia nữa thì được hoàn trả lại toàn bộ số tiền họ đã đóng cộng thêm tiền lãi, không trả lại số tiền ngân sách đã hỗ trợ họ để đóng bảo hiểm.

Hồng Hà/ Cổng Thông tin điện tử Hội Nhà báo Việt Nam