Vì sao chưa nên xem xét đề xuất giảm mức đóng Bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động?

Thứ năm, ngày 1 tháng 6 năm 2017 | 8:45:2

Thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020, trong đó có nội dung rà soát, nghiên cứu đề xuất chế độ bảo hiểm hợp lý để doanh nghiệp thích ứng và sử dụng lao động phù hợp. Từ nửa cuối năm 2016 đến nay, các bộ, ngành chức năng đã tích cực nghiên cứu, trên cơ sở tổng kết việc thi hành pháp luật BHXH, BHYT, sự tồn tích và mức độ an toàn của các quỹ BHXH, BHYT, BHTN, đề xuất giảm mức đóng BHTN cho doanh nghiệp...

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, sau khi tiến hành rà soát các Quỹ bảo hiểm thì Quỹ BHYT hiện nay nguy cơ mất cân đối thu – chi rất cao, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện tính đúng, tính đủ viện phí và thực hiện thông tuyến huyện trong khám, chữa bệnh BHYT. Quỹ hưu trí, tử tuất là quỹ cân đối trong dài hạn. Việc giảm mức đóng BHXH bắt buộc vào quỹ hưu trí, tử tuất sẽ làm ảnh hưởng đến quyền lợi về hưu trí, tử tuất sau này của người lao động. Đối với Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, ngày 14/4/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 44/2017/NĐ - CP quy định mức đóng BHXH bắt buộc vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp là: “giảm từ 1% xuống còn 0,5% mức lương tháng của người lao động”. Đối với Quỹ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), theo báo cáo của BHXH Việt Nam, tính đến cuối năm 2016 kết dư là 58.668 tỷ đồng. Đây là con số kết dư khá lớn so với tổng mức chi cho tất cả các chính sách BHTN (trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề và đóng BHYT cho người thất nghiệp) của năm 2016 là 4.883 tỷ đồng. Vì vậy, việc đề xuất điều chỉnh mức đóng vào Quỹ BHTN là hợp lý và có cơ sở.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, nội dung chi từ Quỹ BHTN trả trợ cấp thất nghiệp là chủ yếu (95,07%), chi hỗ trợ học nghề còn ít (0,69%), chi đóng BHYT cho người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp (4,24%). Mặc dù có quy định, nhưng trong thực tế chưa chi hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm. Trong thời gian tới, khi triển khai đầy đủ các chính sách BHTN, thì các nội dung chi ngoài trợ cấp thất nghiệp sẽ tăng lên. Vì vậy, việc điều chỉnh mức đóng vào Quỹ BHTN chỉ nên thực hiện trong một thời gian nhất định, mang tính thời điểm (theo đề xuất của các cơ quan chức năng là từ nay cho đến hết năm 2019).

Thời gian qua, có một số ý kiến đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh giảm mức đóng BHTN đối với người lao động và người sử dụng lao động để đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, người sử dụng lao động và người lao động, đáp ứng được nguyện vọng của các bên, bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong chính sách.

Trong bối cảnh kinh tế còn khó khăn hiện nay, các doanh nghiệp cần được hỗ trợ để giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm nhằm cạnh tranh với hàng hóa nước ngoài. Việc Chính phủ đề nghị điều chỉnh mức đóng BHTN từ 1% xuống còn 0,5% mức tiền lương tháng như tại dự thảo Nghị quyết thì mỗi năm doanh nghiệp được hỗ trợ khoảng 3.000 tỷ đồng; tạo điều kiện cho doanh nghiệp sử dụng nguồn tiền này để mở rộng đầu tư sản xuất, giảm giá thành sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh và duy trì cũng như tạo thêm việc làm cho người lao động.

Việc giảm mức đóng BHTN cho người sử dụng lao động như đề xuất không dẫn đến mất an toàn của Quỹ. Quyền lợi của người lao động và người sử dụng lao động về BHTN vẫn được đảm bảo đầy đủ các chế độ: trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ học nghề; tư vấn, giới thiệu việc làm; BHYT đối với người lao động; chế độ hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm đối với người lao động của người sử dụng lao động.

Trong thời điểm này chưa đề nghị giảm mức đóng cho người lao động vì thực tiễn tổng kết việc thực hiện chính sách BHTN trong thời gian qua cho thấy chi từ Quỹ BHTN đều dành cho người lao động với các chính sách chi trả trợ cấp thất nghiệp, chi hỗ trợ học nghề cho người lao động, chi mua BHYT cho người thất nghiệp. Chưa một doanh nghiệp nào nhận được hỗ trợ từ Quỹ để đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm. Mặt khác, hiện nay các doanh nghiệp có xu hướng sa thải lao động khi đến tuổi trung niên (35-40 tuổi). Vì vậy, trong dài hạn, chúng ta cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục sử dụng số lao động này nhằm duy trì việc làm cho người lao động. Hỗ trợ người lao động tiếp tục có việc làm và tham gia BHXH, mở rộng độ bao phủ của BHXH. Theo kinh nghiệm quốc tế, vấn đề đảm bảo việc làm cho lao động trung niên (trên 35 tuổi) là khó khăn chung của các nước. Nhiều nước có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp một phần tiền lương lấy từ Quỹ BHTN, để người lao động có thể tiếp tục làm việc tại doanh nghiệp, hoặc sang doanh nghiệp khác cam kết sử dụng họ. Chẳng hạn, nếu hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng lao động tuổi trung niên 500 ngàn đồng/tháng/lao động, hay 6 triệu đồng/lao động/năm đối với những ngành khó khăn trong sử dụng lao động lớn tuổi, với 3.000 tỷ đồng từ Quỹ BHTN hỗ trợ sẽ giúp cho nửa triệu lao động không bị sa thải. Đây chính là gián tiếp hỗ trợ người lao động, giúp họ tiếp tục có việc làm, tiếp tục tham gia BHXH./.

Đức An