Vai trò của báo chí trong truyền thông xây dựng chuẩn mực văn hóa ứng xử người Hà Nội

Thứ sáu, ngày 29 tháng 3 năm 2019 | 8:57:16

Hà Nội – Thủ đô nghìn năm văn hiến, là trái tim của cả nước, là niềm tự hào của người dân Việt Nam. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Hà Nội vẫn giữ được những giá trị văn hóa truyền thống quý báu mà cha ông để lại, trong đó nét thanh lịch, cốt cách của người Hà nội, người Tràng An vẫn luôn là là điều để người ta nhắc nhớ mỗi khi đặt chân đến Thủ đô.

Tuy nhiên những năm gần đây, giống như nhiều đô thị đang phát triển, Hà Nội cũng phải đối mặt với những thay đổi nhanh chóng của cơ sở hạ tầng lẫn kiến trúc thượng tầng, trong đó văn hóa ứng xử cũng chịu áp lực không hề nhỏ bởi những thay đổi này. Với những ai đã gắn bó với Hà nội, đã yêu Hà nội bằng cả trái tim thì không thể không xót xa khi những chuẩn mực văn hóa của người Hà Nội những năm gần đây bị che khuất bởi những hành vi phản cảm, những hành xử thiếu ý thức trong xã hội. Có thể kể đến như: Nạn xả rác bừa bãi, nói tục chửi bậy, hút thuốc lá tràn lan nơi công cộng, tình trạng hái hoa, bẻ cành, những hành vi phản cảm diễn ra tại các lễ hội, các sự kiện lớn của Thành phố. Rồi nạn chặt chém du khách khi đến Thủ đô, tình trạng thiếu ý thức khi tham gia giao thông…v..v.. Điều này đã làm xấu đi hình ảnh của Thủ đô ngàn năm văn hiến trong mắt bạn bè bốn phương.

Để góp phần trả lại nét văn hóa ứng xử vốn có của người Hà Nội, hình thành những chuẩn mực ứng xử lành mạnh trong xã hội hiện đại, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, thì cần có sự vào cuộc quyết liệt của cả xã hội và trong đó báo chí đóng vai trò quan  trong trong việc tuyên truyền cho người dân hiểu và có ý thức xây dựng lối văn hóa ứng xử văn minh. Trong những năm qua, với vai trò là cơ quan ngôn luận của UBND Thành phố Hà Nội, cùng với báo chí Thủ đô, Đài PTTH Hà Nội đã tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền về quy tắc ứng xử tại nơi công cộng và trong các cơ quan hành chính. Theo đó nhiều chương trình phát thanh, truyền hình và báo điện tử về chuẩn mực trong văn hóa ứng xử của người Hà Nội đã được xây dựng và thực hiện như: Chương trình Người Hà Nội; Hà Nội của chúng ta; Hà nội những góc nhìn, Hà Nội đẹp và chưa đẹp; Văn hóa sống; Sống an toàn; Các tiểu phẩm, trailer tuyên truyền cổ động... Các chủ đề tập trung vào việc tuyên truyền, phổ biến về 2 Bộ Quy tắc ứng xử ở nơi công cộng và trong các cơ quan hành chính do UBND Thành phố ban hành; Tuyên truyền xây dựng nếp sống văn hóa tại các khu dân cư, trường học, bệnh viện, cơ quan, các tụ điểm sinh hoạt công cộng và trên mạng xã hội; Phê phán những thói hư, tật xấu đang tồn tại trong xã hội hiện đại như: Bệnh thờ ơ, vô cảm; Bệnh thành tích; Thói hoang phí; ích kỷ, cá nhân chủ nghĩa .v.v đồng thời  nhân rộng những hành động đẹp trong ứng xử của người dân Thủ đô, từ đó giúp thay đổi hành vi và ứng xử thiếu văn minh của một bộ phận người dân đang sinh sống, học tập và làm việc tại Hà Nội. Bên cạnh đó, Đài cũng luôn cập nhật trong các bản tin thời sự những hiện tượng ứng xử thiếu văn hóa đang bị dư luận lên án, cũng như đề cao những cá  nhân, tập thể, những điển hình trong về xây dựng lối sống văn hóa trong cộng đồng.

Có thể trong những năm qua, công tác tuyên truyền và định hướng của báo chí đã đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh nhận thức và hành vi của cộng đồng. Trong những chuyến tác nghiệp gần đây, chúng tôi đã nhận thấy có sự chuyển biến rõ nét trong ý thức xây dựng lối sống có văn hóa trong cộng đồng dân cư. Cụ thể là người dân cũng đã có ý thức hơn trong việc giữ gìn môi trường xung quanh, không xả rác thải bừa bãi, đổ rác đúng nơi quy định. Nhiều tổ dân phố, khu dân cư, làng xóm còn niêm yết những điều nên và không nên làm trong ứng xử ở những nơi công cộng để mọi người tuân thủ. Nhiều nơi còn lập ra những tổ tự quản cùng cảnh sát khu vực và cảnh sát giao thông tham gia đảm bảo an ninh trật tự, an toàn giao thông, nhắc nhở người dân tham gia giao thông an toàn, tránh xảy ra va chạm không đáng có... Cũng nhờ sự vào cuộc quyết liệt của báo chí, tình trạng hống hách, cửa quyền đã không còn ngang nhiên tồn tại ở các cơ quan hành chính, những bộ phận thường xuyên tiếp xúc với người dân... Rất nhiều người dân Thủ đô giờ đây cảm thấy yên tâm và thoải mái khi đến các cơ quan công quyền để làm việc. Mùa lễ hội năm 2019 cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực trong văn hóa ứng xử tại các lễ hội lớn của Thủ đô như: lễ hội Chùa Hương, lễ hội đền Gióng, và nhiều lễ hội khác.. Hầu như không còn tình trạng chen lấn, xô đẩy, tranh cướp lễ vật, mê tín dị đoan... Tất cả những chuyển biến đó là nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các ban ngành đoàn thể, trong đó báo chí đóng vai trò then chốt.

Bên cạnh những kết quả đạt được, chúng tôi cũng có một số trăn trở trong công tác tuyên truyền về chuẩn mực ứng xử trong xã hội. Đó là, việc tuyên truyền cần phải thực hiện liên tục, trong thời gian dài, không thể ngắt quãng hay theo kỳ cuộc. Có như vậy mới định hình được những chuẩn mực ứng xử có văn hóa trong cộng đồng, từ đó giúp những quy tắc  ứng xử đó ăn sâu và bám rễ chặt chẽ trong cuộc sống của người dân. Muốn như vậy, bên cạnh việc phát hiện và tuyên truyền của báo chí, rất cần sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của các cơ quan thực thi pháp luật; Cần tăng các chế tài xử phạt thật nặng để có sức răn đe, tiến tới loại bỏ những hành vi lệch chuẩn ra khỏi đời sống xã hội. Bên cạnh đó cũng cần tăng cường kinh phí tuyên truyền cho các cơ quan báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng để việc tuyên truyền được thường xuyên, liên tục, hấp dẫn, có thêm nhiều chương trình có quy mô lớn hơn để có thêm sức lan tỏa tới cộng đồng…

Vừa qua, Hà nội vinh dự trở thành thành phố được đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều. Sau những ngày diễn ra hội nghị, ấn tượng để lại trong lòng các nhà lãnh đạo, các phóng viên báo chí và khách quốc tế là sự thân thiện, cởi mở, là lòng hiếu khách của mỗi người dân Thủ đô. Hà Nội cũng đẹp hơn, văn minh hơn trong những ngày diễn ra sự kiện. Có được điều đó cũng một phần nhờ sự vào cuộc của các cơ quan báo chí của Thủ đô và cả nước. Đủ cho thấy sức mạnh của báo chí, truyền thông đối với việc thay đổi nhận thức của chính quyền và người dân với văn hóa ứng xử ra sao. Những kết quả trên cũng là chính động lực để chúng tôi, những PV, BTV của Đài PTTH Hà Nội cùng các cơ quan báo chí Thủ đô tiếp tục phấn đấu nhiều hơn nữa trong công tác tuyên truyền, xây dựng chuẩn mực trong văn hóa ứng xử của người Hà Nội, để Hà Nội không hổ danh là trái tim của cả nước, không hổ thẹn với bạn bè bốn phương khi đến với thành phố được mệnh danh là Thành phố vì hòa bình này.

          Trần Thị Thanh Thùy- Đài PT-TH Hà Nội

Trích tham luận Hội thảo "Vai trò của báo chí trong truyền thông về chuẩn mức văn hóa ứng xử”.