Tranh chấp Trung Nguyên - bao giờ kết thúc? - Kỳ 1: Tình yêu - sự nghiệp song hành

Thứ ba, ngày 9 tháng 10 năm 2018 | 11:31:57

Mấy năm gần đây Tập đoàn cà phê Trung Nguyên đã liên tục bị công luận điểm tên xung quanh câu chuyện việc ông Đặng Lê Nguyên Vũ - Chủ tịch Hội đồng Quản trị - kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn cà phê Trung Nguyên ký quyết định bãi nhiệm vợ ông là bà Lê Hoàng Diệp Thảo thôi chức vụ Phó Tổng giám đốc Thường trực và cấm bà Thảo không được đến công ty... sau thời gian ông Vũ đi “thiền” về.

Câu chuyện trên còn được đẩy lên cao điểm nhất là sau thời điểm bà Lê Hoàng Diệp Thảo làm đơn khởi kiện ông Đặng Lê Nguyên Vũ ra Tòa án để yêu cầu Tòa hủy bỏ quyết định bãi nhiệm chức danh Phó Tổng giám đốc Thường trực của bà và yêu cầu Tòa án khôi phục lại chức danh nói trên, đồng thời yêu cầu Tòa án buộc ông Vũ không được ngăn cấm, cản trở bà tham gia điều hành, quản lý công ty với tư cách là một thành viên Hội đồng Quản trị và Phó Tổng giám đốc Thường trực... Đây là một sự kiện hy hữu đẩy Trung Nguyên vào cuộc khủng hoảng nội bộ và kéo theo nhiều hệ lụy phức tạp cho tập đoàn nổi tiếng này. Và đã có nhiều cơ quan báo chí lên tiếng, câu chuyên trong nhà đã được phơi bày trước bàn dân thiên hạ với những nhìn nhận ở cấp độ khác nhau, cũng có những góc nhìn thiếu khách quan.

Để bạn đọc có sự nhìn nhận toàn diện về cuộc khủng hoảng của Trung Nguyên, chuyên mục “ Đồng hành cùng doanh nghiệp” của Cổng Thông tin điện tử - Hội Nhà báo Việt Nam trân trọng giới thiệu loạt bài viết: “Khủng hoảng Trung Nguyên - bao giời kết thúc?”

----------------------------------------------------------------

Kỳ 1: Tình yêu - sự nghiệp song hành

Gặp và yêu nhau khi chàng sinh viên y khoa Đặng Lê Nguyên Vũ đang hai bàn tay trắng, còn Lê Hoàng Diệp Thảo, cô nhân viên Tổng đài 108, Bưu điện tỉnh Gia Lai  lại là con của một gia đình có điều kiện về kinh tế. Lúc đó, Diệp Thảo đã nhìn thấy ở người mình yêu một khát vọng rất lớn. Đúng vào thời điểm thị trường cà phê đang còn bỏ ngõ nhưng đôi bạn trẻ đã nhìn thấy tiềm năng rất lớn của ngành cà phê nên cả hai đã cùng chọn ngành cà phê để khởi nghiệp.

Bà Lê Hoàng Diệp Thảo, người đồng sáng lập thương hiệu cà phê Trung Nguyên - Ảnh: Nhân vật cung cấp

Dấu mốc cuộc đời và sự thất bại lần đầu trong kinh doanh

Ở tuổi 20, lúc bấy giờ bà Lê Hoàng Diệp Thảo là cô gái vừa có nhan sắc nổi tiếng ở phố núi Pleiku, vừa lại là con nhà có điều kiện kinh tế, bố mẹ là chủ một cửa hàng kinh doanh vàng bạc có tiếng. Mặc dù nhiều người có điều kiện rất tốt theo đuổi, song bà lại dành trọn tình yêu cho chàng sinh viên y khoa nghèo Đặng Lê Nguyên Vũ. Lúc ấy, ông Vũ đang theo học ngành y khoa, còn ba mẹ ông thì làm trong một xí nghiệp gạch. Cô gái trẻ khi ấy đã nhìn thấy ở người yêu của mình một khát vọng rất lớn nên đã tự hứa với lòng mình sẽ song hành cùng người mình yêu suốt cuộc đời này.

Là nhân viên Tổng đài 108, công việc của bà Thảo hàng ngày tiếp xúc với hơn 80% các câu hỏi liên quan đến cà phê và hầu hết các giao dịch liên quan đến việc kinh doanh cà phê và nông dân trồng cà phê, đây cũng là một cơ hội lớn để bà hiểu biết hơn về ngành cà phê nên bà đã bàn bạc với người yêu chọn ngành cà phê để cả hai cùng khởi nghiệp.

Đôi bạn trẻ nhận thấy thị trường cà phê rất tiềm năng nhưng còn đang bỏ ngõ, các quán cà phê chủ yếu mang tính chất gia đình, nguồn cung cấp cũng không rõ ràng, không mang tính hệ thống và hầu như không có chiến lược phát triển dài hạn. Năm 1996, đôi bạn trẻ đã cùng nhau đến xem một số cơ sở cà phê ở Gia Lai, lúc đó được cho là làm ăn bài bản hơn ở Buôn Ma Thuột. Sau khi đi xem nhiều điểm, phân tích, nhận định rồi cùng nhau bàn bạc, đặt họa sĩ thiết kế chiếc hộp cà phê mang tên Trung Nguyên mà chàng sinh viên y khoa chọn đầu tiên với slogan “mang lại nguồn cảm hứng sáng tạo mới” ra đời.

Cũng chính từ đó, cùng với tình yêu mãnh liệt đã thôi thúc đôi bạn trẻ khát khao một sự nghiệp lớn lao. Nhớ lại những ngày đầu cùng người yêu khởi nghiệp, bà Diệp Thảo chia sẻ: “Lúc đó tôi luôn tự hỏi, Trung Nguyên sẽ phải làm gì để có thể vào được thị trường mà bí quyết rang, xay và chế biến cà phê đều thuộc về người chủ, rồi cha truyền con nối, (gia truyền) không có người ngoài chen chân vào được? Thế rồi, chúng tôi cùng tìm người, vừa làm vừa học vừa huấn luyện cho người làm cùng mình. Công việc kinh doanh từ đó bắt đầu mở ra một chân trời mới vô cùng tươi sáng. Tuy vậy, lúc đó cả hai chỉ mơ ước Trung Nguyên sẽ trở thành một công ty lớn ở Buôn Ma Thuột, không ngờ sau này thương hiệu này đã vươn xa đến thế”.

Dứt lời, bà kể cho chúng tôi nghe thêm câu chuyện mà theo bà tình yêu giữa bà và ông Vũ là tình yêu song hành cùng sự nghiệp: “Ngày ấy yêu nhau, cả hai chúng tôi thường trao đổi thư từ với nhau rất nhiều, đến nay tôi vẫn còn giữ những lá thư mà anh Vũ đã gửi cho tôi. Trong mỗi lá thư gửi đi, tôi thường chia sẻ với anh Vũ rất nhiều nội dung trong kinh nghiệm kinh doanh mà tôi học được qua thông tin đài, báo nên mỗi lá thư gửi cho anh Vũ tôi luôn gửi kèm những bài báo với những chủ đề như câu chuyện thương hiệu, lãnh thổ và kinh tế quốc gia, biên giới mềm, dân tộc Việt hay những câu chuyện điển hình thành công trong làm ăn kinh doanh... Anh Vũ đã lắng nghe tôi rất nhiều và sau khi đọc các bài báo, các lá thư anh đều lưu giữ cẩn trọng tất cả. Từ đó, việc kinh doanh cà phê Trung Nguyên bước đầu đã có bước phát triển và đạt được những thành công đáng kể. Thế rồi, năm 1997 anh Vũ quyết định cùng một người bạn đầu tư mở quán cà phê ở Long Xuyên. Việc chọn sai đối tác đã khiến việc kinh doanh thất bại thảm hại, mất toàn bộ vốn liếng chỉ một thời gian ngắn. Cũng chính từ bước ngoặt lớn này năm 1998 tôi đồng ý kết hôn với anh Vũ để chính thức cùng chồng bắt tay vào xây dựng và điều hành Trung Nguyên, đây cũng là dấu mốc quan trọng trong cuộc đời của tôi”.

Vợ chồng Trung Nguyên hạnh phúc cùng 4 người con (hình chụp kỷ niệm 15 năm ngày cưới tại Nha Trang) - Ảnh: Gia đình cung cấp

Chiến dịch chiêu thị độc đáo

Sau đám cưới, cả hai chuyển về sống ở số nhà 587 Nguyễn Kiệm, Quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh. Đôi vợ chồng son bắt đầu đời sống hôn nhân, sự nghiệp trong một căn phòng chật chội với hai bàn tay trắng giữa chốn Sài thành, nhưng với quyết tâm tình yêu phải song hành cùng sự nghiệp bà Thảo đã động viên chồng vượt qua mọi khó khăn, thách thức để quyết tâm thành công.

Bà cho tổ chức kho và sản xuất ngay trong nhà, lúc đó chung một mái nhà còn có hơn 15 nhân viên và gia đình của họ nữa. Tình hình Trung Nguyên sau thất bại ở Long Xuyên còn rất lộn xộn, nợ nần khắp nơi, mọi thứ rối tung cà lên. Người vợ trẻ phải lao vào cùng chồng giải quyết từng việc một, từ tài chính, con người đến các mối quan hệ làm ăn liên quan. Bà bắt đầu đi học quản lý quán cà phê chuyên nghiệp, vừa học vừa tự nghiên cứu thị trường, tự tìm tòi học hỏi thêm. Có chút kiến thức, bà bắt tay vào một chiến dịch chiêu thị mà bà áp dụng là phục vụ khách uống cà phê miễn phí trong 7 ngày. Hàng ngàn lượt khách vào ra đông nườm nượp, ai cũng khen cà phê ngon đậm đà mà từ trước đến nay họ chưa từng thử qua. Sau chương trình đó, quán tiếp đón khách đến uống cà phê mỗi ngày một đông.

Trên đà thành công, bà Thảo đã cùng chồng tiếp tục mở quán thứ hai ở góc ngã tư Pasteur – Điện Biên Phủ. Vào thời điểm đó, đây là một trong những quán cà phê hiện đại, có không gian đẹp để tận hưởng cà phê ngon thuộc hàng đầu tiên ở Sài Gòn, gần như tạo nên một hiện tượng trong giới sành cà phê, ai cũng khen cà phê ngon đậm đà mà trước đến nay họ chưa từng được uống.

Cũng từ đó, việc phát triển chuỗi quán cà phê Trung Nguyên tại TP. Hồ Chí Minh trong khoảng 1998-1999 được xem như sự bùng nổ của những hạt cà phê. Thời điểm đó, Trung Nguyên mọc lên rất nhanh tại những vị trí đắc địa, ngay các vòng xoay, các ngã ba ngã tư của thành phố. Với chiến lược “tam giác” - cứ 2 quán gần nhau sẽ tạo thêm quán thứ ba để thành 1 tam giác, và từ tam giác thứ nhất đó, chỉ cần thêm điểm kế tiếp sẽ tạo thành tam giác thứ hai - cứ thế, Trung Nguyên gợi cảm giác được mọc lên chỉ trong 1 đêm. Suốt 1 năm như vậy, hơn 500 quán cà phê Trung Nguyên được thành hình, đi đâu cũng thấy và chỉ trong vòng 2 năm, Trung Nguyên đã có khoảng 1.000 quán khắp Việt Nam. Cùng với sự phát triển kinh tế thị trường của đất nước, cà phê Trung Nguyên đã tạo nên huyền thoại cho ngành cà phê Việt Nam khi xuất khẩu tới hơn 80 thị trường trên thế giới.

Không chỉ dừng lại ở phát triển sản phẩm và xây dựng chuỗi quán nội địa, từ những năm 2000, trong khi ông Vũ tập trung phát triển thương hiệu và xây dựng hình ảnh trong nước thì bà Thảo bắt đầu đem cà phê Việt Nam đi giới thiệu khắp thế giới. Vì thế, suốt từ đó cho tới năm 2014, bà Diệp Thảo cứ miệt mài chinh phục từng thị trường lớn, từ Đông Nam Á, Bắc Á, cho tới châu Mỹ, châu Âu, Trung Đông… với mục tiêu hàng đầu: Đem cà phê Việt ra thế giới, đem ngoại tệ từ thế giới về xây dựng quê hương.

Tuy nhiên, việc xây dựng nhãn hiệu lúc đó cũng là khái niệm rất mới. Có thể nói Trung Nguyên là thương hiệu Việt Nam đầu tiên được xây dựng và quản lý một cách bài bản, đồng thời cũng là thương hiệu Việt Nam thực hiện chiến lược nhượng quyền thương hiệu tại Việt Nam và vươn ra thế giới. Chính hai chữ “đầu tiên” đó đã tạo nên sức nóng cho giới truyền thông lúc đó khi nói về sự ra đời và lớn mạnh của thương hiệu này. Thế nhưng, điều cho đến nay không chỉ giới truyền thông ít lên tiếng mà công chúng cũng ít người biết đến sự thành công khởi đầu của Trung Nguyên có người góp công rất lớn đó là bà Diệp Thảo - người phụ nữ âm thầm đứng sau ông Nguyên Vũ.

Xuân Hoàng/ Cổng TTĐT Hội Nhà báo Việt Nam